II SA/Go 147/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.

Pismem z dnia [...] stycznia 2026 r. Z. N. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] kwietnia 2025r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. nr: [...], którą na podstawie m.in. art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 203 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako k.p.a.) w zw. z art. 60 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 2b, art. 63 oraz art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. 2024, poz. 1283 ze zm., dalej jako u.p.s.) ustalono dla Z. N.: 1. wysokość odpłatności za pobyt syna M. N. (syna) w Domu Pomocy Społecznej w [...] (dalej jako DPS) od dnia [...].03.2023 r. do dnia [...].03.2023 r. w kwocie 634.36 zł miesięcznie, 2. wysokość odpłatności za pobyt syna w DPS od dnia [...].04.2023 r. do dnia [...].01.2024 r. w kwocie 956.36 zł miesięcznie, 3. wysokość odpłatności za pobyt syna w DPS od dnia [...].02.2024 r. do dnia [...].03.2024 r. w kwocie 956.36 zł miesięcznie, 4. wysokość odpłatności za pobyt syna w DPS od dnia [...].04.2024 r. do dnia [...].11.2024 r. w kwocie 1.259.30 zł miesięcznie, 5. wysokość odpłatności za pobyt syna w DPS od dnia [...].12.2024 r. do dnia [...].12.2024 r. w kwocie 1.759.30 zł miesięcznie, 6. wysokość odpłatności za pobyt syna w DPS od dnia [...].01.2025 r. do dnia [...].01.2025 r. w kwocie 1.090.30 zł miesięcznie, 7. wysokość odpłatności za pobyt syna w DPS w kwocie 1.090,30 zł miesięcznie, począwszy od miesiąca lutego 2025r., 8. na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.s. zwolnił częściowo skarżącego z ponoszenia opłaty o kwotę 300 zł miesięcznie w zw. z długotrwałą chorobą i niepełnosprawnością w taki sposób, że odpłatność skarżącego za pobyt syna w DPS wynosi: 1) za okres od [...].03.2023 r. do [...].03.2023 r. - 334,36 zł 2) za okres od [...].04.2023 r. do [...].01.2024 r. - 6.563,60 zł - (656,36 zł x 10 m-cy) 3) za okres od [...].02.2024 r. do [...].03.2024 r.-1.312,72 zł - (656,36 zł x 2 m-ce) 4) za okres od [...].04.2024 r. do [...].11.2024 r. -7.674,40 zł - (959,30 zł x 8 m-cy) 5) za okres od [...].12.2024 r. do [...].12.2024 r. -1.459,30 zł 6) za okres od [...].01.2025 r. do [...].01..2025 r. -790,30 zl 7) począwszy od [...].02.2025 r. na czas dalszego pobytu - 790,30 zł miesięcznie 9. ustalono, że płatność za miesiące od marca 2023 r. do lutego 2025 r. wynosi w łącznej wysokości kwotę 18.924,98 zł; 10.odmówiono zwolnienia strony z ponoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS ustalonej zgodnie z pkt. 1-7 ponad zwolnienie częściowe wskazane w pkt. 8. Na podstawie akt administracyjnych sprawy ustalono następujący stan faktyczny w sprawie: Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Wójt Gminy w [...] skierował M. N. do DPS w [...]. Dnia [...].12.2016 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] decyzją nr [...] umieściło M. N. w w/w DPS. Od dnia [...] grudnia 2016 r. M. N. jest mieszkańcem DPS w [...]. Pracownik socjalny OPS w [...]przeprowadził wywiad alimentacyjny ze skarżącym dnia [...] stycznia 2023 r. w trakcie którego ustalono, że Z. N. i M. N.są małżeństwem. Z. N. jest rodzicem M. N. i jedyną osobą zobowiązaną do wnoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS. Ponadto ustalono, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący odmówił podpisania projektu umowy o odpłatność za pobyt syna w DPS, ponieważ zamierza doprowadzić do zamieszkania syna w domu w [...]. Jednocześnie dnia [...] sierpnia 2022 r. skarżący zwrócił się z pisemną prośbą o zwolnienie z odpłatności za pobyt syna w DPS. Decyzją z dnia [...] września 2023 r. Wójt Gminy w [...] ustalił odpłatność skarżącego za pobyt syna w DPS za okres poczynając od [...].03.2023 r., ustalając jednocześnie częściowe zwolnienie z ustalonej odpłatności z uwagi na niepełnosprawność oraz długotrwałą chorobę strony, natomiast odmówiono zwolnienia strony w całości z ponoszenia w/w odpłatności. W wyniku rozpoznania odwołania od w/w decyzji SKO w [...]decyzją z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Od w/w decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w wyniku której wyrokiem z dnia [...] maja 2024r., II SA/Go 29/24 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał na błędną interpretację przez organy art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. w zakresie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, co skutkowało nieprawidłowym zdaniem Sądu wyliczeniem kwot odpłatności skarżącego za pobyt syna w DPS za poszczególne okresy. Jednocześnie Sąd stwierdził dopuszczenie się przez SKO naruszenia zasady dwuinstancyjności i zobowiązał organ do dokonania prawidłowej oceny wniosku skarżącego uwzględniając przepisy regulujące instytucję zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS, stosując się do ocen i wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu, czemu da wyraz w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Następnie SKO decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r., nr [...]uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wójt Gminy w [...] wydał decyzję z dnia [...] lutego 2025 r. ustalającą odpłatność za pobyt w DPS (treść przytoczona na wstępie). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał m.in., że odnośnie przyjęcia dochodu do ustalenia odpłatności od kwietnia 2023 r. wzięto pod uwagę zaświadczenie ZUS skarżącego oraz jego żony z [...].06.2023 r., dodając, że wysokość świadczeń ZUS nie ulega zmianie częściej niż raz w roku tj. w marcu i na stałe. Organ wskazał na wyliczenie miesięcznej odpłatności skarżącego za pobyt syna za okres od [...].03. do [...].03.2023 r. oraz następnie od [...].04.2023 r. do [...].01.2024 r. (str. 4 i 6 decyzji). Następnie organ podał, że w dniu [...].02.2024 r. OPS zwrócił się z wnioskiem do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego cz. II ze skarżącym w związku z wydaniem nowego obwieszczenia nr [...] Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. w sprawie ustalenia i ogłoszenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie powiatu [...] w 2025 r. Do wywiadu zobowiązany dołączył faktury za paliwo do auta w wysokości ok. 700 zł wydane w przeciągu całego 2023 r., asygnatę na opał wraz z transportem w łącznej kwocie 4.179,28 zł oraz rachunki za węgiel w wysokości 1. 720,00 zł wydane w 2023 r. oraz w 2024 r. Ponadto do wywiadu dołączył faktury za leki w łącznej kwocie 205 zł a także fakturę za zakup akcesoriów wędkarskich na kwotę 100,85 zł. W kwestionariuszu wywiadu z dnia [...].02.2024 r. zobowiązany nie deklarował jakiejkolwiek formy pomocy względem syna, z uwagi na zły stan zdrowia. W dniu [...].02.2024 r. pracownik socjalny OPS podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego cz. II na wniosek OPS w [...] ustalił, że Z. N. i M. N. są małżeństwem. Z. N. jest rodzicem M. N. i jedyną osobą zobowiązaną do wnoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS. Ponadto ustalono, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Sytuacja finansowa rodziny nie jest zła, skarżący pobiera świadczenie emerytalno - rentowe w wysokości 3.302,32 zł (zaświadczenie ZUS) oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie. Żona skarżącego również otrzymuje świadczenie emerytalno-rentowe w kwocie 1.994,56 zł (zaświadczenie ZUS). Łączny dochód rodziny stanowi kwota 5.512,72 zł (dane aktualne na dzień wydania decyzji) i jest ona wyższa niż 300 kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (600,00 zł x 1 osoba x 300 = 1.800,00 zł). Różnica między dochodem na osobę w rodzinie a kryterium dochodowym na osobę w rodzinie wynosi 956,36 zł (5.512,72 zł: 2 =2756,36 zł -1800 zł = 956,36 zł). Kwota ta stanowi zatem miesięczną odpłatność za pobyt M. N. w domu pomocy społecznej w okresie od dnia [...].02.2024 r. do dnia [...].03.2024 r. Zgodnie z obwieszczeniem nr 1 Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. w sprawie ustalenia i ogłoszenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie powiatu w 2024 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2024 r. poz. 338) średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w 2024 r. wynosi 7.360,92 zł. M. N. za pobyt w DPS ponosi opłatę w wysokości 70 % swojego comiesięcznego świadczenia w kwocie 2.523,05 zł (3.604,35 zł x 70% = 2523,05 zł). Stąd też: 1.odpłatność M. N. wynosi obecnie od [...].02.2024r = 2.523,05 zł 2.odpłatność ojca Z. N. za pobyt syna = 956,36 zł 3. odpłatność Gminy [...] (różnica koszt - (1 +2) = 3.881,51 zł Łącznie = 7.360,92 zł Wobec faktu, że dochody M. pokrywają jedynie ok. 40 % średnich kosztów pobytu w DPS, zatem ustalenie obowiązku odpłatności skarżącego za pobyt syna w DPS w [...] wynosząca 956,36 zł miesięcznie począwszy od lutego 2024 r. jest w pełni uzasadniona i ustalona w kwocie dopuszczalnej przez obowiązujące przepisy prawa. Aby ustalić kontynuację wysokości opłaty strony za pobyt syna w DPS od dnia [...].04.2024 r., OPS wystąpił do ZUS z wnioskiem o podanie wysokości świadczenia emerytalno-rentowego skarżącego oraz jego małżonki. Z otrzymanych zaświadczeń wynika, że dochód skarżącego od miesiąca marca 2024 r. wynosi 3666,46 zł, natomiast jego żona otrzymuje świadczenie w wysokości 2236,30 zł, dodatkowym, świadczeniem rodziny jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł miesięcznie przyznany przez OPS w [...]na stałe. Łączny dochód rodziny stanowi kwota 6.118,60 zł (dane aktualne na dzień wydania decyzji) i jest ona wyższa niż 300 %kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (600,00 zł x 1 osoba x 300 = 1.800,00 zł). Różnica między dochodem na osobę w rodzinie a kryterium dochodowym na osobę w rodzinie wynosi 1.259,30 zł (6.118,60 zł : 2 = 3.059,30 zł - 1.800,00 zł = 1259,30 zł). Kwota ta stanowi zatem miesięczną odpłatność za pobyt M. N. w domu pomocy społecznej w okresie od dnia [...].04.2024 r. do dnia [...].11.2024 r. Zgodnie z obwieszczeniem nr [...] Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. w sprawie ustalenia i ogłoszenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie powiatu [...] w 2024 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2024 r. poz. 338) średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w [...] w 2024 r. wynosi 7.360,92 zł. M. N. za pobyt w DPS ponosi opłatę w wysokości 70% swojego comiesięcznego świadczenia w kwocie 2.761,09 zł (3.944,42 zł x 70% = 2.761,09 zł). Stąd też: 1.odpłatność M. N. wynosi obecnie od 01.04.2023 r. = 2.761,09 zł 2.odpłatność ojca Z. N. za pobyt syna = 1.259,30 zł 3. odpłatność Gminy [...] (różnica koszt - (1 +2» = 3.340,53 zł Łącznie = 7360,92 zł Wobec faktu, że dochody M. pokrywają jedynie ok. 40 % średnich kosztów pobytu w DPS, zatem ustalenie obowiązku odpłatności skarżącego za pobyt syna w DPS wynosząca 1259,30 zł miesięcznie począwszy od kwietnia 2024r. jest w pełni uzasadniona i ustalona w kwocie dopuszczalnej przez obowiązujące przepisy prawa. W celu ponownego rozpatrzenia sprawy w związku z otrzymaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]Nr [...], organ wystąpił do OPS w [...]z wnioskiem o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego cz. II ze skarżącym. W wyniku przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2024 r. wywiadu ustalono, że skarżący i M. N. są małżeństwem, skarżący jest rodzicem M. N. i jedyną osobą zobowiązaną do wnoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS. Ponadto ustalono, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Sytuacja finansowa rodziny nie jest zła, skarżący pobiera świadczenie emerytalno-rentowe w wysokości 3.666,46 zł (zaświadczenie ZUS) oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwicie 215,84 zł miesięcznie. Jego żona również otrzymuje świadczenie emerytano-rentowe w kwocie 2.236,30 zł (zaświadczenie ZUS ). Ponadto ze złożonego przez skarżonego oświadczenia w siedzibie tut. Ośrodka w dniu 29.01.2025 r. oraz wyciągu z rachunku bankowego dołączonego do w/w wywiadu wynika, że w miesiącu listopadzie 2024 r. skarżący zaciągnął kredyt w wysokości 12.000,00 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się kwot enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. Wśród nich nie ma odniesienia do kwot uzyskanych w ramach uzyskanego kredytu. Ponadto zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa: "katalog zawarty wart. 8 ust. 4 u.p.s. ma charakter zamknięty. Oznacza to, że tylko świadczenia wprost w nim wymienione podlegają pominięciu przy ustalaniu dochodu na mocy art. 8 ustawy i na potrzeby przyznawania świadczeń z pomocy społecznej"; "katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu są na gruncie ustawy o pomocy społecznej zamknięte. Zarówno katalog odliczeń jak i pomniejszeń nie obejmują kwot uzyskanych z tytułu pożyczki. W żadnym przepisie ustawy nie postanowiono, iż kwota pożyczki nie podlega zaliczeniu do dochodu bądź że kwota ta podlega odliczeniu od dochodu" - (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19.11.2020 r., II SA/Go 376/20). Wobec powyższego do dochodu doliczono 1/12 część zaciągniętego zobowiązania w wysokości 1.000,00 zł. Zatem łączny dochód rodziny stanowi kwota 7.118,60 zł (dane aktualne na dzień wydania decyzji) i jest ona wyższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (600 zł x 1 osoba x 300 = 1.800 zł). Różnica między dochodem na osobę w rodzinie a kryterium dochodowym na osobę w rodzinie wynosi 1.759,30 zł (7.118,60 zł: 2 = 3559,30 zł -1 800,00 zł = 1 759,30 zł). Kwota ta stanowi zatem odpłatność za pobyt M. N. w DPS od dnia [...].12.2024r. do dnia [...].12.2024 r. Do wywiadu z dnia [...].12.2024 r. skarżący przedłożył skierowanie do poradni chirurgii urazowej z dnia [...].09.2024 r. z rozpoznaniem choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego oraz wyniki badań rtg z dnia [...].09.2024 r., rachunki za energię elektryczną oraz potwierdzenie wpłat za okres od października do grudnia 2024 r. (wyciąg z konta), faktury potwierdzające zakup opału na łączną kwotę 572,50 zł, faktury za paliwo na łączną kwotę 986,00 zł wydane w ciągu 2024 r., faktury i paragony za leki w łącznej kwocie 251,00 zł, decyzję podatkową z dnia [...].01.2024r., bez potwierdzenia wpłaty. Skarżący dołączył również informację z OPS w [...] dotyczącą nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, które spłaca w ratach w kwotach ok. 250 zł miesięcznie do maja 2025 r. (potwierdzenie z wyciągu z konta bankowego) oraz pismo Burmistrza [...]dotyczące zmiany wysokości opłat za gospodarowanie odpadami, które również uiszcza (potwierdzenie z wyciągu konta bakowego). Dodatkowo z analizy dostarczonego przez stronę wyciągu z rachunku bankowego wynika, że spłaca ona ratę kredytu w wysokości 403,48 zł miesięcznie, opłaca rachunek telefoniczny w kwocie 80 zł, rachunek za zużycie wody w wys. ok. 60 zł oraz rachunek za telewizję w wysokości 69,99 zł miesięcznie. Dodatkowym obciążeniem w miesiącu październiku oraz grudniu było pokrycie należności z tytułu polisy w łącznej wysokości 498 zł. W toku postępowania strona dostarczyła dodatkowe dokumenty potwierdzające wydatki, tj. dwie faktury za zakup opału w łącznej wysokości 375 zł za miesiąc styczeń 2025 r., dwie faktury za zakup leków w łącznej wysokości 86,16 zł, fakturę za zakup paliwa w wysokości 100,76 zł za miesiąc styczeń 2025 r., zaświadczenie banku [...] informujące o posiadaniu przez Stronę kredytu gotówkowego w wysokości 12.000,00 zł z dnia [...].11.2024 r. i do tego pisemne oświadczenie z dnia [...] stycznia 2025 r., w którym podał kwotę w/w zadłużenia oraz okres od którego spłaca tą należność, podając czas zakończenia spłacania kredytu na październik 2027 r. Podczas wizyty w siedzibie OPS strona złożyła również ponownie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].03.2023 r. W dniu [...].02.2025 r. skarżący dostarczył dodatkowo wyrok Sądu Okręgowego, Wydział VI Cywilny Odwoławczy, z dnia [...] stycznia 2008 r. sygn. akt: [...], wydany wskutek powództwa Z. N. przeciw M. N. o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego z dnia [...].01.2008 r., dwa zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego i wezwanie do dokonywania potrąceń na wniosek A. N., zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]o dokonanych wpłatach z dnia [...].09.2014 r., wyrok Sądu Rejonowego w [...], Wydział Rodzinny i Nieletnich, z dnia [...].09.1989 r., sygn. akt: [...]oraz wniosek Z. N. skierowany do Sadu Rejonowego w [...], Wydział Rodzinny i Nieletnich, z dnia [...].09.2014 r, z prośbą o zawieszenie obowiązku alimentacyjnego. Następnie strona złożyła dodatkowe dokumenty potwierdzające kolejne wydatki poniesione w miesiącu styczniu i lutym tj. zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia [...] lutego 2025 r. wraz z paragonem na kwotę 98 zł za wymienione badanie, polisę ubezpieczeniową z dnia [...] lutego 2024 r. na łączną kwotę 975 zł rocznie, płatną w dwóch ratach w kwotach 488,00 zł i 487 zł, wynik badania Tomografu Komputerowego z dnia [...] lutego 2024 r., skierowanie do pracownik tomografii komputerowej na dzień [...] marca 2025 r., skierowanie do Poradni Gruźlicy i Chorób Płuc, faktury za paliwo zakupione w styczniu i lutym 2025 r. na łączną kwotę 271,06 zł, faktury za zakup opału z miesiąca lutego 2025 r. w łącznej kwocie 612,50 zł oraz faktury i paragony za leki zakupione w miesiącu styczniu i lutym na łączną kwotę 287,02 zł. Odnosząc się do dostarczonych dokumentów organ zwrócił uwagę, iż wydatki poniesione na badanie techniczne pojazdu, czy opłacenie polisy ubezpieczeniowej, są wydatkami jednorazowymi, a nie regularnie ponoszonymi co miesiąc, więc tym samym nie jest to dużym obciążeniem budżetu domowego. Ponadto przedstawione przez stronę paragony za zakup leków nie mogą stanowić dokumentu potwierdzającego wydatki, gdyż najwiarygodniejszą formą potwierdzającą poniesione przez stronę wydatki na leki są faktury imienne lub rachunki. Od dnia [...].01.2025 r. nastąpiła zmiana wysokości kryterium dochodowego. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanym dochodów oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1044) zmieniają się kryteria dochodowe: a) dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości 1010 zł; b) dla osoby w rodzinie - w wysokości 823 zł. W związku z powyższym za zasadne uznał organ przeliczenie na nowo odpłatności strony za pobyt członka rodziny w DPS. Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia [...].12.2024 r. przeprowadzonego przez pracownika socjalnego OPS w [...]ze stroną oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że Z. N. i M. N. są małżeństwem, skarżący jest rodzicem M. N. i jedyną osobą zobowiązaną do wnoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS. Ponadto ustalono, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Sytuacja finansowa rodziny nie jest zła, skarżący pobiera świadczenie emerytalno-rentowe w wysokości 3.666,46 zł (zaświadczenie ZUS) oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie. M. N. również otrzymuje świadczenie emerytano-rentowe w kwocie 2.236,30 zł (zaświadczenie ZUS). OPS wliczył również uzyskany kredyt do dochodu strony w wysokości 1.000 zł, zgodnie z w/w przepisami u.p.s. Zatem łączny dochód rodziny stanowi kwota 7.118,60 zł (dane aktualne na dzień wydania decyzji) i jest ona wyższa niż 300 kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (823 zł x 1 osoba x 300 = 2469 zł). Różnica między dochodem na osobę w rodzinie a kryterium dochodowym na osobę w rodzinie wynosi 1.090,30 zł (7.118,60 zł: 2 = 3.559,30 zł - 2469,00 zł = 1.090,30 zł). Kwota ta stanowi zatem odpłatność za pobyt M. N. w domu pomocy społecznej od dnia [...].01.2025 r. do dnia [...]stycznia 2025 r. Stąd też: 1. odpłatność M. N. wynosi obecnie od [...].01.- [...].01.2025 r. = 2.761,09 zł 2.odpłatność ojca za pobyt syna = 1.090,30 zł 3. odpłatność Gminy M. ('różnica koszt - (1 +2)) = 3.539.53 zł, łącznie 7.390,92 zł Zgodnie z obwieszczeniem nr 1 Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. w sprawie ustalenia i ogłoszenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie powiatu w 2025 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2025 r. poz. 196) średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w [...] w 2025 r. wynosi 7.983,02 zł. W związku ze zmianą wysokości utrzymania mieszkańca w placówce należało ponownie przeliczyć wysokość odpłatności skarżącego za pobyt syna w domu pomocy społecznej w [...]. Z posiadanych przez OPS dokumentów wynika, że skarżący pobiera świadczenie emerytalno-rentowe w wysokości 3.666,46 zł (zaświadczenie ZUS) oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie. Żona skarżącego również otrzymuje świadczenie emerytano-rentowe w kwocie 2.236,30 zł (zaświadczenie ZUS). OPS wliczył również uzyskany kredyt do dochodu strony w wysokości 1 000 zł, zgodnie z w/w przepisami u.p.s. Zatem łączny dochód rodziny stanowi kwota 7118,60 zł (dane aktualne na dzień wydania decyzji) i jest ona wyższa niż 300 kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (823 zł x 1 osoba x 300 = 2469,00 zł). Różnica między dochodem na osobę w rodzinie a kryterium dochodowym na osobę w rodzinie wynosi 1090,30 zł (7118,60 zł: 2 = 3559,30 zł - 2469,00 zł = 1090,30 zł). Kwota ta stanowi zatem miesięczną odpłatność za pobyt M. N. w DPS od dnia [...].02.2025r. M. N. za pobyt w DPS w [...] ponosi opłatę w wysokości 70 %swojego comiesięcznego świadczenia w kwocie 2 761,09 zł (3 944,42 zł x 70% = 2 761,09 zł). Stąd też: 1. odpłatność M. N. wynosi obecnie od 01.02.2024 r. = 2761,09 zł 2.odpłatność ojca za pobyt syna = 1090,30 zł 3. odpłatność Gminy [...] (różnica koszt - (1 +2)) = 4131.63 zł Łącznie = 7 983,02 zł Następnie organ wskazał, że we wniosku z dnia [...].08.2022 r.. skarżącego o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS syna M. N. jako podstawę zwolnienia wskazano art. 64 pkt 2 u.p.s. w szczególności mając na uwadze orzeczenie o niepełnosprawności oraz długotrwałą chorobę strony. Analizując przesłanki wymienione w punkcie 2 w/w przepisu ustalono, że skarżący posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (w obecnym stanie wydane bezterminowo). Skarżący dostarczył zaświadczenie lekarskie z dnia [...].06.2023 r., z którego wynika, że choruje na nadciśnienie tętnicze, przewlekłą chorobę niedokrwienna serca (co potwierdza również zaświadczenie z dnia [...].09.2023 r.), a także że jest po przebytym zawale mięśnia sercowego i dodatkowo choruje na zwyrodnienia stawów i kręgosłupa z licznymi dyskopatiami, miażdżycę, żylaki odbytu oraz cierpi na otyłość. Organ przyznał, że przedłożona dokumentacja potwierdza występowanie dwóch przesłanek zawartych w art. 64 pkt 2 u.p.s., tj. występuje niepełnosprawność oraz długotrwała choroba. Podczas wywiadu w dniu [...].08.2023 r. ustalono, że ze względu na stan zdrowia pomoc skarżącego w stosunku do syna jest ograniczona pod każdym względem i nie ma możliwości innej formy pomocy oprócz pomocy usługowej w formie zakupów. Natomiast w oświadczeniu złożonym tego samego dnia wynika, że skarżący wyraził chęć sprawowania całodobowej opieki nad synem w miejscu zamieszkania, ale Sąd nie wyraził na to zgody z uwagi na zły stan zdrowia. Podane przez stronę informacje są sprzeczne i wykluczają się wzajemnie, bowiem stan zdrowia syna i skarżącego wskazują, że nie ma możliwości by syn zamieszkał pod adresem [...]. W sprawie ustalono, że o ile warunki mieszkaniowe temu nie przeszkadzają, o tyle nie ma możliwości, by skarżący zapewnił synowi odpowiednią opiekę, która powodowałaby, iż syn byłby w pełni zaopiekowany i bezpieczny. Choroba M. N. natomiast miałaby bardzo negatywny wpływ na zdrowie skarżącego, w szczególności na nadciśnienie i samo serce. W opiece z pewnością nie pomagałby pozostały stan zdrowia: chory kręgosłup i otyłość. Skarżący wyraził chęć opieki nad synem oraz oświadcza, że nie jest zdolny do jej pełnienia w związku ze złym stanem zdrowia i są to kwestie bezsprzecznie się wykluczające. Natomiast w wywiadach przeprowadzonych w dniach [...].02.2024 r. oraz [...].12.2024 r. skarżący nie deklarował żadnej formy pomocy w stosunku do syna. Dodatkowo wskazano, że z akt sprawy wynika, że od 2016 r. opiekunem prawnym M. N. jest ustanowiona przez Sąd J. C. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...]., Wydział Rodzinny i Nieletnich, z dnia [...] grudnia 2022 r., sygn. akt: [...], wniosek o ustanowienie opiekunem prawnym syna został oddalony. Dołączone do akt sprawy postanowienie Sądu nie zawiera jednak uzasadnienia oddalenia wniosku. Organ przyznał, że nie kwestionuje wskazanych przez skarżącego okoliczności tj. niepełnosprawności oraz licznych chorób, jednakże z analizy dostarczonych przez stronę dokumentów wynika, że niepełnosprawność i zły stan zdrowia nie są przesłankami, które całkowicie uniemożliwiałby wnoszenie opłaty za pobyt syna w DPS, w szczególności gdy analizie też podlegały dochody jakie uzyskuje rodzina skarżącego. Dostarczone na każdym etapie postępowania dokumenty nie potwierdzają znacznego obciążenia finansowego w związku ze stanem zdrowia (faktury za leki, wyjazdy rehabilitacyjne, sanatoria, pobyty w szpitalach czy wizyty lekarskie). Strona wnioskuje o zwolnienie jej z odpłatności za pobyt syna w DPS z uwagi na niepełnosprawność, ale czy ten stan uniemożliwia zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego, wymagało wszechstronnego przeanalizowania całej sytuacji faktycznej i prawnej zobowiązanego. Decyzja w przedmiocie zwolnienia ma charakter uznaniowy. Organ może, ale nie ma obowiązku, zwolnić strony z ponoszenia całości lub części odpłatności za pobyt w DPS członka rodziny. Okoliczność, że skarżący jest osobą długotrwale chorą może co do zasady stanowić przesłankę zastosowania instytucji zwolnienia z opłaty z pobyt w palcówce opiekuńczej w całości lub części na podstawie art. 64 u.p.s., jeżeli oczywiście organ wyczerpująco uzasadni swoją decyzję w tym zakresie. Wyłącznie choroba i niepełnosprawność nie stanowi przesłanki do zwolnienia skarżącego z całości od odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS. Sytuacja zobowiązanego powinna mieć charakter wyjątkowy, w którym sytuacja zdrowotna, rodzinna i losowa reprezentowałaby taki ładunek obciążeń rodziny, który uniemożliwiałby wnoszenie opłat, a w szczególności dotyczy to udokumentowania ponoszonych wydatków na leczenie skarżącego. Organ uznał jednak, że wydatki na leczenie, które kształtują się w kwocie średnio od 60 zł do 200 zł (faktury za leki są zróżnicowane i nie regularne) miesięcznie oraz ponoszenie opłat na zakup benzyny - diesel w kwotach od 100 zł do 200 zł miesięcznie wiążą się ze stanem zdrowotnym skarżącego i dlatego uznał, że kwota średniomiesięcznych wydatków z tego tytułu w wysokości 295 zł (wyliczona na podstawie wyciągu z konta bankowego oraz dołączonych do wywiadu faktur, które wynoszą 190,20 zł w miesiącu listopadzie oraz 399,80 zł w miesiącu grudniu 2024 r. /190,20 zł + 399,80 zł = 590,00 zł/ - średni miesięczny koszt wydatków na leki i paliwo do auta wynosi 295,00 zł miesięcznie). Wydatki miesięczne strony na leki i leczenie oraz paliwo nie są w stałej wysokości i każdego miesiąca ich wysokość może być inna. W związku z powyższym organ postanowił zwolnić skarżącego w części z odpłatności za pobyt syna w DPS w [...] w kwocie 300 zł miesięcznie, co uznał za w pełni uzasadnione, gdyż obejmuje zarówno koszt dojazdu prywatnym samochodem do lekarza (zakup benzyny), jak i zakup niezbędnych leków w comiesięcznej terapii chorób. Przedstawione przez skarżącego faktury, rachunki, paragony i wyciągi bankowe, które dokumentują comiesięczne zobowiązania i wydatki nie należą do wysokich. Jak przykładowo wyliczono z dostarczonego przez stronę wyciągu z konta bankowego wynika, że w miesiącu grudniu 2024 r. zobowiązania skarżącego (rachunki za opał, leki, rata kredytu, opłata za wywóz odpadów, rachunek za telefon, enea, dostawa wody, opłata za telewizję, opłata za paliwo) wyniosły ok. 1.900,00 zł przy dochodach 7.118,60 zł Z uwagi na osiągane przez skarżącego i jego żonę dochody w w/w wysokości wskazywane okoliczności takie jak stan zdrowia, czy konieczność ponoszenia kosztów związanych z zakupem leków, opału i innych należności nie uzasadniają zdaniem organu uwzględnienia zwolnienia z odpłatności w całości za pobyt syna w DPS w całości. Każdorazową decyzję rozstrzygającą wniosek o przyznanie zwolnienia organ winien uzasadnić w sposób pozwalający prześledzić tok rozumowania organu i poznać kryteria podjęcia danej decyzji. W niniejszej sprawie ustalono, że matka M. N. nie żyje, sam M. N. nie ma żadnego rodzeństwa, a Z. N. jest najbliższym żyjącym krewnym zobowiązanym zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. do ponoszenia odpłatności za jego pobyt w DPS w [...]. Organ podzielił utrwalony pogląd, zgodnie z którym wydanie decyzji uwzględniającej wniosek o zwolnienie z opłaty (całkowite lub częściowe) za pobyt w DPS powinno mieć charakter wyjątkowy, wyłącznie w takim skonfigurowaniu, w którym sytuacja zdrowotna, rodzinna, życiowa i losowa wnioskującego reprezentuje taki ładunek aksjologiczny, który przełamuje fiskalizm państwa, dlatego też przeanalizowano dokładnie sytuację skarżącego oraz dokonano wyliczeń, wskazujących bez wątpliwości, że uniesie on ustalone w/w kwoty. Zdaniem organu udzielenie ulgi osobom zobowiązanym do ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w DPS nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych okoliczności rodzina jest w stanie płacić za pobyt syna w placówce. Stosowanie bowiem odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocniczości pomocy społecznej. Niezasadne zwolnienie jest sprzeczne zaś z zasadą pomocniczości, przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych. Nie można bowiem doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki członków rodziny (rodziców) w zakresie pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej jej członka byłyby w sposób zbyt swobodny i nieznajdujący uzasadnienia w wyjątkowych okolicznościach przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa. Według organu uiszczanie opłat za pobyt w dps stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, kolejnym z powodów oprócz przesłanek zawartych wart. 64 pkt 2 u.p.s. zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna strony, która powinna być skorelowana, powiązana ze stanem zdrowia zobowiązanego. Organ wskazał, że skarżący może wnosić o zmianę decyzji ustalającej wysokość odpłatności w przypadku, gdy zmianie ulegną przesłanki którymi kierował się organ przy jej wydawaniu - w szczególności, gdy stan zdrowia zobowiązanego będzie wymagał zwiększonych udokumentowanych wydatków na zakup usług medycznych, leków, opatrunków, które nie podlegają zwolnieniu z opłat lub nie są refundowane przez NFZ lub w przypadku wystąpienia przesłanek, które nie istniały na etapie wydawanej decyzji. W tych uwarunkowaniach organ przyjął, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki do zastosowania całkowitego zwolnienia z odpłatności za pobyt syna w DPS. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w wyniku którego SKO w [...]decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO stwierdziło, iż organ I instancji był w przedmiotowej sprawie uprawniony, zgodnie z art. 61 u.p.s. do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości ponoszonych przez zobowiązanych opłat za pobyt M. N. w DPS. Przy czym dodano, iż nie miała znaczenia okoliczność, że ustalenie odpłatności za pobyt w DPS obejmowało okres przed wydaniem decyzji, gdyż decyzja w tym przypadku konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa. Tym samym o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego obowiązku pozwala na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i jej wysokości, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania obowiązku z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w DPS. Za prawidłowe uznało SKO na gruncie rozpoznawanej sprawy rozstrzygnięcie przez organ w jednym postępowaniu co do obowiązku odpłatności za pobyt w DPS oraz co do wniosku strony o zwolnienie z opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. W związku z tym, że odwołujący wyraził zgodę na przeprowadzenie wywiadu i ujawnienie swojej sytuacji majątkowej podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 61 ust art. 61 ust. 2d u.p.s. odsyłający do art. 103 ust. 2 u.p.s. W orzecznictwie i piśmiennictwie interpretacja użytego w art. 103 ust. 2 u.p.s. pojęcia "możliwości" pozwala organowi na uwzględnienie różnych okoliczności życiowych, rodzinnych i osobistych, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty, a mogą to być również przesłanki uzasadniające zwolnienie z opłaty (art. 64 u.p.s.). Tym samym, mimo rygorów rządzących finansami publicznymi, należy dopuścić sytuacje, w których obciążenia podmiotów zobowiązanych będą niższe, niż wynika to z przepisów ustawy (por. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz do art. 103, wyd. VI, LEX/el. 2021.). W konsekwencji stwierdzono, że ustalona różnica pomiędzy dochodem obowiązanego, a ustalonym kryterium dochodowym nie jest automatycznie kwotą ostateczną ustalaną za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, a jedynie górną granicą tej odpłatności, do której należy zastosować dalsze ograniczenia określone w art. 61 ust. 2d u.p.s., tj. wynikające z odesłania do art. 103 ust. 2 u.p.s. Powyższe wskazuje jak istotne znaczenie dla sytuacji i pozycji w postępowaniu o ustalenie odpłatności za pobyt w DPS w stosunku do zobowiązanego ma przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i ustalenie jego dochodu, ale też sytuacji rodzinnej, finansowej, majątkowej. Może to bowiem istotnie wpłynąć na ukształtowanie wysokości takiej opłaty, a także mieć wpływ na ewentualne zwolnienie z niej. U.p.s. w przypadku osób, które nie gospodarują samotnie, lecz wspólnie z innymi członkami rodziny, posługuje się pojęciem dochodu rodziny i dochodu na osobę w rodzinie. Dochodem rodziny jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4 u.p.. s), a dochodem na osobę w rodzinie - dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3 u.p.s.). Na gruncie tej ustawy funkcjonuje zatem założenie (rodzaj fikcji prawnej), że na każdego członka rodziny przypada równa część dochodu rodziny, niezależnie od tego, czy dana osoba osiąga dochód i jaką część dochodu rodziny ten ewentualnie osiągany dochód stanowi. Bez znaczenia dla ustalenia tego dochodu jest, że nie wszyscy członkowie rodziny należą do kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów utrzymania mieszkańca DPS. W związku z tym SKO za prawidłowe uznało uwzględnienie przez organ I instancji dochodów małżonki odwołującego. Niemniej jednak jak wskazało SKO przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. należy rozumieć w ten sposób, że "posiadany dochód na osobę" dotyczy dochodu osoby zobowiązanej obliczonego jako dochód na osobę w rodzinie. Konsekwentnie jednak "kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty" dotyczyć także musi tak określonego dochodu osoby zobowiązanej. Obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w dps jest określany w stosunku do konkretnej osoby i obciąża wyłącznie tę osobę w ramach przypadającego na nią "dochodu na osobę w rodzinie". SKO podzieliło pogląd wyrażony przez NSA w wyrokach z 10 maja 2017 r., OSK 2820/16, z 23 października 2018 r., I OSK 2776/17 oraz z 10 maja 2016 r., I OSK 2820/16, zgodnie z którymi prawidłowy sposób ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej winien polegać na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 u.p.s., to jest przez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną. Powyższe stanowisko akceptowane jest również w piśmiennictwie (por. I. Sierpowska, op.cit., t. do art. 61). Według SKO organ I instancji zastosował przedstawioną powyżej interpretację sposobu obliczania dochodu, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, gdzie organ I instancji wskazał w sposób szczegółowy obliczenia wysokości dochodu strony w poszczególnych okresach. W ocenie SKO, organ I instancji przeprowadził ponadto w sposób wszechstronny i wnikliwy analizę argumentacji odwołującego przez pryzmat zasadniczego przepisu, który jest podstawą do zwolnienia z odpłatności na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.S. Organ I instancji szczegółowo umotywował dlaczego uznaje za prawidłowe zwolnienie odwołującego z odpłatności w zakresie kwoty 300 zł miesięcznie. Przy ocenie wystąpienia przesłanki zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej związanej z niepełnosprawnością czy długotrwałą chorobą, konieczna jest analiza tej okoliczności w kontekście potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia wnioskodawcy. Odwołujący przedłożył szereg dokumentów potwierdzających zwiększone wydatki związane z licznymi chorobami oraz otyłością, którymi jest dotknięty, co wiąże się z koniecznością zakupu leków i środków rehabilitacyjnych oraz utrzymaniem samochodu niezbędnego do poruszania się. Organ I instancji rozważył wszystkie koszty ponoszone przez odwołującego w związku z jego sytuacją zdrowotną. Każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego, a taki charakter ma decyzja o zwolnieniu w całości lub w części z opłaty za pobyt w domu opieki społecznej, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu. Organ działając w ramach uznania winien również baczyć, aby poprzez nadmierny rygoryzm nie doprowadzić do praktycznego wyeliminowania zastosowania zwolnienia z opłaty, czyniąc to zwolnienie instytucją martwą, zwłaszcza przez ogólnikowe powoływanie się tylko na określone kategorie prawne, bez dokonywania rzetelnej oceny ich występowania w konkretnej sprawie. Orzekanie w warunkach uznania administracyjnego wymusza szczególną staranność przy konstruowaniu uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Zdaniem SKO uzasadnienie decyzji organu I instancji spełnia w/w warunki. W skardze złożonej przez Z. N. od w/w decyzji podniesiony został zarzut: 1. naruszenia art. 64 pkt 2 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na: - uznaniu, że stwierdzona u skarżącego znaczna niepełnosprawność oraz długotrwała choroba, a także pozostałe okoliczności dotyczące sytuacji osobistej i finansowej nie stanowią wystarczających uzasadnionych okoliczności do zastosowania zwolnienia w szerszym zakresie, - ograniczeniu zwolnienia do kwoty 300,00 zł miesięcznie w sposób arbitralny i niepowiązany z rzeczywistym obciążeniem zdrowotnym i finansowym skarżącego; 2. naruszenia art. 61 ust. 2 pkt 2 lit b u.p.s. poprzez jego mechaniczne zastosowanie, bez realnego uwzględnienia możliwości skarżącego w rozumieniu art. 103 ust. 2 u.p.s., 3. naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i rzetelnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności pominięcie łącznego wpływu wielu chorób, niepełnosprawności i długotrwałego leczenia na sytuację życiową skarżącego, fragmentaryczną i wybiórczą ocenę przedstawionych dokumentów medycznych i finansowych. 4. naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, polegającą na przyjęciu, że wydatki na leczenie, dojazdy do lekarzy, paliwo oraz środki medyczne nie stanowią znacznego obciążenia, bez wskazania obiektywnych kryteriów takiej oceny, 5. naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia nadmiernie rozbudowanego, lecz w istocie pozornego, sprowadzającego się do przytoczenia przepisów i orzecznictwa, bez jednoznacznego wykazania, dlaczego w realiach indywidualnej sprawy skarżącego odmówiono zwolnienia w całości, ewentualnie w większym zakresie, mimo spełnienia przesłanek ustawowych. Skarżący załączył przy tym do skargi plik dokumentów m.in.: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, karty informacyjne z całodobowego oddziału psychiatrycznego, wyniki badań TK głowy, recepty, kosztorys naprawy pojazdu, wyniki badań, fakturę za zakup maski DreamWear, akt notarialny - umowę o ustanowieniu ustroju rozdzielności majątkowej, a także historię rachunku bankowego, wnosząc o przeprowadzenie z powyższych dokumentów dowodu. Skarżący wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO oraz w takim samym zakresie uchylenie poprzedzającej ją organu I instancji, ze stwierdzeniem braku podstaw do obciążenia skarżącego odpłatnością, i to w ustalonej kwocie; ewentualnie - o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odstąpienie od obciążenia skarżącego odpłatnością (w całości), ewentualnie w części, tj. ponad kwotę 300 zł miesięcznie; ewentualnie, z jeszcze dalszej ostrożności, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, Zdaniem skarżącego szczególnie rażącym uchybieniem jest sposób ustalenia kwoty częściowego zwolnienia w wysokości 300 zł miesięcznie. Z uzasadnienia decyzji nie wynika: jakie konkretne kryteria zastosowano przy ustalaniu tej kwoty, dlaczego uznano ją za adekwatną, dlaczego nie rozważono zwolnienia w całości, ani też w większym zakresie. Zdaniem skarżącego organ ograniczył się do stwierdzenia, że kwota ta uwzględnia wydatki na leki i paliwo, jednak nie wskazał, dlaczego przyjęto akurat taki poziom, nie odniósł tej kwoty do całości obciążeń finansowych skarżącego, nie wykazał, że zwolnienie to pozostaje w proporcji do ustalonej sytuacji zdrowotnej. W rezultacie decyzja nosi cechy dowolności, a nie dopuszczalnego prawem« uznania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji zawiera liczne sprzeczności logiczne, które podważają jego wiarygodność. Z jednej strony organ podkreśla ciężki stan zdrowia skarżącego, wskazuje na liczne choroby i ograniczenia funkcjonalne, z drugiej zaś deprecjonuje znaczenie wydatków związanych z leczeniem, uznaje je za nieregularne i nieznaczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast skarżący terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o tym fakcie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Decyzja zgodna z prawem w myśl art. 151 p.p.s.a. podlega zaś oddaleniu. Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w przedmiotowej sprawie decyzja SKO w [...]z dnia [...] kwietnia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. ustalającą wobec skarżącego odpłatność za pobyt jego syna w DPS w [...] począwszy od [...] marca 2023 r. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.p.s. W myśl art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Art. 61 ust. 1 u.p.s. stanowi, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Stosownie zaś do treści art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (art. 61 ust. 2d u.p.s.). W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt. 2 zawarcia umowy oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (art. 61 ust. 2e u.p.s.). Przy czym wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (art. 61 ust. 2f u.p.s.). Stosownie zaś do art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Jak wynika z powyższych przepisów zasadą jest obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS, z zachowaniem kolejności ustawowo określonej w cytowanym art. 61 u.p.s. Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej (por. uchwałę NSA z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17, wyrok NSA z 14 października 2021 r., I OSK 574/21), co następuje w formie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.s. Decyzja będąca przedmiotem kontroli Sądu wydana została właśnie w trybie art. 61 ust. 2d u.p.s. W pierwszej kolejności zwrócić należy jednak uwagę, iż w rozpoznawanej sprawie orzekał uprzednio sąd administracyjny - wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 maja 2024 r., II SA/Go 29/24. Powyższe ma istotne znaczenie z uwagi na treść art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, to wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 153.). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12, że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania". Zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do tak rozumianej oceny prawnej i wskazań, zawartych w uzasadnieniu wyroku. Zasadniczo ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Dodatkowo zwrócić należy uwagę na art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z uwagi na moc wiążącą orzeczenia, wynikającą z art. 170 p.p.s.a., organy administracyjne i sądy muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Mając powyższe na uwadze należało zatem przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy uwzględnić przede wszystkim wiążące wskazania i ocenę prawną zawarte w prawomocnym wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 maja 2024 r., II SA/Go 29/24. W wyroku tym Sąd przede wszystkim przesądził w sposób wiążący, że prawidłowe jest na gruncie rozpoznawanej sprawy rozstrzygnięcie przez organ w jednym postępowaniu co do obowiązku odpłatności za pobyt w DPS oraz co do wniosku strony o zwolnienie z opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. Na obowiązek takiego jednoczesnego rozstrzygnięcia wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych: wyroki NSA z 11 stycznia 2023 r., I OSK 318/22, 12 lipca 2023 r., I OSK 1588/22, 11 marca 2022 r., I OSK 1644/21. Po drugie Sąd wskazał jaki jest prawidłowy sposób ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, wyjaśniając, że winien on polegać na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 u.p.s., to jest przez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną. Sąd stwierdził w wyroku z 9 maja 2024 r., że przez przyjęcie sposobu obliczenia wysokości należnej opłaty w istocie jako różnicy pomiędzy dochodem całej rodziny skarżącej, a dwukrotnością 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, organy te w praktyce obciążyły kosztami pobytu M. N. w domu pomocy społecznej nie tylko samego skarżącego, lecz także żonę skarżącego, niebędącą matką wyżej wymienionego, której obowiązek ten nie obciążał. Ponadto w ocenie Sądu organ odwoławczy nie przeprowadził w sposób wszechstronny i wnikliwy analizy argumentacji skarżącej przez pryzmat zasadniczego przepisu, który jest podstawą do zwolnienia z odpłatności na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.s. Zgodnie z ogólną zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) organ odwoławczy w wyniku wniesionego odwołania zobowiązany jest do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy. Poza tym organ odwoławczy szczegółowo nie umotywował dlaczego uznaje za prawidłowe zwolnienie skarżącego z odpłatności przez organ I instancji jedynie w zakresie kwoty 150 zł. Przy ocenie wystąpienia przesłanki zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej związanej z niepełnosprawnością czy długotrwałą chorobą, konieczna jest analiza tej okoliczności w kontekście potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia wnioskodawcy. Analiza akt sprawy wykazał, iż na etapie ponownego rozpoznania przez organy przedmiotowej sprawy nie uległy zmianie istotne okoliczności sprawy ani też stan prawny, które mogłyby mieć wpływ na zastosowanie art. 153 p.p.s.a. Co oznacza, iż wiążące pozostały dla organów i Sądu w składzie orzekającym, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku tutejszego Sądu z dnia 9 maja 2024 r., II SA/Go 29/24. Ponownie rozpoznając sprawę SKO, stosując się do wskazań zawartych w wyroku Sądu z 9 maja 2024 r. uznało za niezbędne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Sąd na podstawie analizy akt sprawy uznał, iż po ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia art. 153 p.p.s.a. Organy te prawidłowo ponowne rozpoznając sprawę zastosowały się do oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 maja 2024 .r, II SA/Go 29/24. Przede wszystkim organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę przeprowadził wywiad środowiskowy ze skarżącym, załączone zostały do akt sprawy dokumenty dotyczące sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego (historia rachunku, decyzja z sprawie podatku od nieruchomości, rachunki zakupu leków, benzyny, opału, ponoszonych wydatków na prąd oraz dokumenty potwierdzające wysokość dochodu uzyskiwanego przez członków wspólnego gospodarstwa domowego, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżącego, potwierdzenie posiadanego przez skarżącego kredytu gotówkowego na 12.000 zł). Na gruncie przedmiotowej sprawy nie było sporne, że decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...]Kierownik OPS w [...] skierował syna skarżącego M. N. do DPS w [...]. Dnia [...] grudnia 2016 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] decyzją nr [...]umieściło go w powyższym domu. Jest jego mieszkańcem od dnia [...] grudnia 2016 r. Syn skarżącego ponosi częściową odpłatność za pobyt w DPS (do 70% otrzymywanego świadczenia). W świetle cytowanego przepisu art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. skarżący jako ojciec mieszkańca DPS – wobec braku zstępnych oraz innych wstępnych - jest jedynym obowiązanym do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS spośród osób wymienionych w tym przepisie. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, iż organ był w przedmiotowej sprawie uprawniony, zgodnie z art. 61 u.p.s. do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości ponoszonych przez zobowiązanych opłat za pobyt M. N. w DPS. Przy czym dodać należy, iż nie miała znaczenia okoliczność, że ustalenie odpłatności za pobyt w DPS obejmowało okres przed wydaniem decyzji, gdyż decyzja w tym przypadku konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa. Tym samym o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego obowiązku pozwala na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i jej wysokości, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania obowiązku z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w DPS (por. wyrok NSA z 18 października 2018 r., I OSK 1952/18, z 23 lipca 2021 r., I OSK 76/20). Powyższe przyznał Sąd w wyroku z dnia 9 maja 2024 r., II SA/Go 29/24. Obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt osoby w DPS wynika z przepisów prawa, które przytoczone zostały powyżej, a sposób ukształtowania tej odpłatności dokonany został przez ustawodawcę. W ocenie Sądu dokonując ustalenia wysokości odpłatności skarżącego za pobyt syna w DPS za poszczególne okresy organy prawidłowo zastosowały się do wiążącej je zgodnie z wyrokiem w sprawie o sygn. akt II SA/Go 29/24 wykładni przepisu art. 6 pkt 3 u.p.s. dotyczącego obliczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego, to jest przez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego stanowił górną granicę opłaty jaką obciążony mógł być skarżący (szczegółowe wyliczenia w treści uzasadnienia decyzji organu I instancji). Dodać przy tym należy, iż organ dokonując powyższego wyliczenia prawidłowo uwzględnił także w wysokości dochodu skarżącego począwszy od [...] grudnia 2024 r. okoliczność zaciągnięcia przez skarżącego w listopadzie 2024 r. kredytu gotówkowego w kwocie 12.000 zł. Orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, że wszelkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania, po odpowiednim pomniejszeniu, należy uznać za dochód. W wyliczeniu z art. 8 ust. 4 u.p.s. nie wymienia się kwot pomniejszających faktyczny miesięczny dochód takich jak: pożyczka, ubezpieczenie, jak też innych kwot (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 sierpnia 2025 r., II SA/Sz 174/25). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jedyny wyjątek jaki jest w tym zakresie dopuszczalny przez sądy to kredyt hipoteczny mający służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2025 r., II SA/Gd 598/24). Mając na uwadze powyższe organy prawidłowo uwzględniły w dochodzie skarżącego zgodnie z art. 8 ust. 3, ust. 4 i ust. 11 u.p.s. 1/12 część zaciągniętego zobowiązania w wysokości 1.000 zł. Należy wskazać, iż w uzasadnieniu decyzji I instancji organ ten dokonał szczegółowego i precyzyjnego wyliczenia kwoty odpłatności skarżącego za pobyt syna w DPS za poszczególne okresy, uwzględniając każdą ze zmian tj. związaną albo z dochodami strony albo wysokością kosztów utrzymania mieszkańca DPS albo zmianą kryterium dochodowego. Wyliczenia te, przedstawione w bardzo przejrzysty sposób, nie budzą zastrzeżeń i uznać należy je za prawidłowe, a kwoty stanowiące podstawę do tych wyliczeń znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w aktach administracyjnych materiale dowodowym (wysokość kosztów za pobyt w DPS, część kwoty ponoszona przez jego mieszkańca oraz wysokość dochodów członków rodziny skarżącego prowadzących wspólne gospodarstwo domowe). Analiza tych wyliczeń nie budzi wątpliwości Sądu. Analiza akt sprawy oraz treści zaskarżonej decyzji organu I i II instancji nie budzi także zastrzeżeń odnośnie orzeczenia co do zwolnienia skarżącego z obowiązku odpłatności syna za pobyt w DPS w części wynoszącej 300 zł miesięcznie i odmowy zwolnienia w pozostałej części, które stanowiło rozpoznanie wniosku skarżącego o zwolnienie z w/w odpłatności w trybie art. 64 u.p.s. Skarżący w przedmiotowym postępowaniu kwestionuje przede wszystkim brak zwolnienia go z opisanego obowiązku w całości. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że przesłanka istnienia "uzasadnionych okoliczności", o której mowa w art. 64 pkt 2 u.p.s. nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. Jednakże, jak podkreśla się w orzecznictwie, wymienione w tym przepisie przykładowe okoliczności uzasadniające zwolnienie z przedmiotowych opłat wskazują, że zamiarem ustawodawcy było objęcie jego zakresem zdarzeń związanych: ze stanem zdrowia zobowiązanego lub członków jego rodziny, jak również sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego, czyli tych czynników, które mogą mieć wpływ na możliwość ponoszenia kosztów pobytu osoby zobowiązanej w domu pomocy społecznej. W wypadku postępowań prowadzonych w oparciu o art. 64 u.p.s., wydanie rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu powinno być więc poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy, w szczególności zaś przesłanek wymienionych w pkt 2 tego przepisu oraz analizą zebranego materiału z zachowaniem wymogów proceduralnych przewidzianych w procedurze administracyjnej. Organ powinien zatem szczegółowo rozważyć kwestię istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniających zakres jej ewentualnego zastosowania, a co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Istotne jest przy tym, że z uwagi na fakt, że uiszczanie opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej stanowi - dla osoby zobowiązanej - obciążenie finansowe, zasadniczo główną przesłanką zastosowania przedmiotowego zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego i jego rodziny. Zwolnienie to nie powinno więc nastąpić, jeżeli - pomimo zaistnienia wskazanych w art. 64 u.p.s. okoliczności - osoba obowiązana byłaby w stanie ponosić opłatę za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej. Takie rozumienie omawianego przepisu pozostaje w zgodzie z głównymi założeniami instytucji pomocy społecznej. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że środki publiczne przeznaczane na udzielanie świadczeń z pomocy społecznej są ograniczone, a zwolnienie z opłaty za pobyt jego wstępnego w domu pomocy społecznej skutkuje obowiązkiem poniesienia tej opłaty przez gminę, co z kolei przekłada się na zakres pomocy udzielanej najbardziej potrzebującym. Zatem, z uwagi na otwarty katalog przesłanek, mogących stanowić podstawę zwolnienia z ponoszenia opłaty, organy winny dokonywać oceny ich spełnienia w kontekście sytuacji materialnej wnioskującego o zwolnienie z opłat, aby wykluczyć możliwość uzyskania takiego zwolnienia przez osobę, która w rzeczywistości byłaby w stanie opłaty te ponosić (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1777/22; z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt I OSK 572/24). Podkreślenia również wymaga, że użyte w przepisie art. 64 u.p.s. sformułowanie "można zwolnić" oznacza, iż przyznanie zwolnienia (częściowego lub całkowitego) od obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Uznanie administracyjne obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Obowiązkiem jednak organu jest wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ administracji nie może również i w takich przypadkach podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny i jest związany przepisami k.p.a, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, jak również przywołanymi przepisami u.p.s. Natomiast sąd - w przypadku decyzji uznaniowych - kontroluje przede wszystkim przestrzeganie przez organ wymogów proceduralnych, bada prawidłowość ustaleń faktycznych (tylko przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym można mówić o prawidłowym zastosowaniu uznania administracyjnego), a także ocenia, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu luzu decyzyjnego(por. wyrok NSA z dnia 11 maja 20256 r., I OSK 1111/24). Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż organy zasadnie uznały, że materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy uprawniał organy do zastosowania częściowego zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt jego syna w DPS i odmowę do zwolnienia go w całości z w/w opłaty. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy wnikliwie rozważyły wszystkie istotne okoliczności związane z sytuacją majątkową i osobistą skarżącego, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie przekroczyła granic uznania administracyjnego. Niewątpliwie, jak już wskazano powyżej, decyzja wydawana na podstawie art. 64 u.p.s. ma charakter uznaniowy, co nie może jednak oznaczać dowolności. Organ ma bowiem obowiązek szczegółowo rozważyć kwestię istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniających zakres jej ewentualnego zastosowania, a co następnie powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Istotne jest przy tym, że z uwagi na fakt, że uiszczanie opłaty przez wstępnego za pobyt jego zstępnego w domu pomocy społecznej stanowi - dla osoby zobowiązanej - obciążenie finansowe. Zwolnienie takie nie powinno więc nastąpić, jeżeli - pomimo zaistnienia wskazanych w art. 64 u.p.s. - osoba obowiązana byłaby w stanie ponosić opłatę za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej. Takie rozumienie omawianego przepisu pozostaje w zgodzie z głównymi założeniami instytucji pomocy społecznej. Z pewnością środki publiczne, przeznaczane na udzielanie świadczeń z pomocy społecznej, są ograniczone, a zwolnienie wstępnego z opłaty za pobyt jego zstępnego w domu pomocy społecznej skutkuje obowiązkiem poniesienia tej opłaty przez gminę, co z kolei przekłada się na zakres pomocy udzielanej najbardziej potrzebującym. Zatem z uwagi na otwarty katalog przesłanek, mogących stanowić podstawę zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty, organy winny dokonywać oceny ich spełnienia w kontekście sytuacji materialnej wnioskującego o zwolnienie z opłat, aby wykluczyć możliwość uzyskania takiego zwolnienia przez osobę, która w rzeczywistości byłaby w stanie opłaty te ponosić (zob. Sierpowska Iwona, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VII, opublikowano: WKP 2025 i wskazane tam wyroki: WSA w Szczecinie z 23.06.2022r., II SA/Sz 101/22; WSA w Rzeszowie z 25.02.2020 r., II SA/Rz 23/20; NSA z 2.06.2022 r., I OSK 1575/20; WSA w Gliwicach z 22.04.2022 r., II SA/Gl 121/22 i z 16.12.2019 r., II SA/Gl 1312/19, wyrok NSA z 13 lutego 2025 r., I OSK 698/23). W orzecznictwie podkreśla się, że wydanie decyzji na korzyść osoby ubiegającej się o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS powinno mieć charakter wyjątkowy. Dotyczy to takich życiowych okoliczności, w których sytuacja zdrowotna, rodzinna, osobista i finansowa wnioskującego zawiera ogromny ładunek aksjologiczny, przełamujący fiskalizm państw. Zwolnienie z opłaty powinno znaleźć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach, w przeciwnym razie może dojść do nieuzasadnionego przerzucenia na jednostki samorządu terytorialnego obowiązku partycypowania w kosztach pobytu w placówce i nadmiernego obciążania sektora finansów publicznych i w konsekwencji – całego społeczeństwa (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 lutego 2026 r., II SA/Lu 778/25). Przy czym co istotne, okoliczności wskazane w art. 64 pkt 2 u.p.s. mogą stanowić podstawę zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat, tylko w sytuacji, kiedy ich wystąpienie skutkuje tym, że osoba zobowiązana nie jest w stanie uiszczać tych opłat. Sytuacja materialna strony pozostaje zatem w tym przypadku w ścisłym związku z przesłanką wystąpienia "uzasadnionych okoliczności" i również podlega ocenie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 64 u.p.s. (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2025 .r, II SA/Gl 1237/25). Zatem podstawę do zwolnienia, tym bardziej w całości, nie stanowi automatycznie wykazanie istnienia samej okoliczności wymienionej w przepisie art. 64 u.ps., ale wynikająca z takich okoliczności sytuacja powodująca, że zobowiązany w sposób obiektywny może nie mieć możliwości pokrycia kosztów pobytu osoby bliskiej w DPS, choćby w części. Zdaniem Sądu analiza akt sprawy nie wykazała, że dokonana przez organy ocena i analiza co do zwolnienia skarżącego w części obejmującej miesięczni 300 zł i odmowa jego zwolnienia w całości, dokonane były z naruszeniem luzu decyzyjnego. Organy uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie dokonały obszernych wyjaśnień (trzy strony decyzji organu I instancji – str. 14-16). Organy przyznały, iż w sprawie wystąpiła okoliczność wymieniona w art. 64 pkt 2 u.p.s. związana ze znaczną niepełnosprawnością skarżącego i jego obciążeniem chorobami. Jednak jak słusznie zauważył organ w uzasadnieniu decyzji, same te okoliczności nie powodują, że całkowicie uniemożliwione jest wnoszenie opłat za pobyt syna przez skarżącego, biorąc pod uwagę wyliczony dochód skarżącego. Przedłożone w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego dokumenty nie wskazują bowiem zdaniem organu na istotne obciążenie finansowego skarżącego z uwagi na wskazane okoliczności tj. niepełnosprawność i choroby. Jak zauważył organ miesięcznie skarżący wydaje na leki od 6-200 zł, na zakup benzyny (konieczność dojazdu w związku z chorobami) od 100-200 zł. Stąd wyliczona przez organ średnia kwota wydatków w w/w zakresie w wysokości 300 zł, jest zdaniem prawidłowo uzasadniona i znajduje odzwierciedlenie w złożonej przez skarżącego do akt sprawy dokumentacji. Uzasadnienie w/w zwolnienia w części zostało przez organ uzasadnione obiektywnymi przesłankami. Tyle bowiem średnio ponosi skarżący właśnie w związku ze swoim stanem zdrowia i niepełnosprawnością, a zatem na tyle okoliczności te wpływają na jego możliwości finansowe i budżet wspólnego gospodarstwa domowego. Przy dochodzie (w ostatnim okresie) wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego w kwocie 7.118,60 zł i ponoszonych wydatkach ok. 1900 zł (wyliczenie na podstawie dokumentów przedłożonych przez skarżącego) w istocie czyni to stanowisko organu prawidłowo uzasadnionym. W istocie na gruncie przedmiotowej sprawy skarżący nie wykazał, aby zaistniały wyjątkowe, nadzwyczajne okoliczności, wskazujące że jedynie częściowe zwolnienie skarżącego mogłoby nosić cechy dowolności rozstrzygnięcia organu. Analiza sytuacji skarżącego na podstawie zgormadzonego materiału dowodowego w sprawie zasadnie doprowadziła organ do stwierdzenia, iż nie wyłania się sytuacja, w której można stwierdzić, że nie jest on w stanie uiszczać opłat i niezbędne jest zwolnienie go w całości z obowiązku ich ponoszenia. Zasadnie przy tym zauważył organ, że w sytuacji zmiany okoliczności, w szczególności w zakresie sytuacji osobistej, rodzinnej i finansowej, skarżący jest uprawniony do wystąpienia z kolejnym wnioskiem o zwolnienie z opłat za pobyt syna w DPS. Odnosząc się do złożonego przez skarżącego do akt sprawy aktu notarialnego potwierdzającego ustanowienie przez skarżącego z jego żoną z dniem [...] kwietnia 2025 r. ustroju rozdzielności majątkowej, Sąd zwraca uwagę po pierwsze i złożenie tego dokumentu do organu, nastąpiło już po dacie wydania zaskarżonej decyzji (wpływ [...] maja 2025 r., a decyzji SKO z [...] kwietnia 2025 r.) i pozostało bez wpływu na rozstrzygnięcie organu, gdyż organ bierze pod uwagę stan faktyczny wynikający z akt sprawy na dzień wydania orzeczenia. Przy czym Sąd wyjaśnia, iż powyższy dokument pozostałoby bez wpływu na wynik sprawy biorąc pod uwagę, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż rozdzielność majątkowa między małżonkami prowadzącymi wspólne gospodarstwo domowe, nie ma znaczenia w odniesieniu do przepisów ustawy o pomocy społecznej, gdyż istotne jest prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego (por. wyrok I OSK. 1226/2, II SA/Rz 514/24, II SA/Lu 1041/23, II SA/Rz 514/24, II SA/Lu 1041/23). W takim przypadku dochód obliczany jest jako dochód członka rodziny, a nawet posiadając tzw. rozdzielność majątkową, nadal małżonkowie tworzą rodzinę w rozumieniu u.p.s. (art. 6 pkt 14 u.p.s.- "rodzina – osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące). Fakt zaś prowadzenia przez skarżącego wraz z żoną wspólnego gospodarstwa domowego wielokrotnie potwierdzał skarżący w wywiadach środowiskowych przeprowadzanych przez organ ze skarżącym. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 64 pkt 2 u.p.s. Za nieuzasadniony uznał Sąd także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. Treść uzasadnia decyzji organu przede wszystkim I instancji zawiera szczegółową analizę sytuacji skarżącego, z wyliczeniami w zakresie dochodów i wydatków, znajdujących oparcie w załączonych do akt dokumentach. Z treści tych dokumentów nie wynika, aby organ nie uwzględnił realnych możliwości skarżącego . Jednocześnie brak tez podstaw do stwierdzenia że organy dopuściły się naruszenia art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. Materiał dowodowym został skrupulatnie zgromadzony, organ załączył do tego materiału liczne dokumenty złożone przez skrzącego wskazujące na jego sytuację rodzinną, zdrowotną oraz finansową. W ocenie Sądu organ przy tym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnił decyzję, która ma częściowo charakter uznaniowy (w zakresie częściowego zwolnienia z opłaty), a jednak spełnia niezbędne w tym zakresie wymogi co do konieczności wnikliwego uzasadnia takiej decyzji. Mając na uwadze, iż sprawa nie była rozpoznawana na rozprawie wniosek dowodowy skarżącego nie został rozpoznany na rozprawie w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Jednak odnosząc się do załączonych do skargi dokumentów Sąd wyjaśnia, iż są to dokumenty, które w zdecydowanej części powstały po dacie wydania zaskarżonej decyzji, a Sąd orzeka biorąc pod uwagę stan istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Poza tym mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, który uznać należy za kompletny i wystarczający, należy stwierdzić, iż dokumenty załączone do skargi nie są z tego punktu widzenia niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, gdyż organy dokonały właściwej oceny sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej skarżącego. Reasumując stwierdzić należy, że w wyniku dokonanej kontroli Sąd doszedł do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa, zaś wszystkie podniesione w skardze zarzuty, okazały się niezasadne. Sąd zaś nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organy bowiem właściwie oceniły cały zebrany materiał dowodowy, w tym zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Powyższej oceny nie zdołała skutecznie podważyć argumentacja podniesiona w skardze. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. ----------------------- 6