II SA/Gl 458/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia 27 stycznia 2022 r. nr GKII.7221.65.2021 w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.

Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2021 r. S. Sp. z o.o. w K., obecnie skarżąca, zwróciła się do Prezydenta Miasta K. o zmianę z urzędu danych w ewidencji gruntów i budynków, polegającą na wykreśleniu z mapy ewidencyjnej oraz z kartoteki budynków dwóch urządzeń w postaci stacji transformatorowych, położonych na działkach stanowiących własność spółki o numerach 1 i 2, karta mapy 31, obręb B. – Z. Uzasadniając swoje żądanie Spółka przywołała treść art. 49 § 1 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym urządzenia służące do doprowadzania łub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Wskazano, że zgodnie z wpisem w dziale III księgi wieczystej na przedmiotowych działkach została ustanowiona służebność przesyłu na rzecz T. S.A. w K. Dodatkowo Spółka przywołała decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 15 lipca 2014 r., na podstawie której stwierdzono nieważność decyzji Wojewody Katowickiego z dnia 2 października 1996 r., dotyczącej uwłaszczenia na rzecz poprzednika prawnego wnioskodawcy, tj. K. w zakresie odnoszącym się do stwierdzenia nabycia własności budynków stacji transformatorowych nr [...] i [...], znajdujących się na działkach nr 1 i 2, uznając, iż przedmiotowe stacje transformatorowe jako urządzenia trwale podłączone do sieci ww. przedsiębiorstwa, w myśl art. 49 Kodeksu cywilnego, nie stanowią własności właściciela nieruchomości, lecz część składową tego przedsiębiorstwa. W dalszej części uzasadnienia spółka podniosła, że pomimo, iż przedmiotowe stacje znajdują się w budynkach o konstrukcji murowanej, to zgodnie z art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt I AGa 384/18, fizyczne i funkcjonalne połączenie konstrukcji stacji trafo z jej urządzeniami elektrycznymi służącymi do przetwarzania i rozdzielania prądu elektrycznego oraz z instalacją służącą do doprowadzania prądu traktowane są za części składowe całości w postaci rzeczy złożonej (art. 47 § 2 K.c.) i że dopiero ta całość wyczerpuje treść pojęcia "urządzenie", co w konsekwencji prowadzi do stwierdzenia, że urządzenia wymienione w art. 49 § 1 K.c. z chwilą ich faktycznego połączenia z siecią należącą do przedsiębiorstwa przesyłowego i utraty przez nie wskutek tego zdarzenia statusu części składowej nieruchomości, stają się zawsze samoistnymi rzeczami ruchomymi, które mogą być przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu. Zdaniem wnioskodawcy przyłączone do sieci urządzenia stają się zatem rzeczami ruchomymi, mogą być przedmiotem odrębnej własności i obrotu, a więc może dojść do przeniesienia ich własności. Prezydent Miasta K., decyzją z dnia 12 listopada 2021 r., nr [...], [...] orzekł o odmowie aktualizacji informacji zawartych w danych ewidencji gruntów i budynków, polegającej na usunięciu z tej ewidencji budynków położonych na działkach nr 1 i 2 karta mapy 31 obręb B.-Z. o identyfikatorach; [...] oraz [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z definicją zawartą w § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390), dalej jako Rozporządzenie, budynkiem jest obiekt budowlany, który jest budynkiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.), dalej u.p.b.. W myśl art. 3 pkt 2 u.p.b., pod pojęciem budynku należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwałe związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Budynki, których nie wykazuje się w ewidencji wymienione są zaś w § 15 ww. Rozporządzenia. Zdaniem organu I instancji bezspornym jest, że obiekty będące przedmiotem niniejszego postępowania spełniają wszystkie kryteria zawarte w definicji budynku w rozumieniu u.p.b. Są obiektami o konstrukcji murowanej, trwałe posadowionymi na gruncie, posiadającymi fundamenty i dach. Natomiast nie są obiektami tymczasowymi, ani innymi, o których mowa w § 15 Rozporządzenia. Odnosząc się do kwestii "urządzeń", o których mowa w art. 49 Kodeksu cywilnego organ pierwszej instancji wskazał, że z literalnego brzmienia tego przepisu nie wynika wprost, aby jakikolwiek budynek mógł mieć status urządzenia przemysłowego. Dodatkowo w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, z którego wynika, że obiekt, jeśli spełnia warunki niezbędne do uznania go za budynek, nie traci tego przymiotu z uwagi na to, co znajduje się wewnątrz jego przestrzeni. Od ww. decyzji odwołanie wniosła skarżąca w zasadzie podnosząc te same argumenty, jakie zawarte zostały we wniosku z dnia 14 czerwca 2021 r. W ocenie skarżącej podtrzymanie decyzji pierwszej instancji godzi w stan prawny całej nieruchomości, gdyż nie może dojść do sytuacji, gdzie właścicielem urządzeń przesyłowych będzie inny podmiot niż przedsiębiorstwo przesyłowe. Jednocześnie zdaniem skarżącej, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 3 u.p.b., budowlą - w rozumieniu tej ustawy - są między innymi części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Wskazano, iż w myśl art. 29 ust. 1 pkt 3 u.p.b. nie wymaga pozwolenia na budowę lecz wymaga zgłoszenia, budowa wolnostojących parterowych budynków stacji transformatorowych i kontenerowych stacji transformatorowych o powierzchni zabudowy do 35 m2, a organ I instancji wskazał, że nie odnaleziono decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę przedmiotowych stacji transformatorowych. Zdaniem spółki uznanie wnioskowanych budynków stacji transformatorowych za budowle w postaci urządzeń technicznych i przeniesienie ich z map ewidencyjnych oraz naniesienie na mapę zasadniczą jak też wykreślenie przedmiotowych stacji transformatorowych z kartoteki budynków, ureguluje sytuację prawną tych obiektów, a także nie spowoduje sprzeczności z obowiązującymi przepisami w materii prawa cywilnego i geodezyjno- kartograficznego. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, utrzymał w mocy decyzję I instancji. Wskazano, że z akt sprawy wynika, że na ww. działkach nr 1 i 2 w bazie danych ewidencyjnych ujawniono następujące budynki przemysłowe: - budynek o identyfikatorze [...] - murowany, o jednej kondygnacji nadziemnej, posiadający powierzchnię zabudowy 31m2 oraz powierzchnię użytkową 23,21m2, - budynek o identyfikatorze [...] - murowany, o jednej kondygnacji nadziemnej, posiadający powierzchnię zabudowy 36,1 m2 oraz powierzchnię użytkową 23,21 m2. Przedmiotowe budynki stacji transformatorowych, zdaniem organu odwoławczego, zostały wprowadzone do ewidencji gruntów i budynków na podstawie dokumentacji technicznej powstałej w wyniku pracy geodezyjnej o nr KERG [...], wykonanej w związku z przeprowadzoną modernizacją ewidencji gruntów i budynków na obszarze miasta K. Zarejestrowanie w ewidencji gruntów i budynków przedmiotowych budynków było zgodne z obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Wyjaśniono, że w myśl art. 20 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2021, poz. 1990), dalej jako p.g.i.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące m.in. budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych. Natomiast § 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia wskazuje, że rozporządzenie określa szczegółowy zakres informacji objętych ewidencją gruntów i budynków, a także rodzaje budynków, które nie są wykazywane w tej ewidencji. Wskazano, iż z dniem wejścia w życie ww. Rozporządzenia zmieniła się definicja budynku, dla potrzeb prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 3 pkt 2 Rozporządzenia budynek to obiekt budowlany, który jest budynkiem w rozumieniu przepisów u.p.b. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 2 u.p.b. przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Zdaniem organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, co wynika z akt sprawy, że przedmiotowe budynki stacji transformatorowych wszystkie cechy wskazane w art. 3 pkt 2 u. p.b. posiadają, a mianowicie są trwale z gruntem związane, przegrody budowlane wyodrębniają je z otoczenia, posiadają fundamenty i dach. Wskazano również, iż obiekt, jeśli spełnia warunki niezbędne do uznania go za budynek, nie traci tego przymiotu z uwagi na to, co znajduje się wewnątrz jego przestrzeni. Nadmieniono, iż stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 3 p.g.i.k. geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej podlegają wolno stojące parterowe budynki stacji transformatorowych i kontenerowych stacji transformatorowych o powierzchni zabudowy do 35 m2, choć nie wymagana jest w tym przypadku decyzja o pozwoleniu na budowę, a jedynie zgłoszenia budowy organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Nie może budzić wątpliwości, że skoro geodezyjnej inwentaryzacji podlegają budynki stacji transformatorowych do 35 m2, to tym bardziej inwentaryzacji takiej podlegają budynki o powierzchni powyżej 35 m2. Zdaniem organu odwoławczego wskazane przez odwołującą przepisy Kodeksu cywilnego, czy też wyroki sądów nie dotyczą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, a tym samym nie mogą stanowić podstawy do aktualizacji informacji zawartych w tej ewidencji. Co prawda art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. a) p.g.i.k. wskazuje, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, jednakże może mieć to miejsce jedynie w sytuacji, gdy z przepisu tego treść ta wynika w sposób bezpośredni nie wymagający oceny. Tymczasem w ocenie organu II instancji przywołane przez odwołującego przepisy Kodeksu cywilnego nie stanowią dyspozycji do wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków przedmiotowych budynków. Zdaniem organu ewidencja nie rozstrzyga sporów do gruntów i budynków, a organy ewidencyjne nie są uprawnione do weryfikacji dokumentów na podstawie których dokonują zmian w ewidencji. Rejestr ewidencji gruntów i budynków jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego i faktycznego dotyczącego danej nieruchomości, który ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, czyli jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Skarżąca od powyższej decyzji wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w której zarzuciła naruszenie: - art. 7, 77 § 1, oraz 80 kpa poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego, przejawiające się w pominięciu analizy stanu prawnego nieruchomości w KW nr [...], ujawnionego na podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego K. z dnia [...] r., nr pozycji dziennika DZ. Kw [...], podczas gdy z ich treści wynika, że stacje transformatorowe położone na działkach 1 i 2 zostały z przedmiotowej księgi wykreślone, - art. 24 ust. 2b pkt 1b) p.g.i.k. poprzez brak aktualizacji przez Prezydenta Miasta K. informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy z posiadanego przez organ dokumentu w postaci wskazanego wyżej zawiadomienia wynika, że stacje [...] nr [...] i [...] zostały wykreślone z księgi wieczystej, - naruszenie art. 3 pkt 3 u.p.b. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, iż obiekty posadowione na działkach nr 1 i 2 stanowią budynki w rozumieniu pkt 2 ww. przepisu, podczas gdy prawidłowa interpretacja i właściwa ocena okoliczności faktycznych prowadzi do uznania, że urządzenia w postaci stacji transformatorowych nie spełniają przesłanek z art. 3 pkt 2 u.p.b. W konsekwencji wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W treści uzasadnienia zawarto twierdzenia popierające wskazane zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem tak zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 2 pkt 8 p.g.i.k. pod pojęciem ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości) - rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Ewidencja ta to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach i innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Pełni ona funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1147/17, dane ewidencyjne mają charakter informacyjno - techniczny i odnoszą się do konkretnej działki ewidencyjnej. Ewidencja rejestruje jedynie stany prawne wynikające z określonych dokumentów urzędowych, a zatem stany ustalane w innym trybie lub przez inne uprawnione organy orzekające. Dla obywateli i organów państwowych moc wiążącą mają tylko dane dotyczące opisu gruntów (ich położenia, konturu granic, rodzaju użytków, itp.). Ewidencja nie rozstrzyga natomiast żadnych sporów do gruntów i budynków, zaś organy ewidencyjne nie są uprawnione do weryfikacji dokumentów na podstawie, których dokonują zmian w ewidencji. Tutejszy Sąd w wyroku z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 743/15, stwierdził zaś, że "ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzygając sporów o prawo, ani nie nadaje czy ujmuje praw. O zasadności tego stanowiska przesądza przyjęta definicja ustawowa ewidencji gruntów i budynków z art. 2 pkt 8 p.g.i.k". Pełni ona jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że decyzje organów administracji w sprawie są prawidłowe. Skarżąca domagała się dokonania zmian w ewidencji w oparciu o treść art. 49 § 1 ustawy kodeks cywilny oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, sygn. akt I AGa 384/18, zgodnie z którym stacje transformatorowe mogą być przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu, gdyż stanowią faktycznie urządzenia przesyłowe. Skarżąca zakwestionowała również twierdzenia organu polegające na uznaniu, że wskazane urządzenia transformatorowe stanowią budynki w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Wypada w tym miejscu wskazać, iż stosownie do treści art. 20 ust. 1 pkt 2 p.g.i.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące m. in. budynków. Stosownie zaś do treści § 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia budynkiem jest obiekt budowlany, który jest budynkiem w rozumieniu przepisów u.p.b., który w art. 3 pkt 2 jako budynek definiuje obiekt budowlany, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż urządzenia będące przedmiotem niniejszego postępowania posiadają wszystkie cechy wskazane w powyższej regulacji i tym samym należy uznać je za budynki. Powyższe oznacza zaś konieczność ujawnienia ich w ewidencji gruntów i budynków. Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skargi należy podzielić twierdzenia organu i wskazać, jak już to uczyniono powyżej, że w ramach postępowania ewidencyjnego organy nie są uprawnione do załatwiania sporu o prawo własności, a w szczególności do ustalenia komu przysługuje i jaki jest jej zasięg. Organ bada bowiem jedynie czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Wspomnieć przyjdzie, iż również fakt wykreślenia spornych stacji transformatorowych z księgi wieczystej pozostaje bez wpływu na fakt ich ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków. Nie przedłożono również innych stosownych dokumentów, które nakazywałyby przedmiotowe stacje z ewidencji wykreślić. Sąd nie dopatrzył się również uchybień proceduralnych, które skarżąca powołuje w treści skargi, gdyż stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, w oparciu o kompletny i prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy. Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.