II SA/Gl 1252/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Protokolant specjalista Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2026 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 sierpnia 2025 r. nr SKO.PS/41.5/588/2025/11258 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę

Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia 16 czerwca 2025 r. po rozpoznaniu wniosku skarżącego J.T. z dnia 30 kwietnia 2025 r. odmówił przyznania mu świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności z programu "Posiłek w szkole i w domu" na okres od 1 maja 2025 r. w wysokości 500 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że sytuacja socjalno-bytowa kwalifikuje skarżącego do korzystania z pomocy przyznawanej w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu". Wnioskodawca został już objęty tą formą pomocy w wysokości 200,00 zł miesięcznie na okres od grudnia 2024 r. do sierpnia 2025 r. na podstawie decyzji nr [...] z dnia 10 lutego 2025 r. Ponadto organ wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Zastępcy Dyrektora ds. Pomocy Środowiskowej MOPR w Z. z dnia 25 stycznia 2023 r. nr [...] w sprawie szczegółowych zasad przyznawania pomocy i finansowania posiłków w ramach realizacji programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu", wysokość świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności realizowanego w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w Z. wynosi 200,00 zł dla osoby. Organ wskazał również, że dysponuje bardzo ograniczonymi środkami budżetowymi i nie jest w stanie zaspokoić potrzeb skarżącego w oczekiwanej przez niego wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania J. T. decyzją z dnia 4 sierpnia 2025 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 30 kwietnia 2025 r. skarżący złożył wniosek o zasiłek celowy lub zasiłek celowy specjalny na zakup posiłku lub żywności od 1.05.2025 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, na jego dochód składa się: zasiłek stały w kwocie 993,18 zł i dotacja mieszkaniowa w wysokości 250,95 zł, jego łączny dochód wynosi 1244,13 zł. Ponadto organ dodał, że z akt sprawy wynika, iż organ I instancji decyzją z dnia 10 lutego 2025 r. przyznał skarżącemu pomoc w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu". Wymienioną formą pomocy w wysokości 200,00 zł miesięcznie skarżący został objęty w okresie od grudnia 2024 r. do sierpnia 2025 r. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Zastępcy Dyrektora ds. Pomocy Środowiskowej MOPR w Z. z dnia 25 stycznia 2023 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania pomocy i finansowania posiłków w ramach realizacji programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" wysokość świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, realizowanego w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w Z. wynosi 200,00 zł dla osoby. Ponadto organ I instancji wskazał, że środki finansowe na realizację zadań własnych gminy z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych w roku 2025 wynoszą 1 400 000 zł i wzorem lat ubiegłych kwota ta przeznaczona jest na wypłaty zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym i średnia kwota w skali roku przeznaczona na zasiłki celowe na opał wynosi 700 000 zł. Organ podkreślił, że w roku 2024 liczba rodzin korzystających z zasiłków celowych w ramach zadań własnych według stanu na dzień 31.12.2024 r. wyniosła 1 227 i w roku 2025 liczba osób korzystających z pomocy w ramach zadań własnych (zasiłków celowych) utrzyma się na podobnym poziomie. Ponadto organ stwierdził, że skarżący ma już zabezpieczoną wnioskowaną pomoc przez organ I instancji, a więc nie jest jej pozbawiony. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Podniósł, iż wydana decyzja narusza jego prawo do egzystencji oraz, że nie jest w stanie utrzymać się z otrzymywanych świadczeń w tak niskiej wysokości. Podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy. Podniósł, że decyzja jest niesprawiedliwa i doprowadza do pogorszenia się jego stanu i jego poziomu życia, co jest oczywiście sprzeczne z ustawą o pomocy społecznej i statutem MOPR-u. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć, stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 500 zł na zakup posiłku lub żywności z programu "Posiłek w szkole i w domu" na okres od 1 maja 2025 r. Powodem wydania wymienionej decyzji było stwierdzenie przez organ, że skarżący został już objęty tą formą pomocy (w wysokości 200,00 zł miesięcznie) na okres od grudnia 2024 r. do sierpnia 2025 r., a organ nie jest w stanie zaspokoić potrzeb skarżącego w oczekiwanym przez niego zakresie, gdyż dysponuje bardzo ograniczonymi środkami budżetowymi. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 639), potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Natomiast według art. 39 ust. 1 cytowanej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przepis art. 39 ust. 2 tej ustawy określa, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności. Z cytowanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Jak stanowi wymieniony przepis - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej – wymieniony zasiłek - może być przyznany. Nie ulega zatem wątpliwości, że spełnienie przez wnoszącego o zasiłek celowy, przesłanek przyznania tego świadczenia, nie jest równoznaczne z istnieniem roszczenia o jego przyznanie. W niniejszej sprawie niekwestionowane było spełnienie przez skarżącego warunków określonych w art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - zarówno co do kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, podwyższonego na podstawie cytowanej w zaskarżonej decyzji uchwały Rady Miasta Z. z dnia 18 grudnia 2023 r. – jak i w zakresie wystąpienia co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy. Jednakże podkreślenia wymagało, że przyznanie każdego ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest uzależnione od spełnienia dodatkowych kryteriów, określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego – z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest m. in. uzależnione dodatkowo od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W zakresie powyższej oceny bardzo istotne znaczenie miały zatem ustalenia organów obydwu instancji, że skarżącemu zostało przyznane na podstawie decyzji wydanej w odrębnym postępowaniu, świadczenie w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" na okres od grudnia 2024 r. do sierpnia 2025 r. w wysokości 200 zł miesięcznie, a ponadto – na podstawie innych decyzji – dotacja mieszkaniowa w kwocie 250,95 zł oraz zasiłek stały w wysokości 993,18 zł. Fundamentalne znaczenie miały również stwierdzenia organów obydwu instancji dotyczące tego, że organ pomocy społecznej dysponuje bardzo ograniczonymi środkami budżetowymi przeznaczonymi na wypłatę zasiłków celowych i wskazanie zarówno wysokości kwoty tych środków, jak i liczby osób korzystających z zasiłków celowych. W świetle tych ustaleń prawidłowa była ocena organu, będąca podstawą odmowy przyznania zasiłku celowego w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego w niniejszej sprawie. W szczególności, w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu – dokonywanej przy uwzględnieniu cytowanego już wyżej art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - podkreślenia wymagało, że zakres zaspokojenia potrzeb wnioskodawcy jest uzależniony od możliwości pomocy społecznej, a w okolicznościach niniejszej sprawy, potrzeba bytowa, której dotyczył wniosek, została częściowo zaspokojona z mocy odrębnej decyzji. Z okoliczności wskazanych przez organ wynika, że zaspokojenie potrzeby w szerszym zakresie, przekraczało możliwości organu pomocy społecznej. Natomiast zakres, w jakim potrzeba ta została zaspokojona – niezależnie od tego, że nastąpiło to z mocy decyzji odrębnej - jest okolicznością podlegającą uwzględnieniu zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i uzasadnia ocenę, że decyzja o odmowie przyznania pomocy w niniejszej sprawie – została wydana zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy wskazać należało, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, z uwzględnieniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na uwadze całokształt okoliczności dotyczących sytuacji skarżącego oraz cele, zadania i możliwości pomocy społecznej. Wobec tego brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, w tym wywiadu środowiskowego, właściwej oceny dowodów oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. W związku z tym, skarga podlegała oddaleniu zgodnie z art. 151 P.p.s.a.