II SA/Bk 318/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Bartłomiejczuk, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Jakub Dębowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi W. K., A. K. oraz A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 3 marca 2026 r. nr 408.38/G-2/XV/26 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy Dziadkowice z dnia 28 stycznia 2026 roku o numerze RG.6220.8.2025.JB; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku solidarnie na rzecz skarżących W. K., A. K. i A. Ż. kwotę 831 (osiemset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2025 r. M. D. zwrócił się do Wójta Gminy D. (dalej powoływanego jako: "Wójt Gminy", "organ pierwszej instancji") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego do hodowli brojlerów kurzych o obsadzie 159 DJP planowanego do realizacji na działce nr [...], ob. Ż., gm. D., powiat [...]. Do wniosku załączono m.in. kartę informacyjną przedsięwzięcia (dalej również jako KIP) wraz z załącznikami, poświadczoną kopię mapy ewidencyjnej obejmującą teren przedsięwzięcia oraz obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Po zwróceniu się przez Wójta Gminy o opinię: w dniu 8 września 2025 r. nr LS.ZZŚ.4901.241.2025.AG Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Sokołowie Podlaskim, w dniu 29 sierpnia 2025 r. nr 57.NZ.2025 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Siemiatyczach i w dniu 27 sierpnia 2025 r. nr WOOŚ.4220.501.2025.JK Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku kolejno stwierdzi brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Decyzją z dnia 22 października 2025 r. nr RG.6220.8.2025.JB organ pierwszej instancji stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla ww. przedsięwzięcia. Nie zgadzając się z powyższą decyzją W. K. złożył odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej powoływane jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), które w następstwie jego rozpatrzenia decyzją z dnia 26 listopada 2025 r. nr 408.189/G-2/XV/2025 uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W decyzji tej Kolegium zwróciło uwagę na wskazania odwołującego, iż najbliższa zabudowa znajduje się 6 m od planowanego przedsięwzięcia, gdyż działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym. Kolegium zauważyło, że działka o ww. numerze znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji i jest objęta analizą w KIP, ale na mapach nie uwidoczniono, by na tej działce znajdował się budynek mieszkalny. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ I instancji sporządził informację, w której stwierdza się, że nieruchomość nr [...] jest niezamieszkała od ponad kilkunastu lat. Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że fakt zabudowy działki nr [...] stwierdzono jedynie notatką urzędową o ograniczonej mocy dowodowej. Zdaniem organu odwoławczego nie można obecnie stwierdzić czy nieruchomość ta jest wykorzystywana na cele mieszkalne. Kolegium zauważyło, że nie zweryfikowano poprawności map dołączonych do wniosku i nie przeprowadzono oględzin ww. działki. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 28 stycznia 2026 r. nr RG.6220.8.2025.JB Wójt Gminy ponownie stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla ww. przedsięwzięcia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu 19 grudnia 2025 r. dokonano oględzin działki nr [...], zauważając że nie był na nich obecny W. K. Organ pierwszej instancji stwierdził w toku oględzin, że budynek gospodarczy jest w złym stanie, w tym na jego części brak jest dachu, zaś budynek mieszkalny jest niezamieszkały. Oceniono, że budynek jest w bardzo złym stanie technicznym, brak jest przyłącza elektrycznego. Według ustaleń organu pierwszej instancji brak jest osób zameldowanych w ww. nieruchomości w ostatnich kilkunastu latach, stwierdzono też brak deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wójt Gminy wyjaśnił nadto, że odstąpiono od ponownego uzgodnienia decyzji z organami opiniującymi z uwagi na uznanie, że fakt niezamieszkiwania nieruchomości nie wpłynie na opinie tych organów. Organ wskazał, że bezpośrednie sąsiedztwo terenu inwestycji stanowią tereny rolne o nienormowalnym poziomie hałasu, a najbliższa zabudowa chroniona akustycznie znajduje się w odległości ok. 250 m od planowanej inwestycji. Ponadto organ pierwszej instancji odniósł się do twierdzeń i dowodów wskazanych przez W. K., wskazując m.in. że fakt zawarcia umowy na wykonanie robót budowlanych polegających na wymianie więźby dachowej wraz z pokryciem nie może być przyjęty jako dowód na to, że działka nr [...] jest zamieszkana. Zdaniem organu umowa ma pewne braki. Nie zgadzając się z powyższą decyzją W. K., A. K. i A. Ż. (dalej powoływani łącznie także jako skarżący) złożyli odwołanie od ww. decyzji do Kolegium, które w następstwie jego rozpatrzenia decyzją z dnia 3 marca 2026 r. nr 408.38/G-2/XV/26 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji potwierdził, że budynek na działce nr [...] jest niezamieszkały poprzez przeprowadzony dowód z oględzin oraz przy pomocy map z geoportalu z roku 2014 i 2025. Stwierdził, że najbliższa zabudowa mieszkalna znajduje się w odległości ok. 250 m od planowanej inwestycji, a inne tereny zabudowy zagrodowej usytuowane są w odległości ok. 0,6 km od planowanej inwestycji. Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiedli skarżący reprezentowani przez pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej: I. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 107 § 3 z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r. poz. 1112 ze zm., dalej jako: u.o.o.ś.) poprzez wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia w sposób ogólnikowy, z pominięciem kryteriów określonych w przepisach szczególnych, co doprowadziło do niemożności weryfikacji prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia, 2) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i uznanie, że: - budynek położony na działce sąsiedniej, tj. nr [...] jest niezamieszkały, w sytuacji, gdy jest użytkowany regularnie na cele mieszkalne i rekreacyjne, co doprowadziło do błędnego uznania braku oddziaływania planowanej inwestycji w postaci hodowli brojlerów kurzych na nieruchomości sąsiednie, - najbliższe tereny zabudowy zagrodowej zlokalizowane są od terenu planowanego przedsięwzięcia, o około 250 m, podczas odległość dzieląca inwestycję od terenów zabudowy to ok. 20 - 30 m, 3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie przez organy obu instancji danych zawartych w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia, bez ich jakiejkolwiek weryfikacji, co doprowadziło do powielenia błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności w zakresie odległości planowanej inwestycji od terenów zabudowy, a w konsekwencji do wadliwej oceny braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie RM") w zw. z art. 59 u.o.o.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, podczas gdy inwestycja związana z chowem lub hodowlą zwierząt, inna niż wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 103 (w tym wypadku hodowla brojlerów kurzych) ma znajdować się w odległości mniejszej niż 210 m od terenów rolnych zabudowanych, zajętych pod budynki mieszkalne, co uzasadnia wywiedzenie konkluzji przeciwnej, 2) § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia RM w zw. z art. 59 i 71 u.o.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w sprawie nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, gdyż budynek znajdujący się w sąsiedztwie planowanej inwestycji jest niezamieszkały, w sytuacji gdy przepisy ustawy nie uzależniają zastosowania regulacji prawnych od faktu stałego zamieszkania w budynku, 3) art. 63 u.o.o.ś. poprzez niewłaściwe zastosowanie i dokonanie oceny braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w oparciu wyłącznie o Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia, w sytuacji, gdy w świetle judykatury nie może to stanowić wyłącznej podstawy do odmowy dokonania takiej oceny, 4) art. 63 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.o.o.ś. poprzez pominięcie rzeczywistego wpływu przedsięwzięcia na zdrowie i komfort życia ludzi, w szczególności poprzez zaniechanie analizy uciążliwości zapachowych oraz akustycznych związanych z hodowlą brojlerów kurzych, przy jednoczesnym błędnym przyjęciu, że brak norm prawnych w tym zakresie wyłącza konieczność ich uwzględnienia, 5) art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. poprzez jego pozorne zastosowanie, polegające na zaniechaniu rzeczywistej analizy wszystkich ustawowych kryteriów kwalifikacji przedsięwzięcia, w szczególności jego lokalizacji, skali, charakteru oddziaływań oraz ich kumulacji, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia bez przeprowadzenia wymaganej prawem oceny oddziaływania na środowisko, 6) art. 61 ust. 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm., dalej jako: u.p.z.p.) poprzez błędne przyjęcie, że planowane przedsięwzięcie może zostać zakwalifikowane jako zabudowa zagrodowa, podczas gdy inwestor nie spełnia przesłanek do uznania go za rolnika oraz nie prowadzi gospodarstwa rolnego, co skutkowało wadliwą oceną dopuszczalności lokalizacji inwestycji oraz jej oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że organ w toku postępowania nie zbadał rzeczywistej odległości planowanej inwestycji od najbliższych terenów zabudowy zagrodowej. Organy podejmujące czynności w niniejszej sprawie poprzestały na oświadczeniu inwestora, zawartym w karcie informacyjnej przedsięwzięcia polegającego budowie budynku inwentarskiego do hodowli brojlerów kurzych o obsadzie 159 DJP, wskazującym że: "najbliższe tereny zabudowy zagrodowej (rozproszonej) położone są w kierunku północno-wschodnim i oddalone są od terenu planowanego przedsięwzięcia o ok. 250 m w sytuacji gdy sama analiza mapy geodezyjnej na portalu geoportal.gov.pl wskazuje, że odległość inwestycji od najbliższej zabudowy wynosi ok. 20 - 30 metrów. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wnieśli również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruku z geoportal.gov.pl, wskazując, że jego przeprowadzenie jest niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie na fakty: nieprawidłowego ustalenia odległości planowanej inwestycji od terenów zabudowy zagrodowej przez organ. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 r. pełnomocnik skarżących wskazał, że charakter przedsięwzięcia będzie istotnie oddziaływać na środowisko, w tym na zabudowę mieszkaniową skarżących, która jest zlokalizowana 20-30 metrów od nieruchomości na której przewidziane jest przedsięwzięcie. Uczestnik postępowania M. D. wskazał, że jest właścicielem działki na której przewidziane jest przedsięwzięcie, a KIP został sporządzony na podstawie aktualnych map. Podał, że do maja 2025 r. na mapach ewidencyjnych znajdujących się w Starostwie budynek skarżących nie był zewidencjonowany. Aktualnie – jest. Uczestnik postępowania wskazał, że planowany kurnik ma być zlokalizowany po wschodniej stronie jego działki w odległości 5 metrów od granicy, a od południa drogi ma być ok. 10 metrów, co oznacza, że pomiędzy planowanym budynkiem planowanym a budynkiem mieszkalnym jest odległość ok. 70-80 metrów. Wskazał, że budynek przed złożeniem wniosku i aktualnie nie jest zamieszkały. Skarżący na pytanie Sądu podał, że dołączone przez inwestora mapy nie są aktualne. Dodaje, że planowany i deklarowany remont budynku nie został jeszcze przeprowadzony z uwagi na przesunięcie terminu planowanych robót. Pełnomocnik skarżącego przedłożył decyzję o warunkach zabudowy wydaną przez Wójta Gminy D. z dnia 15 kwietnia 2026 r. ostateczną od 4 maja 2026 r. dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego stajni dla koni do 8 DJP. Skarżący uzupełniająco podał, że złożył również zgłoszenie remontu dachu budynku do Starostwa Powiatowego w Siemiatyczach oraz wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla sąsiednich dwóch działek [...] i [...] na budowę domów letniskowych. Na pytanie Sądu wyjaśnił, że mapa dołączona do protokołu z dnia 23 grudnia 2025 r. została przedłożona przez Inwestora. Wskazał, że dom znajdujący się na działce o numerze [...] został wybudowany legalnie, nadal pełni funkcje mieszkalną, jest opłacane od tego budynku ubezpieczanie oraz opłaty za media tj. energia elektryczna. Nie ma doprowadzonej wody oraz kanalizacji, woda jest ze studni. Wskazał, że od urodzenia jest zameldowany w budynku mieszkalnym na działce [...]. Dodatkowo wskazał, że przebywa w przedmiotowym budynku okazjonalnie, ale funkcji mieszkalnej ten budynek nadal nie stracił. Uczestnik postępowania dodatkowo wskazał, że wszystkie mapy jakie pozyskał od Starostwa są oryginalne i aktualne na datę ich pozyskania. Podał, że w ubiegłym roku – 2025 uzyskał w I instancji decyzję o ustaleniu warunków zabudowy na zabudowę zagrodową na działce inwestycyjnej, ale z uwagi na odwołanie skarżącego decyzja ta została uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania przez organ wyższej instancji. W ramach zabudowy zagrodowej chciał wybudować dom jednorodzinny oraz garaż. Na tej działce planuje również wybudować wnioskowany kurnik. Kurnik od strony południowo-wschodniej, natomiast dom i garaż od północy. Dodatkowo wyjaśnił, że w Ż. prowadzi na działce należącej do matki fermę kurcząt tylko w innym miejscu – 2 km od terenu planowanej inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia 3 marca 2026 r. nr 408.38/G-2/XV/26, w której Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z 28 stycznia 2026 r. nr RG.6220.8.2025.JB stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla ww. przedsięwzięcia. O uwzględnieniu skargi w rozpoznawanej sprawie zaważyło stwierdzenie, że materiał dowodowy sprawy dotknięty jest istotnymi brakami mogącymi mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż w aktualnym stanie sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona kwestia czy znajdujący się w pobliżu planowanej inwestycji budynek powinien być uznany za mieszkalny, jak podnoszą skarżący czy też jako trwale niezamieszkały i nienadający się do tej funkcji z uwagi na stan techniczny budynku, a przez to niemogący być kwalifikowany jako mieszkalny. Wyjaśnienie tej kwestii trafnie strony w sprawie uznają za zagadnienie kluczowe z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięcia o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Z uwagi jednak na niedostateczny materiał dowodowy sprawy w tym względzie istnieją wątpliwości, których rozwianie wymaga jego poszerzenia. Tytułem wstępu należy wskazać, że wniosek inwestora – M. D. dotyczy przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego do hodowli brojlerów kurzych o obsadzie 159 DJP planowanego do realizacji na działce nr [...], ob. Ż., gm. D., powiat [...]. Tego rodzaju zamierzenie inwestycyjne należy do kategorii przedsięwzięć określonych w § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia RM, tj. chów lub hodowla zwierząt, inne niż wymienione w pkt 103: a) w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP i mniejszej niż 210 DJP – jeżeli ta działalność będzie prowadzona: – w odległości mniejszej niż 210 m od: –– terenów lub gruntów, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, tj. mieszkaniowych, rolnych zabudowanych zajętych pod budynki mieszkalne, innych zabudowanych z wyłączeniem cmentarzy i grzebowisk dla zwierząt, zurbanizowanych niezabudowanych lub w trakcie zabudowy, rekreacyjno-wypoczynkowych z wyłączeniem kurhanów, pomników przyrody oraz terenów zieleni nieurządzonej niezaliczonej do lasów oraz gruntów zadrzewionych i zakrzewionych, nie uwzględniając nieruchomości gospodarstwa, na którego terenie chów lub hodowla będą prowadzone, –– zrealizowanego, realizowanego lub planowanego przedsięwzięcia chowu lub hodowli zwierząt innych niż norki, w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP, – na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy. b) w liczbie nie mniejszej niż 60 DJP i mniejszej niż 210 DJP - na obszarach innych niż wymienione w lit. a. Rodzaj i zakres przedmiotowy przedsięwzięcia określony we wniosku spowodowały, że zostało ono zaliczone do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Stosownie do treści art. 59 ust. 1 u.o.o.ś. powoduje to obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. Wynikiem tego etapu postępowania środowiskowego będzie więc przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko bądź stwierdzenie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej na podstawie art. 84 ust. 1 u.o.o.ś. Kontrola legalności takiej decyzji dotyczy więc tego czy organy miały uzasadnione podstawy, by stwierdzić brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, mając na uwadze treść art. 62 i 63 u.o.o.ś. W okolicznościach niniejszej sprawy na pierwszy plan wysuwa się kwestia oddziaływania planowanej inwestycji na ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi (art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. g i pkt 3 u.o.o.ś.) na obszarze oddziaływania (art. 62a ust. 1 pkt 11 u.o.o.ś.) wyznaczonym w karcie informacyjnej przedsięwzięcia (KIP). W ramach postępowania środowiskowego dot. przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko należy więc podkreślić istotność KIP dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zarówno organ prowadzący postępowanie środowiskowe, jak i organy opiniodawcze (art. 64 u.o.o.ś.), opierają się w znacznej mierze na treści tego dokumentu. W orzecznictwie utrwalone jest przy tym stanowisko, że o ile karta informacyjna przedsięwzięcia stanowi podlegający swobodnej ocenie dokument prywatny, to jednak jej szczegółowa i specjalistyczna treść oraz fakt, że stanowi ona punkt wyjścia do ustaleń faktycznych organów w zakresie cech i parametrów planowanego przedsięwzięcia, nadają jej szczególne znaczenie jako źródłu ustaleń faktycznych. Dokumentowi temu przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych (sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy karty informacyjnej przedsięwzięcia), z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej powyższego dokumentu wymaga zatem przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów (np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. wady lub błędne założenia lub ustalenia karty informacyjnej przedsięwzięcia). Jeżeli więc strony postępowania - niezależnie od weryfikacji i ocen organów orzekających w sprawie - zmierzają do podważenia wiarygodności lub mocy dowodowej karty informacyjnej w zakresie podstawowych informacji o planowanym przedsięwzięciu, to ich obowiązkiem jest zaoferowanie odpowiednich dowodów, które zmierzają do podważenia konkretnych i istotnych elementów treściowych karty informacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2026 r., sygn. akt III OSK 2334/23, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Słusznie podkreślana w judykaturze szczególna wartość dowodowa KIP nie oznacza jednocześnie braku możliwości podważenia tego dokumentu. Przy tym nie każda informacja przedstawiona w KIP nosi walor informacji specjalistycznej. Trafnie zatem organy aktualnie nie opierają swojego stanowiska w zakresie oddziaływania na ludność wyłącznie na treści KIP. Na stanowiących bowiem załączniki do KIP mapach: mapie zasadniczej wydanej przez Starostę Siemiatyckiego, zawierającej zresztą adnotację "bez sprawdzenia w terenie", jak i mapach ewidencyjnych, nie ma oznaczeń budynków, w tym niewątpliwie istniejących budynków na działce nr [...] stanowiącej własność W. i A. K. Tymczasem obszar tej działki zgodnie z KIP jest objęty oddziaływaniem określonych substancji związanych z planowaną inwestycją. Przyjmując więc, że zasięg oddziaływań i wielkość substancji są takie jak wskazuje się w KIP (gdyż nie zostało to podważone, a wiarygodność tego dokumentu zasadniczo nie budzi zastrzeżeń jako sporządzonego przez specjalistę i dostatecznie pogłębionego), nie można zarazem twierdzić, że te oddziaływania nie mają wpływu na ludność bez wykluczenia, że na obszarze oddziaływania ludność nie przebywa. Tymczasem wyrażone w KIP (s. 6) założenie, że najbliższe tereny zabudowy zagrodowej położone są w kierunku północno-wschodnim i oddalone są od terenu planowanego przedsięwzięcia o ok. 250 m, a inne tereny zabudowy zagrodowej zlokalizowane są w kierunku wschodnim i północno-wschodnim i usytuowane są w odległości 0,6 km do lub ponad 0,9 km w zależności od miejsca dokonania pomiaru, nie zostało wykazane. Co za tym idzie, także stwierdzenie o braku wpływu na zdrowie i życie ludzi (s. 54) nie jest aktualnie niewątpliwe, gdyż opiera się na ww. założeniu, że najbliższa zabudowa mieszkalna znajduje się w odległości 250 m od planowanej inwestycji w kierunku północno-wschodnim. W zestawieniu z faktem, że o budynkach na działce nr [...] w KIP się nie wspomina, dokument ten można uznać za wprowadzający w błąd, w związku czym wymaga aktualizacji. Zauważyć należy, że wydanie decyzji w sprawie poprzedziło zasięgnięcie opinii organów opiniodawczych – Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w Sokołowie Podlaskim, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Siemiatyczach i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku – jednak wyłącznie przed stwierdzeniem, że na obszarze oddziaływania znajdują się ww. budynki i w oparciu o KIP nieuwzględniający istnienia budynków na działce nr [...]. Opinie organów nie odnoszą się do faktu istnienia budynków na tej działce i opierają się na KIP, który fakt ten pomija. W ocenie sądu pomimo pewnych działań organu pierwszej instancji mających na celu ustalenie stanu budynków posadowionych na działce nr [...] nie zostało dokładnie wyjaśnione czy planowane przedsięwzięcie rzeczywiście nie będzie miało wpływu na ludność, jak stwierdza się w KIP. Uzasadnione jest przekonanie, że wynika to z faktu, że organy nie przedsięwzięły dostatecznych rozważań co do tego, w jakiej sytuacji można uznać, że planowana inwestycja pozostanie bez wpływu na ludność na obszarze oddziaływania, inaczej mówiąc nie wyznaczyły kryteriów swojej oceny w oparciu o treść art. 63 u.o.o.ś. W tym przedmiocie warto zauważyć, że przepisy u.o.o.ś., w szczególności art. 84 ust. 1 tej ustawy, nie zakreślają szczegółowych warunków wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W piśmiennictwie i judykaturze zauważa się więc trafnie, że rozstrzygniecie w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma charakter uznaniowy, z granicami uznania w postaci uwzględnienia kryteriów wskazanych w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś., oraz uzyskania opinii właściwych organów. W piśmiennictwie prawniczym wskazuje się, że z art. 84 u.o.o.ś. nie wynika, czym powinien kierować się organ przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdy nie była ona poprzedzona postępowaniem o.o.ś. Stwierdzenie braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w zasadzie przesądza o tym, że przedsięwzięcie nie będzie wywierało znaczącego oddziaływania na środowisko, a zatem nie ma przeciwwskazań do jego realizacji (zob. K. Gruszecki, Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, jego ochronie i udziale społeczeństwa w ochronie środowiska, LEX/el. 2023, uwagi do art. 84, pkt 2, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 745/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 maja 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 1114/25). Uznaniowy charakter tego typu decyzji nie oznacza jednak, że wyboru rozstrzygnięcia organ może dokonać w sposób całkowicie dowolny. Rozstrzygnięcie musi zostać poprzedzone dogłębnym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich istotnych okoliczności, w szczególności tych podnoszonych przez stronę, a w uzasadnieniu decyzji winny być przedstawione motywy rozstrzygnięcia podjętego w ramach uznania administracyjnego. Nie ma też wątpliwości, że uznanie nie dotyczy ustaleń faktycznych. Mając na uwadze, że ograniczenia uznania organów wynikają z art. 63 u.o.o.ś., to tam organy powinny poszukiwać kryteriów oceny w zakresie m.in. kwestii budynków na działce nr [...]. Skoro zaś w przepisie tym akcentuje się m.in. potrzebę uwzględnienia związanego z planowanym przedsięwzięciem zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wynikającego z emisji (art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. g u.o.o.ś.), to ustalenia organów powinny umożliwiać stwierdzenie jaki wpływ na zdrowie ludzi na obszarze oddziaływania będzie miała planowana inwestycja. Wobec tego ustalenia faktyczne organów powinny skupiać się na kwestii czy na działce nr [...] przebywają/mogą przebywać ludzie i w jakim zakresie czasowym (trwałe zamieszkiwanie czy też innego rodzaju korzystanie z działki i budynków), mając na uwadze również warunki infrastrukturalne (stan zabudowy). Organy powinny uwzględnić w tym zakresie również wskazania właścicieli działki co do sposobu korzystania z niej dotychczasowego oraz planowanego i poddać je weryfikacji w toku postępowania dowodowego. W ocenie sądu aktualnie nie ma dostatecznych danych, by stwierdzić, że budynek o przeznaczeniu mieszkalnym położony na działce nr [...] kwalifikować jako nienadający się do zamieszkania. W toku oględzin nie stwierdzono ubytków dachu, ścian, okien czy drzwi, które uniemożliwiałyby zamieszkanie w nim. Nie ma też informacji, by co do przedmiotowego budynku wydano: decyzję o nakazie rozbiórki czy też nakazującą innego rodzaju roboty budowlane przy budynku, jak też zakazującą użytkowania obiektu budowlanego w oparciu o przesłanki z art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm., dalej jako: u.p.b.). Nie stwierdzono też, by organy nadzoru budowlanego wszczęły postępowanie w tym przedmiocie. Wobec powyższego za przedwczesne należy uznać wskazanie, że budynek o przeznaczeniu mieszkalnym na działce nr [...] nie nadaje się do zamieszkania i nie jest używany w tym celu. Organy powinny uwzględnić w swoich ustaleniach również zamierzenia inwestycyjne właścicieli działki nr [...], w szczególności co do remontu budynku o przeznaczeniu mieszkalnym czy też budowy stajni dla koni. Następnie w oparciu o ww. ustalenia inwestor powinien zostać zobowiązany do ich uwzględnienia w aktualizacji KIP, w tym przede wszystkim odniesienia oddziaływań planowanej inwestycji na ustaloną aktualną i przyszłą sytuację co do pobytu ludzi na działce nr [...]. Sąd zaznacza, że KIP powinien odnosić się też do ustalonej przyszłej, skonkretyzowanej zabudowy obszaru oddziaływania. W dalszej kolejności organ pierwszej instancji powinien zasięgnąć opinii organów stosownie do treści art. 64 ust. 1 u.o.o.ś., przedkładając tymże organom zaktualizowaną KIP. Dopiero wówczas będzie możliwe rozstrzygnięcie w zakresie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Podkreślić należy, że sąd nie przesądza w żaden sposób kierunku rozstrzygnięcia, w szczególności stwierdzenie, że aktualnie na obszarze oddziaływania planowanej inwestycji trwale lub okresowo przebywają ludzie, względnie istnieje w tym zakresie skonkretyzowane zamierzenie inwestycyjne, nie warunkuje rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie wyklucza zakończenia sprawy wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Należy uwypuklić jednak potrzebę dalece bardziej zaawansowanego postępowania dowodowego w zakresie obecności ludzi na obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. W braku tych danych zaskarżona decyzja narusza przede wszystkim art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., bowiem w sposób niedostateczny wyjaśniono stan faktyczny sprawy, nie zebrano wystarczającego materiału dowodowego, błędnie uznając, że dowód z oględzin dostarczył dostatecznych danych co do braku obecności ludności na obszarze oddziaływania. W tej sytuacji ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi należy uznać za niecelowe, gdyż odnoszą się one do kwestii, których rozważenie będzie ewentualnie możliwe po rozstrzygnięciu zarysowanej kwestii spornej dot. działki nr [...]. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd uchylił zaskarżoną decyzję jak też poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2026 r. poz. 215). Małgorzata Roleder Anna Bartłomiejczuk Marek Leszczyński