II OZ 87/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. J. i J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 998/23 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. J. i J. J. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr WOP.7721.88.2023.MH w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: - oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 998/23 odmówił wstrzymania wykonania decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr WOP-7721.88.2023.MH w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał na wstępie, że decyzją z 11 sierpnia 2023 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania skarżących, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z 13 marca 2023 r. nakazującą skarżącym rozbiórkę wiaty o wymiarach 3,20 m x 6,00 m, posadowionej na zagłębionych w gruncie betonowych bloczkach stanowiących fundamenty punktowe, o konstrukcji drewnianej szkieletowej, parterowej z dachem płaskim pokrytym blachą trapezową, pełniącej funkcję rekreacji indywidualnej, stanowiącej zadaszenie wejścia do znajdującego się na terenie nieruchomości domku holenderskiego. We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący wskazali, że są osobami w podeszłym wieku i korzystają z domku holenderskiego, w okresie wiosenno-jesiennym dla potrzeb wypoczynku, gdyż nie stać ich na kosztowne wyjazdy zorganizowane (również stan zdrowia nie pozwala im na dalsze wyjazdy). Wiata stanowi zadaszenie tego domku, a konieczność jej rozbiórki spowodowałaby dla nich nieodwracalną szkodę, gdyż przy obecnym stanie ich zdrowia musieliby zlecić to firmie zajmującej się usługowym demontażem takich obiektów, co jest bardzo kosztowne. Skarżący wskazali również, że kiedy kupowali działkę władze gminy K. zapewniały ich i innych inwestorów o możliwości wykorzystania jej na cele rekreacyjne, obecnie są zaś traktowani przez organy administracji publicznej jako niechciani goście. Powołanym powyżej postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r. WSA w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd powołując się na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", wskazał, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu jest wykazanie przez zainteresowanego okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie aktu administracyjnego zwykle wiąże się z dolegliwością dla jego adresata, ale taka dolegliwość sama w sobie nie uzasadnia wstrzymania jego wykonania. Zaznaczył, że inicjatywa w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu należy do strony skarżącej, bowiem jej rzeczą, jako strony postępowania sądowoadministracyjnego, jest wykazywanie zasadności złożonego wniosku poprzez wskazanie istnienia materialnoprawnych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Następnie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że rozbiórka obiektu budowlanego, z samej istoty tej czynności, może spowodować trudne do odwrócenia skutki, jak i potencjalnie wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody (zob. postanowienie NSA z 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1805/13). Stanowisko to nie oznacza jednak, że wnioskodawcy w takiej sprawie należy automatycznie udzielić ochrony tymczasowej, gdyż sąd zobowiązany jest zbadać, czy owo niebezpieczeństwo wystąpienia szkody, w odniesieniu do sytuacji wnioskodawcy, może wywołać skutki, które przewyższają normalne skutki wykonania zaskarżonego aktu. Sąd podkreślił, że wiata objęta decyzją rozbiórkową służy skarżącym do rekreacji, a zatem nie stanowi ich centrum życiowego, a jej ewentualna likwidacja nie będzie wiązała się z utratą miejsca zamieszkania. Nie sposób wobec tego uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie rozbiórki ww. obiektu budowlanego wiązać się będzie z wyrządzeniem skarżącym znacznej szkody, której rozmiary przewyższają normalny skutek w postaci utraty danego obiektu. Poza tym skarżący nie przedstawili żadnych okoliczności i dokumentów obrazujących ich sytuację finansową, ani szacunków dotyczących kosztów rozbiórki, co uniemożliwiło Sądowi konfrontację przewidywanych kosztów wykonania zaskarżonej decyzji z ich możliwościami finansowymi. Sąd zauważył przy tym, że wprawdzie przeprowadzenie nakazanej przez organ rozbiórki może wiązać się z poniesieniem nakładów finansowych związanych z robocizną, przeniesieniem bądź zmagazynowaniem przedmiotu rozbiórki, lecz nie oznacza to automatycznie, że mamy do czynienia ze szkodą o charakterze znacznym. Nie znając sytuacji majątkowej skarżących Sąd nie mógł z urzędu założyć, że ich poniesienie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Rozmiary i konstrukcja obiektu, a także jego charakter jako obiektu rekreacyjnego co do zasady nie wskazują, aby rozbiórka wymagała takich nakładów i wysiłków, jak np. rozbiórka i odbudowa domu jednorodzinnego o przeciętnych parametrach. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W ocenie skarżących Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. polegającej na stwierdzeniu, iż w przypadku wykonania rozbiórki przedmiotowej wiaty skarżący nie poniosą znacznej szkody, a sama rozbiórka nie przyniesie trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie postanowienia przez Sąd, który ze względu na sposób wyłonienia nie spełniał warunku niezależności i bezstronności. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazali, że zarzucono im, iż nie przedstawili wyliczenia kosztów rozbiórki, przeniesienia lub zmagazynowania wiaty, chociaż Sąd ich do przedstawienia takich wyliczeń nie zobowiązał. Niewątpliwie jednak sam koszt transportu materiałów z rozbiórki z K. do C., gdzie na stale zamieszkują, to dla nich mączący wydatek. Ze względu na wiek i stan zdrowia rozbiórka musi być natomiast zlecona osobom trzecim, co będzie stanowić dodatkowy koszt. Skarżący stwierdzili, że w odniesieniu do samego domku postanowieniem z dnia 21 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 1021/23 WSA w Gdańsku wstrzymał wykonanie decyzji o rozbiórce. Wiata będąca przedmiotem niniejszego postępowania, jest natomiast zintegrowana z domkiem holenderskim. Zatem wobec wstrzymania wykonania decyzji odnośnie domku uzasadnionym jest wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej odnośnie wiaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy zatem, tak jak uczyniono to we wniosku i w zażaleniu, przywołanie ww. przesłanek, lecz wymagane jest wykazanie ich istnienia. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Na tę konieczność trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że z konstrukcji art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w tym przepisie, a sąd administracyjny nie jest zobowiązany do ich samodzielnego poszukiwania. Przepis ten nie przewiduje bowiem, w ramach instytucji wstrzymania wykonania skarżonego aktu organu administracji, kompetencji sądu do wzywania wnioskodawcy o przedłożenie dodatkowo stosownych dokumentów lub złożenie wyjaśnień, które miałyby uzasadniać potrzebę wstrzymania wykonania objętego wnioskiem aktu. W konsekwencji samo powołanie się na wystąpienie ww. przesłanek – z czym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie – bez odniesienia ich do konkretnej sytuacji skarżących, świadczy o gołosłowności ich argumentacji. Skarżący bowiem ani we wniosku, ani w zażaleniu nie przedstawili jaki posiadają majątek, jak również nie wskazali nawet szacunkowych kosztów rozbiórki wiaty i ewentualnego transportu jej elementów, aby można było ocenić, czy uiszczenie tych kosztów może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący z góry natomiast założyli, że koszty rozbiórki wiaty będą znaczne, na co – jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji – nie wskazuje rozmiar i konstrukcja tego obiektu. Zaznaczyć przy tym należy, że z postanowienia WSA w Gdańsku nie wynika, aby zmagazynowanie przedmiotu rozbiórki musiało się odbywać w oddalonym o 500 km miejscu stałego zamieszkania skarżących. Sąd ten trafnie też zwrócił uwagę na charakter obiektu objętego decyzją rozbiórkową i podkreślił, że służy on skarżącym do rekreacji i nie stanowi ich centrum życiowego, a jego ewentualna likwidacja nie będzie wiązała się z utratą miejsca zamieszkania. Odnośnie zaś twierdzeń skarżących jakoby wiata będąca przedmiotem niniejszego postępowania była zintegrowana z domkiem holenderskim wskazać należy, że nie potwierdzają tego akta sprawy. Zawarty w nich protokół oględzin oraz dokumentacja fotograficzna wskazują, że oba ww. obiekty nie są ze sobą powiązane konstrukcyjnie i stanowią osobną zabudowę. Już choćby z tego względu, fakt wstrzymania przez WSA w Gdańsku decyzji dotyczącej rozbiórki domku holenderskiego skarżących, nie mógł mieć zatem znaczenia w rozpoznawanej sprawie. W odniesieniu do zarzutu zażalenia dotyczącego wątpliwości odnośnie gwarancji bezstronności i niezależności wobec asesora, który wydał zaskarżone postanowienie, a związanych z wnioskiem Krajowej Rady Sądownictwa o powołanie na urząd asesora WSA w Gdańsku, to w ocenie NSA w realiach kontrolowanej sprawy, nie dowodzą one zaistnienia przesłanki z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. przypadku, w którym skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa. Analogicznym zagadnieniem zajmował się już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 grudnia 2021 r., II OZ 853/21 i stanowisko tam przedstawione należy w całości podzielić. W motywach tego postanowienia zwrócono uwagę, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE z 6 października 2021 r. (C-487/19), sam fakt powołania na stanowisko asesora w sądzie administracyjnym na skutek wniosku Krajowej Rady Sądownictwa, co do niezależności której od władzy wykonawczej i ustawodawczej mogą istnieć uzasadnione wątpliwości, nie przesądza o uznaniu konkretnego asesora za wadliwie powołanego i w związku z tym o uznaniu składu sądu, w którym ten asesor zasiada, za sprzeczny z prawem w rozumieniu art. 183 § 1 pkt 4 p.p.s.a. albo uznaniu tego asesora za osobę nieuprawnioną w rozumieniu art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Dodać należy, że z dniem 15 lipca 2022 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), wszedł w życie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), który wprowadza szczególną podstawę wyłączenia sędziego (asesora), związaną ściśle z okolicznościami jego powołania na stanowisko, oraz reguluje postępowanie w tym przedmiocie. Ewentualne wątpliwości skarżących co do bezstronności zasiadającego w składzie asesora będą mogły być rozstrzygnięte w tym postępowaniu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.