II SA/Gd 770/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 25 lipca 2025 r., nr NSP-VIII.7581.1.190.2024.BB w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego L. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pan L. K. (Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z 25 lipca 2025 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta Gdyni wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej decyzją z 25 czerwca 2024 r. ograniczył sposób korzystania z części działki nr [...] położonej w G. przy ul. A. D., stanowiącej współwłasność A. W., E. G., L. K., T. K. i Ł. W., poprzez udzielenie zezwolenia P. Sp. z o.o. na założenie i przeprowadzenie na części tej nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji gazów w postaci gazociągu średniego ciśnienia dn 160 PE, na długości 232 m. Wojewoda Pomorski rozpoznając odwołanie Skarżącego decyzją z 25 lipca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja Wojewody skierowana została do: Prezydenta, Inwestora, A. W., E. G., L. K., T. K. i Ł. W. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Wojewody Pomorskiego z 25 lipca 2025 r. stwierdził m. in., że pismo z 25 września 2023 r. nie zostało mu doręczone mimo dwukrotnego awizowania, a współwłaścicielka nieruchomości - pani E. G. wskutek kierowania do niej korespondencji na nieaktualny adres została pozbawiona możliwości uczestniczenia w rokowaniach. Skarżący zarzucił też, że organ pierwszej instancji nie odniósł się do proponowanej przez niego alternatywnej trasy przebiegu gazociągu, co jest szczególnie istotne biorąc pod uwagę, że przez nieruchomość już przebiega rurociąg paliwowy, co spowodowało znaczne obniżenie jej wartości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, uznając ją za niezasadną. Na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r Skarżący oświadczył, że jego siostra – uczestniczka postępowania pani E. G. zmarła 8 lutego 2025 r. Skarżący złożył także do akt pismo Wojewody Pomorskiego z 30 września 2025 r. skierowane do Ministra Rozwoju i Technologii, w którym Wojewoda wnosi o rozważenie zasadności wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Pomorskiego z 19 sierpnia 2025 r. w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], z uwagi na skierowanie tej decyzji do osoby nieżyjącej – do pani E. G. W dniu 23 lutego 2026 r. wpłynął do Sądu odpis skrócony aktu zgonu pani E. G., z którego wynika, że zmarła ona 8 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn w niej wskazanych, lecz z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu, a dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wadliwość decyzji Wojewody z 25 lipca 2025 r. wynika z faktu, że została ona skierowana do osoby nieżyjącej. Z tego powodu Sąd nie zajmował się merytorycznym rozpoznaniem skargi, dlatego też stan faktyczny sprawy został przedstawiony w sposób skrótowy. Z posiadanego przez Sąd skróconego odpisu aktu zgonu pani E. G. wynika, że zmarła ona w lutym 2025 r., czyli po wydaniu decyzji przez Prezydenta Miasta Gdyni, ale przed wydaniem decyzji przez Wojewodę Pomorskiego. Pani E. G. była współwłaścicielką działki nr [...] objętej zaskarżoną do Sądu decyzją, co oznacza, że do dnia zgonu była stroną prowadzonego postępowania administracyjnego. Postępowanie przed Wojewodą zakończyło się jednak już po śmierci pani E. G., jednak pomimo tej okoliczności organ drugiej instancji skierował do niej zaskarżoną to Sądu decyzję. Co prawda ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) nie zawiera normy, która by wprost regulowała kwestię skutków prawnych skierowania decyzji do osoby zmarłej, to w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. wyroki NSA: z 6 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 654/23, z 18 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 520/23, czy z 2 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1624/17, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby bowiem można było mówić o postępowaniu administracyjnym musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 8 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r., poz. 1071 ze zm.) każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. W judykaturze akcentuje się, że przysługujący osobie fizycznej przymiot strony wygasa wraz z jej śmiercią, a to oznacza, że nie tylko nie można wszcząć postępowania ani wydać w stosunku do osoby zmarłej decyzji, ale także, że decyzja ta, z powodu braku możliwości fizycznego jej doręczenia, nie może wywołać odpowiednich skutków prawnych (zob. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1187/11). W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że zmarła w dniu 8 lutego 2025 r. pani E. G., jako osoba niemająca zdolności prawnej, nie mogła być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do niej nie można było prowadzić postępowania, ani kierować do niej rozstrzygnięć. Skoro w niniejszej sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy przyjąć, że rozstrzygnięcie to jest obarczone od dnia jego wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając zaś na względzie, że zaskarżona decyzja Wojewody podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny ze skutkiem ex tunc, Sąd nie badał i nie odniósł się do merytorycznych zarzutów skargi, gdyż byłoby to przedwczesne, przed ustaleniem właściwego kręgu stron postępowania i rozstrzygnięciem sprawy w sposób nie obciążony wadą nieważności. W takiej sytuacji jaka ma miejsce w niniejszej sprawie wynik postępowania, niezależnie od treści decyzji, jest zawsze wadliwy pod względem podmiotowym. Sąd nie miał więc podstaw do badania decyzji pod względem prawidłowości merytorycznej, ponieważ taka kontrola powinna się odbyć z udziałem legitymowanych stron postępowania, a krąg stron postępowania w niniejszej sprawie nie został prawidłowo ustalony (zob. wyrok NSA z 22 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 889/22). Końcowo należy podkreślić, że na ocenę o zaistnieniu w niniejszej sprawie powyższej wady nie ma wpływu to, czy wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wiedział o śmierci pani E. G. oraz czy jego ewentualna niewiedza była zawiniona czy też nie (zob. wyrok NSA z 9 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 140/11 i wyrok WSA w Warszawie z 9 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2406/10). Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody z 25 lipca 2025 r. Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu (dotyczącej skutków prawnych skierowania decyzji do osoby nieżyjącej) i określi właściwy, aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić w nim udział i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a. zasądzając od Wojewody na rzecz Skarżącego kwotę 200 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy od skargi. Ponieważ zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 1 P.p.s.a.