II SA/Gl 1253/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Protokolant specjalista Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2026 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 sierpnia 2025 r. nr SKO.PS/41.5/587/2025/11258 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę

Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia 18 czerwca 2025 r. po rozpoznaniu wniosku skarżącego J.T. odmówił przyznania mu świadczenia w formie zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego na zakup fotela obrotowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą z niepełnosprawnością. Na jego dochód składa się: zasiłek stały w kwocie 993,18 zł i dotacja mieszkaniowa w wysokości 250,95 zł, jego łączny dochód wynosi 1244,13 zł, a więc przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące dla gospodarstwa jednoosobowego 1010 zł. Organ podniósł, że z uwagi na powyższe, skarżący nie spełnił kryteriów przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Natomiast w kwestii możliwości przyznania zasiłku celowego specjalnego organ wskazał, że zakup fotela obrotowego nie mieści się w kategorii niezbędnych potrzeb życiowych. Dodał, że celem pomocy społecznej jest pomoc osobom i rodzinom w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych oraz że pomoc społeczna nie jest zobowiązana do zaspokojenia wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, nawet wówczas, gdy w opinii wnioskodawcy są to niezbędne potrzeby bytowe. Ponadto organ I instancji wskazał, że dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na realizację zadań własnych gminy z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych. W roku 2025 środki te wynoszą 1 400 000 zł i kwota ta przeznaczona jest na wypłaty zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym i średnia kwota w skali roku przeznaczona na zasiłki celowe na opał wynosi 700 000 zł. Organ podkreślił, że w roku 2024 liczba rodzin korzystających z zasiłków celowych według stanu na dzień 31.12.2024 r. wyniosła 1 227 i w roku 2025 liczba osób korzystających z pomocy w ramach zadań własnych (zasiłków celowych) utrzyma się na podobnym poziomie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania J.T., decyzją z dnia 4 sierpnia 2025 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, ponadto cierpi na wiele schorzeń. Na jego dochód składa się: zasiłek stały w kwocie 993,18 zł i dotacja mieszkaniowa w wysokości 250,95 zł, jego łączny dochód wynosi 1244,13 zł, co przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące dla gospodarstwa jednoosobowego 1010 zł. Następnie organ przytoczył art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 41 oraz art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że dochód skarżącego przekroczył kwotę kryterium dochodowego, a zasiłek celowy może być przyznany osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 1010 zł. Jednocześnie wskazał, że prawidłowo organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego specjalnego na zakup fotela obrotowego. Podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ wskazał, że zasiłek celowy specjalny i zasiłek celowy przewidziany w art. 39 ustawy o pomocy społecznej ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a zakup fotela obrotowego nie jest niezbędną potrzebą bytową, ponadto nie mieści się w celach pomocy społecznej. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Podniósł, iż wydana decyzja narusza jego prawo do egzystencji oraz, że nie jest w stanie utrzymać się z otrzymywanych świadczeń w tak niskiej wysokości. Podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy. Podniósł, że decyzja jest niesprawiedliwa i doprowadza do pogorszenia się jego stanu i jego poziomu życia, co jest oczywiście sprzeczne z ustawą o pomocy społecznej i statutem MOPR-u. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć, stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup fotela obrotowego. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 639), potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Natomiast według art. 39 ust. 1 cytowanej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przepis art. 41 pkt 1 tej ustawy określa, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z cytowanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Jak stanowi art. 39 ust. 1 tej ustawy - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej – wymieniony zasiłek - może być przyznany. Natomiast przyznanie specjalnego zasiłku celowego podlega dalszym ograniczeniom, gdyż zasiłek ten może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W przedmiotowej sprawie, z zebranego materiału dowodowego, w tym z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że prawidłowo organ ustalił, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jego dochód wynosi 1244,13 zł miesięcznie. Niekwestionowane było zatem stwierdzenie przez organ przekroczenia kryterium dochodowego przez skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a, art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 1010 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Nie ulega więc wątpliwości, że zasadnie organ odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego. W sytuacji, w której jego dochód przekroczył kryterium dochodowe, nie mogło bowiem zapaść inne rozstrzygnięcie niż o odmowie przyznania zasiłku celowego, nawet gdyby spełnione zostały pozostałe warunki, w tym określone w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast właśnie brak spełnienia przesłanek z art. 3 ust. 4 tej ustawy, stanowił przyczynę odmowy przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W tym zakresie podzielić należało ocenę organów obydwu instancji, według której zakup fotela obrotowego nie spełnia kryterium niezbędnej potrzeby bytowej, a zatem podstawowego warunku przyznania zasiłku celowego. W konsekwencji tego zasadnie organ odwoławczy podkreślił, że przyznanie zasiłku na zaspokojenie wymienionej potrzeby, nie mieści się w celach pomocy społecznej, o których jest mowa w cytowanym wyżej art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego – z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest uzależnione od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy. W kontekście wymienionych w tym przepisie - możliwości pomocy społecznej - fundamentalne znaczenie miały również stwierdzenia dotyczące tego, że organ pomocy społecznej dysponuje bardzo ograniczonymi środkami budżetowymi przeznaczonymi na wypłatę zasiłków celowych i wskazanie przez organ zarówno wysokości kwoty tych środków, jak i liczby osób korzystających z zasiłków celowych. W świetle tych ustaleń prawidłowa była ocena organów, będąca podstawą odmowy przyznania zasiłku celowego w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego w niniejszej sprawie. W szczególności, w ramach kontroli zgodności z prawem tego rozstrzygnięcia – dokonywanej przy uwzględnieniu cytowanego już wyżej art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - podkreślenia wymagało, że zakres zaspokojenia nawet niezbędnych potrzeb bytowych wnioskodawcy jest uzależniony od możliwości pomocy społecznej, a w okolicznościach niniejszej sprawy, potrzeba, której dotyczył wniosek, nie spełniała kryterium niezbędnej potrzeby bytowej. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy wskazać należało, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, z uwzględnieniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w tym cele, zadania i możliwości pomocy społecznej. Wobec tego brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 K.p.a. W związku z tym, skarga podlegała oddaleniu zgodnie z art. 151 P.p.s.a.