Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Gl 81/26

Wyrok WSA w Gliwicach z 21 maja 2026 r., II SA/Gl 81/26

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia
21 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 10 października 2025 r. nr WINB-WOA.7721.214.2025.PG w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

W dniu 19 marca 2025 r. A. K. (dalej: "Skarżący") złożył zawiadomienie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej: "PINB") o zakończeniu budowy trzech budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej w R. przy ul. [...], zrealizowanych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia 14 października 2015 r., co do której Wojewoda Śląski decyzją z dnia 21 listopada 2023 r., nr [...], stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem prawa, ale nie stwierdził jej nieważności, z uwagi na upływ pięciu lat od dnia jej doręczenia, a następnie została ona zmieniona decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia 10 grudnia 2015 r., w zakresie zmiany kubatury i powierzchni budynków,. Postanowieniem nr [...] z dnia 31 marca 2025 r., nr [...], PINB nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia zawiadomienia, poprzez złożenie dokumentacji do dnia 31 maja 2025 roku w postaci: 1. Potwierdzenia zgodnie z odrębnymi przepisami, odbioru wykonanych przyłączy: gazowego i elektroenergetycznego: 2. Kopii rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego, z naniesionymi zmianami wskazanymi w oświadczeniu kierownika budowy na zakończenie budowy nie odstępującymi w sposób istotny od zatwierdzonego projektu budowlanego, autoryzowanymi przez projektanta; 3. Protokołu badań i sprawdzeń wewnętrznej instalacji gazowej; autoryzowanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia wraz z kopię tych uprawnień; 4. Protokołu badań i sprawdzeń wewnętrznych instalacji: wodnej, kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania; autoryzowanych przez osoby posiadające stosowne uprawnienia; 5. Protokołu badań i sprawdzeń z wykonania próby szczelności instalacji kanalizacji deszczowej oraz zbiornika na wody opadowe, autoryzowanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia; 6. Protokołu badań i sprawdzeń z próby szczelności zbiornika na nieczystości ciekłe, autoryzowanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia; 7. Uzupełnienia danych technicznych obiektu budowlanego w punkcie 2 - charakterystyka budynku. Dokumentacja wskazana powyżej została uzupełniona w dniu 30 maja 2025 roku. W toku postępowania PINB ustalił, że projektowane budynki zostały zlokalizowane w odległości 3,30 m od wschodniej granicy działki nr [...], tj. z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm., w skrócie: "Rozporządzenie"). PINB decyzją nr [...] z dnia 6 czerwca 2025 r., znak: [...], zgłosił sprzeciw wobec przystąpienia do użytkowania przedmiotowych trzech budynków mieszkalnych (opisanych na wstępie niniejszego uzasadnienia), bowiem podczas ich realizacji dokonano istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, które polegało na naruszeniu § 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Budynki zostały zlokalizowane w odległości 3,30 m od wschodniej granicy działki nr [...] z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych Skarżący w odwołaniu z dnia 18 czerwca 2025 r. podniósł, że wykonał inwestycję zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę i ta decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Również Wojewoda Śląski decyzją z dnia 21 listopada 2023 r. nie stwierdził jej nieważności. Z tego powodu uważa, że skoro odstępstwo dotyczy jedynie wykuszy, to postępowanie w tej sprawie powinno być umorzone. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych różnych szczebli uznał, że wcześniejsze uzgodnienie projektu budowlanego może uzasadniać dopuszczenie do jego użytkowania. Doszło bowiem do "nieznacznego" naruszenia § 12 Rozporządzenia, a właściciel sąsiedniej działki nr [...] może w drodze postępowania cywilnego dochodzić od niego roszczeń. Zastosowane w ścianach zewnętrznych materiały nierozprzestrzeniające ognia (NRO) spełniają również wymagania przeciwpożarowe. Uczestnik postępowania – P. P. pismem z dnia 9 lipca 2025 r. wniósł uwagi w sprawie i domagał się uznana za stronę postępowania. Postanowieniem z dnia 10 października 2025 r., nr WINB-WOA.7721.214.2025.PG, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach stwierdził niedopuszczalność wniesionego odwołania, a tut. Sąd wyrokiem z dnia 21 maja 2026 r. sygn. akt II SA/Gl 81/26 oddalił skargę uczestnika postępowania. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: "ŚWINB") decyzją z dnia 10 października 2025 r., nr WINB-WOA.7721.214.2025.PG, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; aktualnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm.; aktualnie: Dz. U. z 2026 r. poz. 524, dalej w skrócie: "p.b."), utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 6 czerwca 2025 r. Po przedstawieniu przebiegu postępowania i sprecyzowaniu zakresu oceny inwestycji po dokonaniu zgłoszenia jej ukończenia, powołał się na treść art. art. 54 p.b., w myśl którego do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Dzięki temu organ ma możliwość wypowiedzenia się, czy inwestor spełnił kryteria umożliwiające przystąpienie do użytkowania obiektu, w tym zgodności z przepisami i warunkami pozwolenia na budowę. W przepisie tym nie ujęto, jakie to mogą być kryteria, jednak przyjmuje się, że zgłoszenie sprzeciwu jest możliwe w szczególności, w tej sytuacji, gdy organ stwierdzi, że zgłoszony przez inwestora obiekt budowlany został wykonany z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu na budowę, co wiąże się z obowiązkiem uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Określenie właściwego zakresu zastosowania instytucji sprzeciwu, o której mowa wart. 54 p.b., wymaga dokonania wykładni systemowej z uwzględnieniem funkcji, jakie pełnią organy nadzoru budowlanego. Przepis art. 84 ust. 1 p.b. definiuje podstawowe zadania organów nadzoru budowlanego, jakimi są m.in. kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Zgodnie z art. 84a ust. 1 p.b. kontrola ta obejmuje m.in. kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym lub warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę. Analiza powyższych przepisów pozwala przyjąć, że podstawową funkcją organów nadzoru budowlanego jest kontrola poprawności prowadzenia procesu inwestycyjno-budowlanego. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że zadaniem organu nadzoru budowlanego po otrzymaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu jest skontrolowanie zrealizowanej inwestycji szeroko, tj. pod kątem jej zgodności z zatwierdzonym projektem, warunkami pozwolenia na budowę oraz z przepisami prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 785/19). Skoro, podstawową funkcją organów nadzoru budowlanego jest kontrola poprawności prowadzenia procesu inwestycyjno-budowlanego, a do zawiadomienia o zakończeniu budowy należy dołączyć szereg dokumentów dotyczących tego procesu (art. 57 ust. 1 p.b.), to zadaniem organu nadzoru budowlanego po otrzymaniu zawiadomienia z art. 54 p.b., jest skontrolowanie zrealizowanej inwestycji pod kątem jej zgodności z zatwierdzonym projektem, warunkami pozwolenia na budowę oraz z przepisami prawa. Zważywszy na kompetencje organów nadzoru budowlanego należy przyjąć, iż organy te uprawnione są do weryfikacji ustaleń przyjętych w pozwoleniu na budowę, w tym także dotyczących kategorii obiektu (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt II OSK 1535/06 i wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 104/09). Inwestycja Skarżącego została zrealizowana na podstawie decyzji Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia 14 października 2015 r., następnie zmienionej decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia 10 grudnia 2015 r., zatwierdzającą zmianę kubatury i powierzchni budynków. Natomiast istotnym jest to, że decyzją z dnia 21 listopada 2021 r. Wojewoda Śląski po przeanalizowaniu przesłanek w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 14 października 2015 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem prawa, natomiast z uwagi na upływ pięciu lat od dnia jej doręczenia nie stwierdził jej nieważności. Wojewoda Śląski wskazał, że: "w rozpatrywanej sprawie wschodnia ściana przedmiotowych budynków została zlokalizowana w odległości 4 m od granicy działki o nr ew. [...] (rys. nr 1, tom I projektu budowlanego). Jednak na poddaszu (II kondygnacji) wszystkich budynków wchodzących w skład omawianego zamierzenia inwestycyjnego zaprojektowane zostały wykusze z otworami okiennymi wysunięte o 70 cm poza lico budynków (rys. nr A2, tom III projektu budowlanego). W rezultacie doszło do zlokalizowania ściany z oknami w odległości 3,30 cm od granicy działki o nr ew. [...], co jest sprzeczne z wymogiem określonym w ww. regulacji § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dodatkowo zauważyć należy, że Inwestor nie uzyskał zgody na odstępstwo od ww. przepisów techniczno-budowlanych, o której mowa w regulacji at. 9 Prawa budowlanego." (cytat). W toku postępowania PINB ustalił, że projektowane budynki zostały zlokalizowane w odległości 3,30 m od wschodniej granicy działki nr [...], tj. z naruszeniem przepisów i wobec tego zgłosił sprzeciw wobec przystąpienia do ich użytkowania. W ocenie ŚWINB takie działanie jest słuszne. Przyznać należy, że stwierdzenie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji z naruszeniem prawa, z uwagi na upływ czasu - 5 letni, od dnia doręczenia tej decyzji inwestorowi, powoduje, że decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, poprzez stwierdzenie jej nieważności, jedynie podważona i pozostaje nadal w obrocie prawnym i otwiera to ewentualnie możliwość uzyskania odszkodowania od Skarbu Państwa. Wskazana sytuacja prawna jest odzwierciedleniem intencji prawodawcy wobec charakteru jaki powinny mieć wydane w procesie inwestycyjnym decyzje, tj. przemawiać za trwałością decyzji administracyjnych w myśl art. 16 k.p.a. Niemniej jednak w aktualnym stanie faktycznym pozostaje inwestycja, która została wybudowana choć zgodnie z pozwoleniem na budowę, to z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych. W skardze z dnia 16 grudnia 2025 r. Skarżący zarzucił ŚWINB naruszenie: art. 54 i art. 57 p.b. w związku z art. 16 k.p.a., poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że nie przysługują mu prawa nabyte w wyniku pozyskania pozwolenia na budowę oraz § 271 ust. 1 w związku z § 12 Rozporządzenia, poprzez nieznaczne naruszenie odległości pomiędzy budynkami na sąsiednich działkach, które nie skutkuje zmniejszeniem wymaganej odległości przeciwpożarowej. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, jak też wstrzymania jej wykonania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii z dnia 28 listopada 2025 r., sporządzonej przez rzeczoznawcę przeciwpożarowego i umów najmu przedmiotowych budynków, na okoliczność szkody finansowej, którą już obecnie ponosi, jak też powiadomił o wszczęciu postępowania naprawczego. W odpowiedzi na skargę z dnia 16 stycznia 2026 r. ŚWINB wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2026 r. tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 21 maja 2026 r. Skarżący poinformował, że w jego sprawie nie toczy się postępowanie legalizacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ocenie Sądu została poddana decyzja ŚWINB z dnia 10 października 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia 6 czerwca 2025 r. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, będącej sprzeciwem do zawiadomienia z dnia 19 marca 2025 r. o zakończeniu budowy trzech budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej w R. przy ul. [..], był art. 54 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 p.b. w związku z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. poz. 471, dalej: "ustawa zmieniająca"). Zauważyć przyjdzie, że w myśl art. 54 ust. 1 p.b., w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r., do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a i 19a p.b., można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57 p.b., po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Obowiązujące przepisy prawa nie określają przesłanek wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 54 ust. 1 p.b. W przypadku uznania, że stwierdzone odstępstwa od zatwierdzonego projektu mają charakter istotny - w rozumieniu art. 36a p.b. - to będą one mogły zostać uznane za dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej (ust. 1). Jeśli natomiast - jak chce tego Skarżący - stwierdzone odstępstwa zostaną uznane za nieistotne, to - w omawianym przypadku - zarzuty postawione w sprzeciwie należałoby uznać za chybione, sam sprzeciw bezpodstawny i należałoby wydać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę oraz ponownego zgłoszenia. W literaturze oraz w judykaturze przyjmuje się, że podstawą wniesienia sprzeciwu mogą być na przykład istotne odstąpienie od projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt II OSK 1535/06; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 104/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2125/21), nieuzupełnienie zawiadomienia o niezbędne dokumenty (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 267/06) lub też przystąpienie do użytkowania obiektu budowalnego przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych (por. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, LEX 2024 oraz A. Gliniecki (red.) Prawo budowlane. Komentarz wyd. III, WK 2016). Generalnie przesłanki te należy wyinterpretować z uwzględnieniem funkcji, jakie prawodawca powierzył organom nadzoru budowlanego oraz przyznanych im kompetencji i w tym zakresie należy się odwołać do treści art. 81 i art. 84a p.b., w świetle których podstawowym zadaniem wspomnianych organów jest kontrola poprawności prowadzenia procesu budowlanego w celu zapewnienia wykonania planowanej inwestycji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 520/06). W kontekście tego należy stwierdzić, że jedną z okoliczności, która może stanowić podstawę wniesienia sprzeciwu jest istotne odstąpienie od projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W art. 36a ust. 5 p.b. wyjaśniono, kiedy dochodzi do tego rodzaju sytuacji. Otóż zgodnie z nim istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie: 1) projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany; 2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących: a) powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%; b) wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%; c) liczby kondygnacji; 3) warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze; 4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części; 5) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; 6) wymagającym uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia: a) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-4, lub b) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d; 7) zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym. Przy wykładni tego przepisu trzeba pamiętać, że kwalifikacja stopnia odstąpienia musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, przy uwzględnieniu charakteru inwestycji i wartości wyrażonych w art. 4, art. 5 i art. 9 p.b. (zob. A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2024, art. 36a). O zakwalifikowaniu przedstawionych przez inwestora zmian jako istotnych decyduje specyfika planowanej przez niego inwestycji oraz zakres i rodzaj planowanego odstępstwa (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 1375/11). Natomiast na organie orzekającym spoczywa obowiązek dokonania oceny istotności odstąpienia od warunków udzielonego pozwolenia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 631/19; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1333/18). Z treści omawianego przepisu wynika, że istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę polega m.in. na zwiększeniu obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany (art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b.). Natomiast przez obszar oddziaływania obiektu rozumie się teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu (art. 3 pkt 20 p.b.). Tego rodzaju ograniczenia wynikają z przepisów wspomnianego już wcześniej Rozporządzenia. W rozpatrywanej sprawie odstępstwo to polega na wybudowaniu na poddaszu (II kondygnacji) wszystkich budynków wchodzących w skład omawianego zamierzenia inwestycyjnego wykuszy z otworami okiennymi wysuniętymi o ok. 70 cm poza lico budynków (rys. nr A2, tom III projektu budowlanego). W rezultacie doszło do zlokalizowania ściany z oknami w odległości 3,30 cm od granicy działki o nr ew. [...] (należącej do uczestnika postępowania), co jest sprzeczne z wymogiem określonym w § 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. W sprawie nie było kwestionowane, że ich wykonanie nastąpiło z naruszeniem zawartych w zatwierdzonym projekcie zagospodarowania działki odległości budynków od granicy z działką uczestnika postępowania. Stwierdzone odstępstwo od zatwierdzonego projektu stało się przyczyną zgłoszenia sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu budowy. W analizowanym przypadku odstąpienie od zatwierdzonego projektu powoduje zwiększenie obszaru oddziaływania poza działkę Skarżącego, na której obiekt został zaprojektowany, prowadząc do istotnych ograniczeń w zagospodarowaniu działki sąsiedniej wobec m.in. przepisów przewidujących normy odległości, czy normy ochrony przeciwpożarowej. Dokonując kwalifikacji takiego odstępstwa uwzględnić należy zasadę poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b.). Taka zmiana oddziałuje na sposób wykonywania uprawnień właścicielskich nieruchomości osoby trzeciej, co stanowi o istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego. Dodatkowo ŚWINB zaznaczył, że Skarżący nie uzyskał zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o której mowa w regulacji art. 9 p.b. Zatem odstępstwo jest takiego rodzaju, że rodzi potrzebę np. uzyskania "nowego" uzgodnienia lub uzyskania "nowej" decyzji wydanej przez inny organ administracji, którego istnienie warunkuje wydanie pozwolenia na budowę. Kwalifikowanie zmiany dotyczącej usytuowania obiektu budowlanego na terenie inwestycji jako istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego akceptowane jest w orzecznictwie (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1179/20 i z dnia 6 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1084/13 oraz powołane w nich orzecznictwo; podobnie zob. m.in. A. Kosicki w: A. Plucińska-Filipowicz (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo budowlane. Komentarz, wyd. IV, WKP 2021). Jeżeli inwestor odstępuje od warunków pozwolenia na budowę, to nie może skutecznie złożyć zawiadomienia o zakończeniu budowy na podstawie art. 54 p.b., ani też nie może ubiegać się o uzyskanie decyzji w trybie art. 55 p.b. Realizacja wymagań wynikających z art. 54 i 55 p.b. jest skuteczna tylko w odniesieniu do obiektów, które zostały zrealizowane zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i decyzją o pozwoleniu na budowę (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1697/16 i z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2188/18). W odniesieniu do treści skargi należy przypomnieć, że kwalifikacja odstępstwa jako istotnego bądź nieistotnego nie jest dokonywana poprzez wydanie opinii powołanego w sprawie biegłego. To właściwy organ administracji publicznej powołany jest do poczynienia ustaleń w tym zakresie a następnie oceny danego odstępstwa w aspekcie sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu budowy. W tym miejscu należy zauważyć, że istnienie sprzeciwu organu administracji architektoniczno-budowlanej nie stanowi przeszkody dla uruchomienia postępowania naprawczego. Sam brak sprzeciwu nie legalizuje inwestycji, która w sposób oczywisty narusza przepisy prawa budowlanego (por. wyroki NSA z dnia: 14 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 2301/18 i 19 października 2023 r. sygn. akt II OSK 132/21). Wyeliminowanie w toku postępowania administracyjnego sprzeciwu wniesionego wobec zgłoszonej inwestycji nie stanowi przeszkody dla zweryfikowania jej zgodności z szeroko pojmowanymi przepisami p.b. i przepisami wykonawczymi zawartymi w Rozporządzeniu. W realiach niniejszej sprawy nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło wnikliwe wyjaśnienie istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Ocena dokonana przez organy orzekające w sprawie nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a., w zaskarżonej decyzji zawarto wszystkie konieczne jej elementy, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne. Sąd również z urzędu nie stwierdził naruszenia innych przepisów prawa procesowego, jak również prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Informacje o sprawie

Data wpływu
21 stycznia 2026
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Aneta Majowska Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/ Edyta Kędzierska

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny