II SA/Gl 281/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi B.L. i J.L. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w M. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ŚWINB) z [...] r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. (dalej: PINB) z dnia [...]. z dnia [...] r. nr [...] znak [...], którym organ I instancji nałożył na J. i B. L. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych określającej konkretne rozwiązania projektowe doprowadzenia dachu w budynku mieszkalno - gospodarczym zlokalizowanym na dz. nr ewid. [...] w K., do stanu zgodnego z prawem, w szczególności w zakresie wymagań przeciwpożarowych, wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w terminie do dnia [...] r. Postanowieniem tym ŚWINB zmienił jedynie termin dostarczenia ekspertyzy (do [...] r.). Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ I instancji, działając na podstawie art. 81 c ust. 2 pr. bud. w zw. z prowadzonym postępowaniem naprawczym w oparciu o art. 51 tej ustawy, nałożył wskazany wyżej obowiązek na inwestorów, którzy w latach [...] wykonali roboty polegające m.in. na wymianie pokrycia dachowego, w należącym do ich budynku mieszkalno – gospodarczym. W ramach tych robót dokonano wymiany pokrycia dachu z dachówki cementowej (materiał nierozprzestrzeniający ogień) na płyty onduline (materiał rozprzestrzeniający ogień). Organ II instancji utrzymując ten obowiązek w mocy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 81c ust. 2 pr. bud., w razie powstania uzasadnionych wątpliwości do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, organy mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, których koszty ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Postanowienie nie jest orzeczeniem merytorycznym, tylko ma charakter dowodowy. Nie rozstrzyga bowiem sprawy co do istoty, ani nie kończy postępowania głównego. Postępowanie to stanowi wyłącznie część innego toczącego się przed organem postępowania (zasadniczego) bądź służy wyjaśnieniu okoliczności, które ewentualnie mogłyby uzasadniać wszczęcie postępowania. Zdaniem ŚWINB, wskazane wyżej roboty budowlane budzą uzasadnione wątpliwości co do ich jakości przede wszystkim ze względu na fakt, iż obiekt swoim usytuowaniem narusza przepisy techniczno – budowlane w zakresie norm przeciwpożarowych. Jednocześnie wyjaśnił, iż żądana ekspertyza ma wykazać, czy obiekt stanowi (bądź też nie) zagrożenie bezpieczeństwa w zakresie ochrony p.poż. Oceny tej nie można bowiem dokonać na podstawie oględzin, czy analizy zgromadzonych dotychczas akt, w szczególności jeśli chodzi o zachowanie zasad bezpieczeństwa pożarowego. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2010 r., II OSK 327/09, "przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczące bezpieczeństwa pożarowego znajdują zastosowanie - z mocy § 207 ust 2 w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia - także do budynków istniejących w dacie wejścia w życie tego rozporządzenia, bez względu na datę ich budowy. Dzieje się tak dlatego, że kwestia bezpieczeństwa pożarowego staje się aktualna od dnia wybudowania budynku i jest aktualna przez cały okres jego użytkowania. NSA w przywołanym orzeczeniu zwraca również uwagę, że uwzględnienie §2 ust. 2 przy zastosowaniu §207 ust. 2 rozporządzenia polega na tym, że w odniesieniu do budynków istniejących zamiast stosowania wymagań zawartych w tym rozporządzeniu można zastosować wskazania ekspertyzy technicznej, o jakiej mowa w §2 ust. 2 rozporządzenia. Wg § 2 ust. 1 ww. aktu przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2. Z kolei § 2 ust. 2 rozporządzenia wskazuje, że przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania:. 1) budynków o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 1000 m2, 2) budynków o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 m2 , o których mowa w art. o ust. 7 pkt 1-4 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - wymagania, o których mowa w § 1, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpiecz11 przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do , przedmiotu tej ekspertyzy". Zgodnie z § 235 ust. 3 warunków technicznych, w budynku z przekryciem rozprzestrzeniającym ogień ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy wyprowadź ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub zastosować wzdłuż ściany pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej El 60, bezpośrednio pod pokryciem; przekrycie na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia. W przypadku wątpliwości co do zgodności z przepisami techniczno - budowlanymi w aspekcie ochrony przeciwpożarowej spornej inwestycji, a takie wątpliwości wynikają wprost ze zgromadzonego materiału dowodowego, należy skorzystać z dobrodziejstwa przepisu art. 81c ust. 2 pr. bud. i w tym przedmiocie zasięgnąć opinii stosownego specjalisty. Odpowiednią wiedzą na temat bezpieczeństwa pożarowego, która jest gwarantem rzetelnego i obiektywnego rozpatrzenia sprawy, dysponuje Straż Pożarna, a także specjaliści do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. W skardze z [...] r. J.L. i B.L. kwestionują zasadność nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej w sytuacji, w której stan sprawy jest dostatecznie wyjaśniony. W odpowiedzi na skargę ŚWINB podtrzymał argumenty przywołane w postanowieniu, wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Wydanie aktu administracyjnego, do którego znajdują zastosowanie przepisy k.p.a., powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co dopiero otwiera możliwość (warunkuje) prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego, stanowiącego podstawę prawną aktu. W przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające, prowadzone w ramach sprawy zakończonej zaskarżonym postanowieniem, jak i wcześniejsze postępowanie naprawcze w trybie art. 51 pr. bud. nie doprowadziły do poczynienia takich ustaleń, które uzasadniałyby nałożenie na inwestorów (skarżących) obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. W ocenie Sądu, nie budzi większych wątpliwości kwestia naruszenia norm zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1442, dalej: rozporządzenie), w szczególności § 235 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym, w budynku z przekryciem rozprzestrzeniającym ogień ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy wyprowadź ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub zastosować wzdłuż ściany pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej El 60, bezpośrednio pod pokryciem; przekrycie na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, w latach [...] skarżący dokonali wymiany pokrycia dachowego, usuwając dachówkę cementową (materiał nierozprzestrzeniający ogień) i instalując płyty onduline ( materiał rozprzestrzeniający ogień). W efekcie tego pojawił się problem braku ściany oddzielenia pożarowego wysuniętej powyżej połaci dachu na wysokość co najmniej 0,3 m (ogniomur). Tak ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości, wobec czego powstaje pytanie co miałaby wyjaśnić ewentualna ekspertyza techniczna ( w zakresie remontu dachu). Przypomnieć trzeba, że w po myśli art. 81c ust. 2 pr. bud., organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, których koszty ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Jeśli zatem nie ma uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego, a tak należy przyjąć, to brak było podstaw do nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego. W tym stanie rzeczy, skoro obowiązek ten bezpodstawnie nałożył organ I instancji, zaś organ odwoławczy go zaakceptował, Sąd postanowił uchylić postanowienia obu organów na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt. a p.p.s.a. (naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 81c ust. 2 pr. bud.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.