Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Gl 163/26

Wyrok WSA w Gliwicach z 18 czerwca 2026 r., II SA/Gl 163/26 – miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego

Wynik

Stwierdzono nieważność uchwały w części

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia
18 czerwca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi G.K., J.Z., M.T, T.T., R.Z., A.T., M.R., M.R na uchwałę Rady Miejskiej w Bieruniu z dnia 27 czerwca 2019 r. nr VIII/9/2019 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność uchwały w części dotyczącej działek: nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], 2. oddala skargę w powstałym zakresie, 3. zasądza od Gminy Bieruń na rzecz G.K. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. zasądza od Gminy Bieruń na rzecz J.Z., M.T. i T.T. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 5. zasądza od Gminy Bieruń na rzecz A.T. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 6. zasądza od Gminy Bieruń na rzecz M.R. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 7. zasądza od Gminy Bieruń na rzecz M.R. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 8. zasądza od Gminy Bieruń na rzecz R.Z. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Pismem z dnia 30 grudnia 2025 r. G. K. , J. Z. , M. T. , T. T. , R. Z. , A.T., M. R., M1. R1. wnieśli skargę na uchwałę Rady Miasta Bieruń z dnia 29 czerwca 2019 r. Nr Vlll/9/2019 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego pomiędzy ul. Kolejową, linią kolejową i ul. Szlaku Solnego. Skarżący domagają się stwierdzenia nieważności uchwały w całości, ewentualnie stwierdzenia jej nieważności w części, obejmującej ustalenia planu miejscowego dotyczące działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] [...] , gmina Bieruń, oznaczonych w planie miejscowym jako tereny leśne, tereny zieleni urządzonej oraz działek nr [...] , [...] , [...] (aktualnie [...] , [...] , [...] , [...] ), [...] , [...] , [...] oznaczonych w planie miejscowym częściowo jako tereny budowlane, jako podjęte z istotnym naruszeniem prawa. Ponadto wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej uchwale zarzucono: A) rażące naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. polegające na sprzeczności planu miejscowego z ustaleniami studium uwarunkowań będącym podstawą uchwalania zaskarżonego planu. Tereny będące w studium uwarunkowań przeznaczone jako tereny zabudowy mieszkaniowej zostały przekształcone w zaskarżonym planie miejscowym na tereny leśne i tereny zieleni urządzonej. Jednocześnie tereny oznaczone w studium uwarunkowań jako tereny tworzącej się zieleni leśnej oraz tereny łąk, zostały przekształcone na tereny zabudowy mieszkaniowej; B) naruszenie art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez naruszenie zasad sporządzania planu, jego arbitralność i brak jednolitych kryteriów, w sytuacji, gdy działki nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , należące do osób prywatnych - wnoszących skargę - zostały bez logicznego uzasadnienia przekształcone w planie miejscowym na tereny leśne i tereny zieleni urządzonej, podczas gdy działki o nr [...] , [...] , [...] (aktualnie [...] , [...] , [...] , [...] ), [...] , [...] , [...] stanowiące własność rodziny ówczesnego Naczelnika Wydziału Planowania Przestrzennego w Gminie Bieruń oraz działki Gminy Bieruń, zostały - mimo braku takich ustaleń w studium uwarunkowań - przekształcone częściowo na tereny budowlane; C) rażące naruszenie zasad bezstronności, równości i interesu publicznego tj. art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p.; D) naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności (art. 21 i 64 Konstytucji RP); E) naruszenie zasady proporcjonalności. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że są właścicielami nieruchomości położonych w Bieruniu stanowiących działki ewidencyjne nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] oraz [...] . W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że zaskarżona uchwała została podjęta w oczywistej i niebudzącej wątpliwości sprzeczności z ustaleniami studium, które w dacie sporządzania planu przewidywało dla należących do nich działek funkcję mieszkaniową. Tymczasem w planie miejscowym przeznaczono te tereny na cele leśne oraz tereny zieleni urządzonej, co stanowi niedopuszczalne przekroczenie władztwa planistycznego gminy oraz istotne naruszenie prawa skutkujące nieważnością ustaleń planu. Jednocześnie tereny, które w studium określono jako tereny tworzącej się zieleni leśnej i tereny łąk, zostały przeznaczone w planie miejscowym pod zabudowę. Właścicielem tych "uprzywilejowanych nieruchomości" była rodzina ówczesnego Naczelnika Wydziału Planowania Przestrzennego Urzędu Miejskiego w Bieruniu - osoby mającej realny, merytoryczny wpływ na proces sporządzania projektu planu, oraz sama Gmina Bieruń. Podnieśli również, że kwestionowana przez nich zmiana przeznaczenia terenów mieszkaniowych na leśne i zieleń urządzoną prowadzi do całkowitego pozbawienia ekonomicznej wartości nieruchomości, bez wykazania jakiejkolwiek konieczności publicznej, tj. nie są to tereny parku krajobrazowego, występowania rzadkich gatunków drzewostanu itp. Wręcz przeciwnie, w większości tereny te albo stanowią nieużytki roln albo porośnięte są samosiejkami. Ponadto są to działki o regularnych kształtach (prostokąty), idealnie nadające się pod zabudowę. Z kolei tereny, które Rada Gminy przeznaczyła w MPZP na tereny budowlane, to w dużej części tereny leśne porośnięte starodrzewem (powyżej 80 lat). Według skarżących zmiana przeznaczenia terenów ujętych w studium jako mieszkaniowe na leśne i zieleń urządzoną, przy jednoczesnym przeznaczeniu terenów nie ujętych w studium jako mieszkaniowe - o gorszych parametrach - jako tereny pod zabudowę, w sposób oczywisty narusza zasadę spójności planowania oraz równości właścicieli nieruchomości. Naruszenia te mają charakter istotny i wpływają bezpośrednio na treść planu miejscowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Zaakcentowano, że Burmistrz Miasta Bieruń sporządził projekt planu miejscowego w formie zgodnej z treścią art. 15 ust. 1 u.p.z.p. tj. nie naruszając ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zostało to potwierdzone niewydaniem przez Wojewodę rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność przedmiotowej uchwały Podniesiono, że zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 obowiązującą przed nowelizacją, plan miejscowy uchwalała rada gminy, po stwierdzeniu jego "zgodności z ustaleniami studium". Nowelizacja z dnia 25 czerwca 2010 r. miała zatem na celu zwiększenie swobody organu w zakresie kontroli zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Odnosząc się do zarzutów dotyczących rzekomej sprzeczności ustaleń planu miejscowego z ustaleniami Aktualizacji Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, przyjętej Uchwałą [...] Rady Miejskiej w Bieruniu z dnia [...] r. wraz ze zmianą Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Bierunia, zatwierdzoną Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w Bieruniu z dnia [...] r., zaakcentowano, że studium nie ma charakteru aktu normatywnego i nie stanowi prawa miejscowego, jego ustalenia mają charakter kierunkowy i ogólny, co znajduje Ramy studium, z uwagi na jego ogólny i instrukcyjny charakter - dopuszczają uszczegółowienie i etapowanie rozwiązań planistycznych na poziomie planu miejscowego. Organ nie kwestionuje, że działki ewidencyjne skarżących zawierają się w obszarze polityki przestrzennej o symbolu MU - rozmieszczenia funkcji mieszkaniowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą. Jednak zdaniem organu należy wziąć pod uwagę część opisowej studium B - Ustalenia studium: 1.pkt 2.1 Ustalenia ogólne dotyczące kierunków i wskaźników zagospodarowania oraz użytkowania terenów zawarty jest zapis o charakterze instrukcyjnym o brzmieniu; 1.1. U03 - Ustalenia studium odzwierciedlają dalekosiężną wizję zagospodarowania terenu. Dopuszcza się więc, jej etapową realizację poprzez utrzymanie w ustaleniach planów miejscowych istniejącego sposobu zagospodarowania terenu oraz etapowe przeznaczenie do zabudowy terenów wskazanych w studium do urbanizacji. Etapowość powinna hamować tendencję do rozpraszania zabudowy. Tendencja ta, niekorzystnie wpływa na krajobraz i walory przyrodnicze terenu oraz generuje nieracjonalne wydatki z budżetu miasta na realizację nadmiernie rozbudowanej sieci infrastruktury technicznej. 1.2. U06 - Ustala się możliwość etapowego (częściowego) przeznaczenia terenów do zabudowy w ramach poszczególnych obszarów polityki przestrzennej, wydzielonych na rysunku studium. Ponadto w pkt 2.2. Ustalenia dotyczące przeznaczeń i wskaźników zagospodarowania i użytkowania terenów poszczególnych obszarów polityki przestrzennej (w tabeli odnoszącej się do obszaru MU) zawarty jest zapis w kolumnie II pkt 3. Wskaźniki zagospodarowania i użytkowania terenów - wytyczne do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego o brzmieniu: Ochrona wartości kulturowych i przyrodniczych, zgodnie z pkt 3 i 4 ustaleń studium. Z pkt 3,1 lit. a jasno zaś wynika, że zasadne jest przeciwdziałanie rozpraszaniu się zabudowy w celu ochrony występujących tu kompleksów rolnych i leśnych. Zwrócono również uwagę na to, że w toku prac planistycznych projekty uchwał, w tym dot. planów miejscowych są opiniowane przez komisje, przy czym wyartykułowane przez nie stanowisko stanowi swoistą "promesę" do dalszych działań rady, w tym ostatecznego kształtu uchwał jakie zostaną podjęte. Przywołano przy tym szczegółowo stanowisko Komisji Gospodarki. Zaakcentowano, że stanowisko to mieszczące się w jej kompetencjach opiniodawczych, zostało oparte na ustaleniach studium oraz na konieczności ochrony historycznego ciągu komunikacyjnego Szlaku Solnego, stanowiącego element dziedzictwa kulturowego miasta Bierunia. W odpowiedzi na skargę organ odniósł się kolejno do zarzutów skargi za każdym razem negując ich zasadności oraz przedstawiając argumenty zmierzające do wykazania legalności kwestionowanych przez skarżących ustaleń planu miejscowego. Podniesiono m.in. że ustalenia studium wprost dopuszczają uszczegółowienie granic obszarów polityki przestrzennej w planach miejscowych, jeżeli jest to uzasadnione warunkami lokalnymi oraz cechami terenu, pod warunkiem zachowania generalnego kierunku zagospodarowania. Wskazano także na niejednoznaczność rysunku studium - kierunki zagospodarowania przestrzennego. Wykazana w nim relacja przestrzenna pomiędzy obszarem rozwoju MU a korytarzem komunikacyjnym wskazuje na ewidentne "dociągnięcie" granicy obszaru MU w linii prostej do obszaru komunikacji - terenu kolejowego, analogicznie jak w skarżonym planie miejscowym. Graficzne cechy kształtu i relacja przestrzenna zostały powielone ze studium w planie miejscowym. Rozwiązania przyjęte w planie miejscowym nie tylko nie naruszają ustaleń studium, lecz stanowią ich konsekwentną realizację na poziomie bardziej szczegółowym, właściwym dla aktu prawa miejscowego. Wskazano również, że w przypadkach sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, ustala się możliwość zachowania przepisów obowiązujących w planach miejscowych na dzień uchwalenia studium, nawet w przypadkach gdy niniejsze studium ustala dla terenów objętych tymi planami inne kierunki i zasady zagospodarowania przestrzennego. Sam fakt przyjęcia rozwiązań planistycznych niekorzystnych z punktu widzenia skarżących nie stanowi naruszenia zasady równości, jeżeli opiera się na racjonalnych i obiektywnych kryteriach. Zasada równości nie oznacza obowiązku identycznego traktowania wszystkich właścicieli nieruchomości, lecz zakaz nieuzasadnionego różnicowania podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji. Skarżący nie wykazali, aby takie nieuzasadnione różnicowanie miało miejsce. Ponadto miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie pozbawia skarżących prawa własności, lecz jedynie określa sposób wykonywania tego prawa, co jest dopuszczalne na gruncie art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Organ nie zgodził się również z zarzutem naruszenia zasady proporcjonalności. Wprowadzone ustalenia planistyczne pozostają w racjonalnej relacji do celów publicznych, którym służą, w szczególności ochrony środowiska, ładu przestrzennego oraz bezpieczeństwa użytkowników terenów sąsiednich. Organ planistyczny dokonał wyważenia interesu publicznego i prywatnego, przy czym interes publiczny nie ma charakteru absolutnego, jednak w realiach niniejszej sprawy uzasadnia wprowadzenie określonych ograniczeń sposobu zagospodarowania nieruchomości. Na rozprawie w dniu 18 czerwca 2026 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę oraz podniesione w nich zarzuty oraz ich uzasadnienie. Natomiast pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na częściowe uwzględnienie Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stwierdzenie nieważności tej uchwały w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Zaskarżona uchwała, jako podjęta w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest aktem prawa miejscowego, co zostało wprost przesądzone przez ustawodawcę w art. 14 ust. 8 u.p.z.p. Badając formalną dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 53 § 2a p.p.s.a. w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Oznacza to, że w odniesieniu do aktów prawa miejscowego oraz innych aktów z zakresu administracji publicznej, po zmianie p.p.s.a. i ustawy o samorządzie gminnym dokonanej z dniem 1 czerwca 2017 r., zniesiono obowiązek uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi (art. 52 p.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) oraz usunięto ograniczenie czasowe do wniesienia skargi (art. 53 § 2a p.p.s.a.). Zgodnie zaś z przepisem art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm. – dalej u.s.g.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z wymienionych powyżej przepisów wynika, że warunkiem formalnym skutecznego zaskarżenia uchwały rady gminy jest, oprócz wykazania, że zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, jest wykazanie, że podmiot zaskarżający uchwałę legitymuje interesem prawnym, który został naruszony określoną uchwałą Wynika to z powołanego wyżej art. 101 ust. 1 u.s.g. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1992 r. sygn. akt I SA 1355/91, Lex nr 26058). Zatem skargę w oparciu o ten przepis szczególny może wnieść ten, kto wykaże, że jego indywidualny interes prawny znajduje ochronę w aktualnie funkcjonującym porządku prawnym i został naruszony kwestionowaną uchwałą rady gminy. Interes prawny osoby, która wnosi skargę w tym trybie wynikać niewątpliwie musi z przepisu prawa materialnego kształtującego sytuację prawną osoby skarżącej. Interes prawny takiej osoby uwidacznia się w tym, że osoba ta działa bezpośrednio, we własnym imieniu i posiada roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" posiada więc charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia, czy zachodzi związek między strefą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. Naruszenie tak rozumianego interesu prawnego w przypadku uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego niewątpliwie wykazać może podmiot będący właścicielem działek znajdujących się w obszarze objętym miejscowym planem. Zastrzec przy tym należy, że tak wykazany interes prawny ograniczać się będzie do tych działek, których właścicielem jest dany skarżący. Legitymuje on zatem do kwestionowania ustaleń planu miejscowego, ale jedynie w zakresie w jakim ustalenia te ingerują w uprawnienia właścicielskie dotyczące danych działek. W badanej sprawie poza sporem jest, że skarżący są właścicielami działek działki nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] [...] . W tym zakresie posiadają oni również interes prawny pozwalający na zaskarżenie ustaleń planu, które dotyczą tych działek. Natomiast z faktu posiadania uprawnień właścicielskich dotyczących ww. działek nie można wywieść skutecznie interesu prawnego legitymującego do zaskarżenia ustaleń planu dotyczących działek nr [...] , [...] , [...] (aktualnie [...] , [...] , [...] , [...] ), [...] , [...] , [...] , stanowiących własność inny podmiotów, w tym Gminy Bieruń. Tym bardziej brak jest legitymacji do domagania się stwierdzenia nieważności całości zaskarżonej uchwały. Zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Stosownie bowiem do treści art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego należy do zadań własnych gminy. Oceny, czy uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności w rozumieniu art. 147 § 1 p.p.s.a., należało dokonać przez pryzmat art. 28 ust. 1 u.p.z.p., w myśl którego istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Przechodząc do oceny zaskarżonej uchwały koniecznym jest odniesienie do zarzutów dotyczących niezgodności ze studium. W tym kontekście wspomnieć należy, że zgodnie z art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688), która weszła w życie w dniu 24 września 2023 r., do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, w przepisach ustaw zmienianych niniejszą ustawą, z wyjątkiem ustawy zmienianej w art. 26, odnoszących się do planu ogólnego gminy, przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, z wyjątkiem spraw uchwalania planów ogólnych gminy. Ponadto zgodnie z art. 65 ust. 1 ww. ustawy, studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin zachowują moc do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2025 r., i stosuje się do nich przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie - mimo uchylenia - art. 9 ust. 4 u.p.z.p., zgodnie z którym ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Zastosowanie znajdzie także art. 15 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem, wraz z uzasadnieniem. Także pomimo, że z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. w obecnym brzmieniu wynika, iż plan miejscowy uchwala Rada Gminy po stwierdzeniu zgodności z ustaleniami planu ogólnego, to na gruncie niniejszej sprawy, zgodność ta ma dotyczyć przedmiotowego studium. Analiza tych uregulowań prowadzi do wniosku, że punktem wyjścia do dokonania oceny związania organów planistycznych postanowieniami studium, o której mowa w art. 9 ust. 4 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., jest zawsze przedmiot i sposób ujęcia jego ustaleń. Studium jest z założenia aktem elastycznym, który stwarzając nieprzekraczalne ramy dla swobodnego planowania miejscowego pozwala na maksymalne uwzględnienie warunków i potrzeb lokalnych przy tworzeniu regulacji planów miejscowych. Natomiast plan miejscowy ma stanowić uszczegółowienie zapisów zawartych w studium, a nie ich dowolną interpretację, czy wręcz całkowitą zmianę (zob. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 729/21). Wymóg braku sprzeczności planu miejscowego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie oznacza i nie może oznaczać prostego przenoszenia ustaleń studium do planu. W ramach przyznanego gminie władztwa planistycznego na tym etapie planowania następuje dopuszczalna prawem interpretacja ustaleń studium. Organ stanowiący gminy, jako twórca polityki przestrzennej gminy, dokonuje autointerpretacji uchwalonego przez siebie studium w zakresie oceny zgodności z nim projektu planu miejscowego. W ramach tego władztwa organ gminy nie może wyjść jednak poza ogólne ustalenia wynikające ze studium (zob. wyrok NSA z dnia 1 października 2021 r., sygn. akt II OSK 3083/19). Uwzględniając poczynione wyżej uwagi stwierdzić należy, że Rada Miasta Bieruń przyjmując zaskarżony plan miejscowy wykroczyła poza ramy określone w studium w sposób nie dający się pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa. Sytuację tę zaś należy zakwalifikować jako istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego. Nie stanowi przedmiotu sporu, że stanowiące własność poszczególnych skarżących działki nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] [...] według studium zostały objęte obszarem MU tj. obszarem rozmieszczenia funkcji mieszkaniowej wraz z towarzyszą infrastrukturą. Tymczasem w kwestionowanym obecnie planie miejscowym przeznaczenie tych działek zostało oznaczone jako ZP – teren zieleni urządzonej oraz ZL – teren lasu. Na każdym z tych terenów wyłączona jest zabudowa mieszkaniowa. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że wprowadzone w planie miejscowym przeznaczenie działek nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] [...] jest całkowicie odmienne od przeznaczenia wynikającego ze studium. Analiza powyższych ustaleń prowadzi zaś do jednoznacznych wniosków, że ustalenia planu miejscowego pozostają w sprzeczności z ustaleniami studium. Sąd podziela w tym zakresie ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym odmienne przeznaczenie konkretnego terenu w planie miejscowym od przeznaczenie przyjętego w studium należy kwalifikować jako istotne naruszenie prawa (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 1428/24). Jednocześnie nie można w tym względzie podzielić przeciwstawnej argumentacji organu. W szczególności nie sposób bowiem przyjąć, że całkowicie odmienne przeznaczenie spornych działek jest dopuszczalnym uszczegółowieniem ustaleń studium, czy też, że mieści w zakresie elastyczności studium, z jakiej może korzystać lokalny prawodawca uchwalając plan miejscowy. Na tej samej zasadzie tak znaczącej, jak w niniejszej sprawie, zmiany przeznaczenia nie sposób zakwalifikować jako przejawu interpretacji postanowień zawartych w studium, Dotyczy to zwłaszcza tych postanowień studium, na które w odpowiedzi wskazał organ próbując wykazać dopuszczalność zmiany przeznaczenia działek stanowiących własność skarżących. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Nie mogło natomiast odnieść skutku żądanie skargi dotyczące działek nr [...] , [...] , [...] (aktualnie [...] , [...] , [...] , [...] ), [...] , [...] , [...] . Działki te nie stanowią własności skarżących. W skardze zaś nie wykazano istnienia po stronie skarżących interesu prawnego, którego naruszenie legitymowałoby ich do żądania stwierdzenie nieważności planu w zakresie dotyczącym tych działek. Tym bardziej nie mogło odnieść skutku żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Stąd w pkt 2 sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie. Na zasądzone koszty postępowania składa się wpis sądowy uiszczony przez poszczególnych skarżących (po 300 zł), a w przypadku skarżącego G. K. a dodatkowo koszty zastępstwa procesowego (480 zł) i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł.). Koszty postępowania wskazane w pkt 4 zostały zasądzone solidarnie, gdyż wskazani tam skarżący jako współwłaściciele nieruchomości uiścili jeden wpis sądowy od skargi. Powołane wyroki sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Informacje o sprawie

Data wpływu
4 lutego 2026
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna Krzysztof Nowak Tomasz Dziuk /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny