II SA/Gd 998/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. J. i J. J. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr WOP.7721.88.2023.MH w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Pismem z 12 maja 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej: "PINB", "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", zawiadomił B. J. i J. J. (dalej: "Inwestorzy", "Strona", "Skarżący") o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny K., oraz o tym, że 14 września 2020 r. zostaną przeprowadzone oględziny na tej nieruchomości. W dniu 14 września 2020 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny na działce nr [...], w trakcie których ustalił, że w 2012 r. na działce został posadowiony obiekt budowlany (domek holenderski) nietrwale związany z gruntem, posadowiony na bloczkach betonowych, o wymiarach 11,00 m x 3,10 m, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o konstrukcji stalowej, obłożony blachą, natomiast w 2017 r. został posadowiony taras drewniany, zadaszony, nietrwale związany z gruntem, posadowiony na legarach oraz bloczkach betonowych, o wymiarach 6 m x 3,20 m. Postanowieniem z 2 grudnia 2020 r. PINB, na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) - dalej: "Prawo budowlane", wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu obiektu budowlanego - domku holenderskiego, nietrwale związanego z gruntem (na bloczkach betonowych), o konstrukcji stalowej, obłożonego blachą, o wymiarach 3,10 m x 11,0 m, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z zadaszonym tarasem drewnianym nietrwale związanym z gruntem (na bloczkach betonowych), o wymiarach 3,20 m x 6,00 m, posadowionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny K., oraz poinformował Inwestorów o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego lub jego części w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. Decyzją z 16 września 2021 r. PINB, na podstawie art. 48 i art. 49e Prawa budowlanego, nakazał Inwestorom rozbiórkę budynku - domku holenderskiego, trwale związanego z gruntem (posadowionego na betonowych bloczkach), o wymiarach 3,10 m x 11,00 m, o konstrukcji stalowej, obłożonego blachą, parterowego z dachem płaskim, wraz z zadaszonym tarasem drewnianym posadowionym na bloczkach betonowych, o wymiarach 3,20 m x 6,00 m, pełniących funkcję rekreacji indywidualnej (letniskową), pobudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] obręb ewidencyjny K. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Inwestorów Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy") decyzją z 27 stycznia 2022 r. uchylił ją i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte 12 maja 2020 r., przez co zastosowanie powinny znaleźć przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., tj. przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) - dalej: "ustawa nowelizująca". Tymczasem organ pierwszej instancji zarówno postanowienie z 2 grudnia 2020 r., jak i decyzję z 16 września 2021 r. wydał w oparciu o przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020 r., co organ odwoławczy uznał za nieprawidłowe. Odnosząc się do kwestii sposobu posadowienia obiektu będącego przedmiotem postępowania PWINB podzielił stanowisko PINB, że obiekt ten jest trwale związany z gruntem. Zwrócono uwagę, że obiekt ten został posadowiony na bloczkach betonowych, które pełniąc rolę fundamentu punktowego przenoszą jego ciężar na grunt, ponadto jest on posadowiony w sposób, który jest na tyle trwały, że zapewnia drewnianej konstrukcji stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, które mogłyby ją przesunąć lub zniszczyć. Tym samym stanowi on budynek rekreacji indywidualnej. Postanowieniem z 10 maja 2022 r. PINB, na podstawie art. 77 § 2 i art. 123 k.p.a., uchylił z urzędu swoje postanowienie z 2 grudnia 2020 r. W dniu 26 września 2022 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny na działce nr [...], w trakcie których ustalił, że obiekt budowlany - domek holenderski nie posiada instalacji zewnętrznych, posadowiony jest na betonowych bloczkach luźno ułożonych na gruncie rodzimym, również zadaszony taras - wiata znajdująca się przy domku holenderskim posadowiona jest na betonowych bloczkach luźno ułożonych na gruncie rodzimym. Zaznaczono, że oba obiekty nie są ze sobą powiązane konstrukcyjnie, stanowią osobną zabudowę. Biorąc pod uwagę, że oba obiekty posadowione na betonowych bloczkach stanowiących fundamenty punktowe były w stanie opierać się czynnikom zewnętrznym od dłuższego czasu PINB przyjął, że są one trwale związane z gruntem. Decyzją z 13 marca 2023 r. PINB, na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał Inwestorom rozbiórkę wiaty, oznaczonej na załączonej do decyzji mapie literą "B", o wymiarach 3,20 m x 6,00 m, posadowionej na zagłębionych w gruncie betonowych bloczkach stanowiących fundamenty punktowe, o konstrukcji drewnianej szkieletowej, parterowej z dachem płaskim pokrytym blachą trapezową, pełniącej funkcję rekreacji indywidualnej, stanowiącej zadaszenie wejścia do znajdującego się na terenie nieruchomości domku holenderskiego, pobudowanej bez wymaganego skutecznego zgłoszenia na działce nr [...] obręb ewidencyjny K. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdził, iż Inwestorzy jako właściciele nieruchomości posadowili wspólnie w 2017 r. bez wymaganego skutecznego zgłoszenia budowy na terenie działki nr [...] wiatę o wymiarach 3,20 m x 6,00 m posadowioną na zagłębionych w gruncie bloczkach betonowych, o konstrukcji drewnianej szkieletowej, parterową z dachem płaskim pokrytym blacha trapezową, pełniącą funkcję rekreacji indywidualnej, stanowiącą zadaszenie wejścia do domku holenderskiego. PINB wskazał, że sprawa jest prowadzona w oparciu o art. 49b Prawa budowlanego z uwagi na to, iż przedmiotem sprawy jest parterowa wiata pełniąca funkcję rekreacji indywidualnej, a w myśl obowiązujących w dniu budowy przepisów ww. ustawy na jej realizację było i jest wymagane uzyskanie skutecznego zgłoszenia budowy. W wyniku odwołania wniesionego od powyższego rozstrzygnięcia przez Inwestorów PWINB decyzją z 11 sierpnia 2023 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując następnie, że w przepisach Prawa budowanego brak jest definicji legalnej wiaty, przez co definiując to pojęcie należy się posługiwać jej powszechnym znaczeniem. Odwołując się do "Słownika języka polskiego" (PWN) PWINB podał, że wiata to "lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, nad przystankiem tramwajowym. Zwrócono uwagę, że podobne określenie wiaty zawiera rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1316 ze zm.), w których zapisano, że za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie ma obudowanych ścian ze wszystkich stron lub nawet ścian pozbawione. Odwołując się z kolei do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy podniósł, że brak ustawowej definicji wiaty oznacza, iż kwalifikacja obiektu budowlanego do tego pojęcia wymaga uwzględnienia funkcji, jaką ma ona pełnić, na jaki cel ma być wykorzystywana. Zawsze jednak wskazuje się, że jest to samodzielna lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem). Zdaniem PWINB zebrany w sprawie materiał dowodowy (zwłaszcza w postaci zdjęć obiektu) wskazuje, że zadaszony taras drewniany stanowi zadaszenie wejścia do znajdującego się na terenie nieruchomości domku holenderskiego. A zatem, objęty niniejszym postępowaniem obiekt posiada cechy wiaty i w tym zakresie organ odwoławczy zgodził się z dokonaną przez organ pierwszej instancji kwalifikacją. Ponadto w ocenie PWINB z ustaleń dokonanych w toku postępowania (oględziny z 26 września 2022 r.) wynika, że przedmiotowa wiata jest trwale związana z gruntem, posadowiona na zagłębionych w gruncie bloczkach betonowych stanowiących fundamenty punktowe. Odwołując się do judykatury organ odwoławczy podkreślił, że bez znaczenia jest rodzaj zastosowanego fundamentu - bloczki betonowe, czy też wylewany lub murowany fundament. Trwałe związanie z gruntem to po prostu posadowienie obiektu stabilnie, tak że opiera się on czynnikom zewnętrznym (np. atmosferycznym). Fundament ma zapewnić trwałość konstrukcji, uniemożliwić jej przesunięcie. O tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje nie tylko metoda i sposób związania go z gruntem, lecz także sama wielkość takiego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagające zapewnienia jego stabilizacji. Dodatkowo cecha trwałego związania z gruntem sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce. Dokonując oceny legalności przedmiotowej wiaty, stanowiącej zadaszenie wejścia do znajdującego się na terenie nieruchomości domku holenderskiego, PWINB stwierdził, że w dacie budowy, tj. w 2017 r., wymagała ona zgłoszenia i wymóg ten był aktualny w latach następnych (także w świetle przepisów obowiązujących od 2015 r.). Organ odwoławczy wskazał, że w świetle przepisów obowiązujących w chwili wszczęcia postępowania, tj. w dniu 12 maja 2020 r. (zgodnie z brzmieniem obowiązującym od 1 stycznia 2017 r. do 19 września 2020 r.), pozwolenia na budowę nie wymagała budowa: wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych), o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki, natomiast taki obiekt wymagał zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). A zatem, przedmiotowa wiata wymagała w tym okresie zgłoszenia. Zaznaczono, że w świetle obecnie obowiązujących przepisów wymóg zgłoszenia nie uległ zmianie (art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c Prawa budowlanego), a zatem obecnie przedmiotowa wiata również wymaga zgłoszenia. PWINB wskazał, że z uwagi na stwierdzony brak zgłoszenia PINB zastosował w stosunku do przedmiotowej wiaty przepisy art. 49b Prawa budowlanego. Organ pierwszej instancji odstąpił jednak od wydania postanowienia na podstawie art. 49b ust. 2, z uwagi na fakt, że dla terenu działki nr [...] w dniu 31 marca 2022 r. został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (dalej: "m.p.z.p.") wsi Karwieńskie Błota I i II w gminie Krokowa - uchwała Nr XLVII/478/2022 Rady Gminy Krokowa (dalej: "Uchwała XLVII/478/2022"), który ustalił zakaz wszelkiej zabudowy dla terenu tej działki. A zatem, wobec braku możliwości uzyskania pozytywnego zaświadczenia o zgodności inwestycji z przeznaczeniem terenu z powodu wynikającego z m.p.z.p. zakazu zabudowy na przedmiotowym terenie stosuje się ust. 1, czyli nakaz rozbiórki. Nakaz rozbiórki wynika z faktu niezgodności przedmiotowej wiaty z przeznaczeniem terenu. W skardze na decyzję organu odwoławczego B. J. i J. J. zarzucili jej naruszenie: 1. art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 25 ustawy nowelizującej poprzez brak zastosowania procedury legalizacyjnej określonej przepisami prawa budowlanego; 2. art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez odstąpienie od jednego z etapów legalizacji samowoli budowlanej z powołaniem się na prawo miejscowe w postaci Uchwały XLVII/478/2022 bez wskazania na konkretny przepis tej uchwały, co nie pozwala na odniesienie się Skarżących do tej argumentacji, gdyż wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r. w sprawie II SA/Gd 864/22 stwierdzono częściową nieważność tej uchwały; 3. art. 49b ust. 1 w zw. z art. 29 Prawa budowlanego w zw. z art. 25 ustawy nowelizującej przez ich niewłaściwe zastosowanie do obiektu, który nie jest trwale związany z gruntem; 4. art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że bloczki betonowe, na których posadowiona jest wiata stanowią fundament i pozwalają na uznanie, że jest ona trwale związana z gruntem, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że jeżeli cechy konstrukcyjne obiektu pozwalają na jego demontaż oraz przemieszczenie w każdym czasie, to należy uznać, że obiekt jest nietrwale związany z gruntem; 5. art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ustalenie, że przedmiotowa wiata jako osadzona na betonowych bloczkach, częściowo zagłębionych w ziemię jest trwale związana z gruntem oraz brak szczegółowego odniesienia się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu co do naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wnieśli również o zwrot na swoją rzecz kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że brak jest podstaw do uznania wiaty za część składową nieruchomości, trwale związaną z gruntem, gdyż nie jest ona połączona trwale ani fundamentem, ani innymi kotwami z gruntem, zatem nie powinny do niej odnosić się przepisy dotyczące rozbiórki budynku zawarte w Prawie budowlanym. Odwołując się do orzecznictwa sądowego wskazano, że punktowo ułożone na ziemi betonowe bloczki nie spełniają roli związania z ziemią, dlatego nie można ich uznać za fundament. Skoro zatem organy dokonały wadliwego zakwalifikowania przedmiotowego obiektu jako trwale związanego z gruntem - pomimo braku trwałego związania wiaty z gruntem - to błędna kwalifikacja tej zabudowy rzutuje na treść dalszych ustaleń organów. Odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego, który za prawidłowe uznał niezastosowanie przez organ pierwszej instancji procedury legalizującej, gdyż uchwalony 31 marca 2022 r. m.p.z.p. ustalił zakaz wszelkiej zabudowy dla terenu tej działki, Skarżący zarzucili, że w treści uzasadnienia decyzji PINB nie ma żadnego wyjaśnienia tej kwestii, zaś Uchwała XLVII/478/2022 została zaskarżona w trybie nadzorczym przez Wojewodę Pomorskiego. Na skutek tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r. w sprawie II SA/Gd 864/22 stwierdził częściową nieważność zapisów tej uchwały. W treści uzasadnienia ww. wyroku Sąd wprost wskazał, że plan miejscowy powinien określać sposób zagospodarowania terenu na przyszłość, a jego celem nie może być ingerencja w już istniejący sposób zagospodarowania określonego terenu. Wobec tego zdaniem Skarżących nie powinna być brana pod uwagę treść m.p.z.p. z 2022 r., skoro należy analizować przepisy obowiązujące w dacie lokalizacji obiektu budowlanego, a w tym przypadku wiata została posadowiona na działce w 2017 r. Końcowo wskazano, że w odwołaniu wskazano na szereg naruszeń przepisów postępowania, jakich dopuścił się organ pierwszej instancji, zaś organ odwoławczy jedynie zbiorczo się do nich odniósł, uznając że naruszenia te nie miały wpływu na prawa stron. Zdaniem Skarżących przyzwalanie przez organ odwoławczy na nieprawidłowe procedowanie przez organ niższego rzędu nie jest praktyką zasługująca na akceptację w demokratycznym państwie prawa. PWINB w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 11 sierpnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z 13 marca 2023 r. nakazującą B. J. i J. J. rozbiórkę wiaty, oznaczonej na załączonej do decyzji mapie literą "B", o wymiarach 3,20 m x 6,00 m, posadowionej na zagłębionych w gruncie betonowych bloczkach stanowiących fundamenty punktowe, o konstrukcji drewnianej szkieletowej, parterowej z dachem płaskim pokrytym blachą trapezową, pełniącej funkcję rekreacji indywidualnej, stanowiącej zadaszenie wejścia do znajdującego się na terenie nieruchomości domku holenderskiego, pobudowanej bez wymaganego skutecznego zgłoszenia na działce nr [...] (obręb ewidencyjny K., gmina K.). Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), ze względu na art. 25 tej ustawy, który nakazuje stosować przepisy dotychczasowe do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tej noweli. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte 12 maja 2020 r. Zgodnie z art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. W ustępie 2 ww. artykułu postanowiono, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Mając to na uwadze stwierdzić trzeba, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i ocena jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/6/89, wyroki NSA: z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, z 29 września 2018 r. sygn. akt II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1879/17, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że ustalenia, czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu. Dla sprawy, której przedmiotem jest ocena legalności zabudowy, istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, albowiem pozwala to na dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej zabudowy, a następnie oceny, czy jej realizacja wymagała wcześniejszego zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę, czy też mamy do czynienia z zabudową niepodlegającą reglamentacji Prawa budowlanego. Wreszcie, prawidłowe ustalenia faktyczne determinują warunki legalizacji, w tym wysokość opłaty legalizacyjnej stanowiącej warunek sine qua non skutecznego procesu legalizacji oraz uwarunkowania ewentualnej rozbiórki. W toku postępowania wyjaśniającego konieczne jest zatem szczegółowe scharakteryzowanie obiektu objętego działaniami kontrolnymi, w tym dokładne określenie jego usytuowania na nieruchomości, wskazanie jego parametrów oraz szczegółów konstrukcyjnych mających wpływ na kwalifikację jako określonego rodzaju obiektu budowlanego, tj. budynku, budowli, obiektu małej architektury, bądź tymczasowego obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego uznały, że zrealizowana przez Inwestorów w 2017 r. zabudowa to wiata, której posadowienie na działce nr [...] wymagało zgłoszenia. Stanowisko to należy uznać za prawidłowe. Należy zauważyć, że w świetle przepisów obowiązujących w chwili wszczęcia postępowania, tj. w dniu 12 maja 2020 r. (zgodnie z brzmieniem obowiązującym od 1 stycznia 2017 r. do 19 września 2020 r.), pozwolenia na budowę nie wymagała budowa: wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych), o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki, natomiast taki obiekt wymagał zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). A zatem, posadowienie w 2017 r. wiaty wymagało zgłoszenia organowi architektoniczno-budowlanemu, którego Skarżący nie dokonali. Również w chwili orzekania przez organy posadowienie wiaty nie wymagało pozwolenia na budowę, natomiast wymagało zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c Prawa budowlanego). Z uwagi na brak wiążącej definicji legalnej wiaty (na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy) kwalifikacji takiego obiektu należy dokonywać z uwzględnieniem jego formy, funkcji oraz gabarytów, mając przy tym na uwadze definicję przyjętą w języku codziennym, przy uwzględnieniu również wykładni systemowej. W języku potocznym przyjmuje się najczęściej, że wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem, czy przystankiem tramwajowym (Uniwersalny słownik języka polskiego, Tom 4, red. prof. S. Dubisz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, s. 404). Z kolei w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm.) za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi "pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się natomiast, że brak ustawowej definicji takiego obiektu oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia m.in. jego funkcji. Przyjmuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (zob. wyroki NSA: z 8 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1707/15, z 21 września 2015 r. sygn. akt II OSK 1393/09, czy z 10 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 794/10). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian (tak m.in. NSA w wyroku z 9 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 3465/18). Z protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 14 września 2020 r. wynika m.in., że na działce nr [...] (obręb ewidencyjny K., gmina K.) w 2012 r. został posadowiony obiekt budowlany (domek holenderski będący przedmiotem odrębnego postępowania), natomiast w 2017 r. został posadowiony drewniany taras o wymiarach 6,00 m x 3,20 m, który jest zadaszony i został posadowiony na legarach oraz bloczkach betonowych. Natomiast w protokole z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 26 września 2022 r. wskazano m.in., że zadaszony taras - wiata znajdująca się przy domku holenderskim posadowiona jest na betonowych bloczkach luźno ułożonych na gruncie rodzimym. W protokole zaznaczono, że oba obiekty nie są ze sobą powiązane konstrukcyjnie, stanowią osobną zabudowę. Ustalenia organów, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania jest wiatą, potwierdza dokumentacja zdjęciowa załączona do protokołów oględzin. Ze zdjęć tych wynika, że jest to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, która pełni funkcję tarasu przy domku holenderskim, zaś jej celem jest ochrona znajdujących się tam rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym. Budowla ta została wsparta na słupach stanowiących jej podstawowy element konstrukcyjny, które wiążą ją z gruntem. Odnosząc się do zarzutu, że organy odstąpiły od jednego z etapów legalizacji samowoli budowlanej z powołaniem się na prawo miejscowe bez wskazania na konkretny przepis uchwały nr XLVII/478/2022 Rady Gminy Krokowa z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Karwieńskie Błota I i II w gminie Krokowa (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2022 r., poz. 2024) należy zauważyć, że w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego przewidziano możliwość nałożenia na inwestorów obowiązku przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w tym przepisie, m.in. zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego m.p.z.p. Należy zwrócić uwagę, że Uchwała XLVII/478/2022 weszła w życie 25 czerwca 2022 r. Dla terenu oznaczonego jako 1.26R (tj. terenu, na której znajduje się stanowiąca własność Skarżących działka nr [...]) ustaliła ona zakaz zabudowy. W tej sytuacji nakładanie na Inwestorów obowiązku przedłożenia zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego m.p.z.p. było bezcelowe, skoro znajdująca się na działce nr [...] zabudowa nie jest zgodna z ustaleniami tego planu. Istotnie, Uchwała XLVII/478/2022 była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który w wyniku skargi Wojewody Pomorskiego stwierdził nieważność części jej zapisów. Jednakże wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r. w sprawie II SA/Gd 864/22 stwierdzono nieważność tej uchwały jedynie w części, tj. w zakresie zapisów § 7 ust. 3 pkt 1 lit. a tiret 6 (w zakresie zapisu "W strefie nakazuje się usunięcie obiektów nie posiadających pozwolenia na budowę") oraz § 9 ust. 1, § 10 ust. 1 i § 11 ust. 1 w poszczególnych kartach terenu (w zakresie zapisu: "Odstępuje się od naliczenia w/w opłaty w przypadku zbycia nieruchomości na rzecz rodziny"), które nie mają znaczenia dla oceny zgodności z prawem zapadłych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć. Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają żadnych przepisów Prawa budowlanego. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organy nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane dowody poddano wnikliwej i poprawnej ocenie. Zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona, zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Należy zatem stwierdzić, że organy w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego wyniki bez przekroczenia granic ustawowych poddały rzetelnej analizie i ocenie wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.[pic]