II SA/Bk 342/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania budowy budynku mieszkalnego i studni kopanej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. z dnia [...] stycznia 2013 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego E. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. przyznaje adwokat U. Z. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego E. S. wykonane na zasadzie prawa pomocy.-

P. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. na nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. z dnia [...].01.2013 r. nr [...] odmawiające wszczęcia, na wniosek z dnia [...].08.2011 r. E. S., postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania budowy budynku mieszkalnego i studni kopanej, prowadzonej przez T. M. na działce o nr ewidencyjnym gruntu [...] we wsi Ż. W. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: W dniu [...].08.2011r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. wypłynął wniosek E. S. z dnia [...].08.2011r., zawierający żądanie wstrzymania budowy na działce o nr ewid. gruntów [...] w Ż. W., prowadzonej przez T. M. na podstawie decyzji z dnia [...].05.2011r. nr [...] nr [...] Starosty W. o pozwoleniu na budowę. Inwestycja obejmuje budynek mieszkalny oraz studnię kopaną. W dniu [...].09.2011r. przedstawiciele Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. dokonali kontroli w terenie, w wyniku której stwierdzili, iż roboty budowlane przy przedmiotowej inwestycji są prowadzone zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę. Pismem z dnia [...].09.2011r. nr [...] organ I instancji wskazał wnioskodawcy brak podstaw do wydania postanowienia w oparciu o przepisy ustawy z dnia 07.07.1994r. Prawo budowlane oraz fakt, iż E. S. nie posiada przymiotu strony. W wyniku skargi E. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wydał wyrok prawomocny z dnia 25.10.2012 r. sygn. akt II SAB/Bk 28/12, w którym zobowiązał wskazany organ, w terminie 14 dni od daty zwrotu akt, do wydania aktu administracyjnego rozstrzygającego wniosek z dnia [...].08.2011 r. E. S. Akta niniejszej sprawy zostały zwrócone przez Sąd w dniu 07.01.2013r. natomiast w dniu 15.01.2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. M., wydał postanowienie nr [...], którym odmówił wszczęcia, na wniosek z dnia [...].08. 2011 r. E. S., postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania budowy budynku mieszkalnego i studni kopanej, prowadzonej przez T. M. na działce o nr ewid. gr. [...] we wsi Ż. W. E. S. złożył zażalenie z dnia [...].02.2013r. na w/w postanowienie. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zaskarżonym postanowieniem wskazał, iż rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. jest prawidłowe i zgodził się z tym, że E. S. nie ma statusu strony w sprawie objętej wnioskiem z dnia [...].08.2011 r. W uzasadnieniu swego stanowiska organ II instancji podniósł, iż z terenem inwestycji tj. działką o nr [...] w Ż. W. bezpośrednio graniczy jedynie działka [...] i działka [...] - droga. Sąd Rejonowy w W. M. wyrokiem prawomocnym z dnia [...].12.2010 r. sygn. akt [...] przywrócił E. S. posiadanie pasa gruntu w obrębie działki o nr ewid. [...] w Ż. W. Pas ten został oznaczony przez biegłego geodetę punktami [...]. Z dostarczonej przez E. S. mapy sytuacyjnej, stanowiącej integralną część przywołanego wyroku, jednoznacznie wynika, iż między działką [...] a działką przywróconą wnioskodawcy istnieje pas działki o nr [...], nie stanowiącej własności p. E. S. Podobnie pas działki o nr [...] oddziela działkę nr [...] (której p. E. S. jest współwłaścicielem) od działki [...]. Zatem teren inwestycji nie graniczy bezpośrednio z nieruchomościami p. S. w Ż. W. Natomiast bliskie sąsiedztwo z terenem inwestycji samo w sobie nie stanowi podstawy do stwierdzenia istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Nie świadczy ono zatem o posiadaniu przez wnioskodawcę statusu strony w postępowaniu, którego wszczęcia domaga się E. S. Ponadto organ wskazał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. M. dokonał, na podstawie interwencji z dnia [...].08.2011 r. E. S., kontroli inwestycji T. M. na działce o nr [...] w Ż. W. i nie stwierdził podstaw do wszczęcia postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Organ II instancji wskazał ponadto, iż z uwagi na fakt, iż wnioskodawca nie ma statusu strony, akt administracyjny kierowany do E. S., nie mógł być wydany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 07.07.1994r. Prawo budowlane. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. M.prawidłowo zatem wydał postanowienie na podstawie art. 61 a Kpa. Dodatkowo podniósł, iż pojęcie obszaru oddziaływania dotyczy postępowań z zakresu administracji architektoniczno - budowlanej, w których katalog stron jest ustalany w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994r. Prawo budowlane. Natomiast katalog stron w postępowaniach przed organami nadzoru budowlanego jest ustalany w oparciu o normę prawną art. 28 Kpa. W świetle tego przepisu E. S. nie ma statusu strony. Zarzuty naruszenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. licznych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego są nieuzasadnione. Organ odwoławczy nie stwierdził istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skargę na powyższe postanowienie złożył do sądu administracyjnego E. S. zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu: 1. naruszenie art. 23 kodeksu postępowania administracyjnego przez jego błędną wykładnię i bezpodstawne odmówienie wnioskodawcy prawa strony w sytuacji kiedy jego nieruchomości oznaczonej numerami geodezyjnymi [...], [...] i część działki nr [...] graniczą z działką oznaczoną nr [...] na której budowany jest budynek mieszkalny, studnie kopane i przydomowa oczyszczalnia ścieków, 2. naruszenie art. 61 a § 1 kpa przez jego bezpodstawne zastosowanie bez przeprowadzenia postępowania, w którym sprawdzono by czy działki wnioskodawcy oznaczone nr geod. [...], [...] i część działki [...] graniczą z działką inwestora nr [...], 3. obrazę art. 77 § 1 kpa przez zaniechanie przez organ I instancji i organ odwoławczy rozpatrzenia całego materiału dowodowego w tym prawomocnego i wykonywanego przez Komornika wyroku Sądu Rejonowego w W. M. z dnia [...].12.2010 r. w sprawie [...] przywracającego E. S. samoistne posiadanie pasa gruntu o szerokości ok. 3 m z działki nr [...]od strony działki nr [...], 4. naruszenie art. 80 kpa przez stronnicze i dowolną ocenę przedstawionych przez wnioskodawców dowodów, 5. rażącą przewlekłość postępowania i świadome, celowego wprowadzanie wnioskodawcy w błąd. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma wydanie wyroku w dniu 12.09.2014 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II OSK 591/13 (dostępne pod adresem: www.orzeczenia. nsa.gov.pl)., w którym rozpoznano wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...].12.2010 r. nr [...] znak [...] Wójta Gminy K. dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na realizacji budynku mieszkalnego w ramach zabudowy zagrodowej, na działce nr [...] we wsi Ż. W., gmina K. Decyzja ta bowiem stanowiła podstawę do wydania decyzji z dnia [...].05.2011r. nr [...] nr [...] Starosty W. o pozwoleniu na budowę inwestycji prowadzonej przez T. M., na działce o nr ewid. gruntów [...] w Ż. W., o której wstrzymanie wnosił w niniejszej sprawie skarżący. W w/w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska WSA w Białymstoku o tym, że skoro działka skarżącego nie posiada bezpośredniej granicy z działką objętą inwestycją to nie posiada on przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym. Stosownie do art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie jego wszczęcia zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Wszczęcie postępowania jest uzależnione od wstępnej oceny, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też takiego przymiotu nie posiada. Właściwe rozumienie art. 61a § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Oczywistość ta wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo zostaje stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy (zob. G. Łaszczyca, Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011, s. 188; J. Chmielewski. Art. 61a k.p.a. jako podstawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, Monitor Prawniczy 2014 nr 2, s. 82-84). W ocenie Sądu zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. powinno być zasadniczo ograniczone do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie to nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (zob. wyroki NSA z: 17 czerwca 2005 r., OSK 1534/04; 5 kwietnia 2006 r., I OSK 725/05; 2 października 2009 r., II OSK 1501/08; 10 marca 2010 r., II GSK 433/09). W wyroku z dniu 12.09.2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II OSK 591/13 w zakresie posiadana przymiotu strony przez skarżącego E. S. co do tych samych nieruchomości wskazał, iż ocena wpływu konkretnej inwestycji na nieruchomości sąsiednie obejmuje szereg zagadnień związanych z oddziaływaniem na nie projektowanego obiektu. Rozważań w kwestii oddziaływania nie można sprowadzić do tego, czy podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania nieważnościowego brał udział jako strona w postępowaniu zwyczajnym oraz czy nieruchomość, której jest właścicielem bezpośrednio graniczy z nieruchomością objętą planowaną inwestycją. Fakt, że działka nr [...], której właścicielem jest skarżący od działki inwestora nr [...] oddzielona jest działką nr [...], stanowiącą trzymetrowej szerokości pas gruntu nie wyklucza, że działka skarżącego znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Rozważania zaś, czy i jaki wpływ na możliwość korzystania przez skarżącego ze stanowiących jego własność nieruchomości będzie miała realizacja planowanej inwestycji, z uwzględnieniem objęciem zamierzeniem inwestycyjnym przydomowej oczyszczalni ścieków, nie mogą być czynione na etapie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Kwestia ta może być rozważana wyłącznie w ramach wszczętego postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej obu instancji, dopuścił się zatem naruszenia w tych okolicznościach art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. Na tej podstawie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok. Mając na uwadze powyższe okoliczności wskazać trzeba, iż należało również uchylić zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienia, a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. M. musi jeszcze raz przeanalizować wniosek E. S. z dnia [...].08.2011 r., w sprawie wstrzymania budowy budynku mieszkalnego i studni kopanej, prowadzonej przez T. M. na działce o nr ewid. gr. [...] we wsi Ż. W., w szczególności w zakresie tego czy skarżący E. S. posiada przymiot strony w tym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. W punkcie 2 wyroku rozstrzygnięto na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w punkcie 3 i 4 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.