II SA/Bk 155/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Centrum Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych w Białymstoku na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 stycznia 2026 r. nr SW/1012818600 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 2 stycznia 2026 r., nr SW/1012818600, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 13 lutego 2025 r. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na małoletnią L. A. za okres od 1 września 2024 r. do 30 września 2024 r. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 19 stycznia 2024 r. o sygn. IV Nsm 1996/23 umieszczono m.in. L. A., ur. 15 grudnia 2012 r. (dalej także jako: "małoletnia") w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Małoletnia została skierowana do Pogotowia Opiekuńczego w Białymstoku, placówce wchodzącej w skład Centrum Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych w Białymstoku (dalej: COPO-W). Dyrektor COPO-W w dniu 20 marca 2024 r. wniósł o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na małoletnią na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Do wniosku załączono zaświadczenie z 14 marca 2024 r. z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku o umieszczeniu dzieci w pieczy zastępczej ze wskazaniem daty umieszczenia w placówce. Wśród siedemnaściorga dzieci pod poz. 1 widnieje L. A. (data umieszczenia dziecka w placówce – 4 października 2023 r.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") przyznał świadczenie wychowawcze 800+ na małoletnią na wnioskowany okres, o czym Dyrektor COPO-W został powiadomiony informacją z dnia 18 kwietnia 2024 r. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 27 sierpnia 2024 r. sygn. IV Nsm 383/24 zmieniono pkt. I i II postanowienia z dnia 19 stycznia 2024 r. w ten sposób, że małoletnich L., A. i P. H. A. umieszczono w rodzinie zastępczej babci ojczystej H. A. (w pkt I. 2 postanowienia). Natomiast w pkt III postanowienia sąd w trybie zarządzenia tymczasowego, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, umieścił małoletnich L., A. i P. H. A. w rodzinie zastępczej babci ojczystej H. A.. Postanowienie stało się prawomocne z dniem 4 września 2024 r. W dniu 27 sierpnia 2024 r. Dyrektor COPO-W na wniosek babci H. A. wyraził zgodę na urlopowanie L. i A. A. "do czasu uprawomocnienia się postanowienia sądu o powrocie pod opiekę babci". W dniu 3 września 2024 r. do COPO-W wpłynął wysłany przez Sąd Rejonowy odpis postanowienia z 27 sierpnia 2024 r. wraz z wezwaniem do wykonania co do pkt III. Tego samego dnia COPO-W poinformował Sąd Rejonowy, że w dniu 3 września 2024 r. z ewidencji Pogotowia Opiekuńczego w Białymstoku zostało skreślone rodzeństwo L. A. oraz A. A.. Wskazano, że dzieci, zgodnie z postanowieniem sądu w trybie zarządzenia tymczasowego do czasu prawomocnego zakończenia postepowania zostały umieszczone w rodzinie zastępczej babci ojczystej H. A.. W dniu 12 listopada 2024 r. z wnioskiem o to samo świadczenie, na ten sam okres świadczeniowy złożyła H. A. - ustanowiona rodziną zastępczą dla małoletniej. Do wniosku załączono odpis ww. postanowienia sądu opiekuńczego z 27 sierpnia 2024 r., a także zaświadczenie z 7 października 2024 r. o umieszczeniu dzieci w pieczy zastępczej ze wskazaniem daty umieszczenia w placówce, tj. z dniem 27 sierpnia 2024 r. W tych okolicznościach ZUS w dniu 13 listopada 2024 r. poinformował wnioskodawczynię o przyznaniu prawa do świadczenia od miesiąca objęcia pieczy nad dzieckiem, tj. od 1 sierpnia 2024 r. W dniu 6 września 2024 r. ZUS wydał wobec Dyrektora COPO-W decyzję (znak sprawy 010070/680/2914889/2024, postępowanie nr 460664370) o uchyleniu prawa do świadczenia na L. A. za okres 1 września 2024 r. – 31 maja 2025 r. W uzasadnieniu wskazano, że COPO-W nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem. Następnie tego samego dnia, tj. 6 września 2024 r., ZUS wydał wobec Dyrektora COPO-W kolejną decyzję, na mocy której uchylono prawo do świadczenia na małoletnią za okres od 1 października 2024 r. do 31 maja 2024 r. Trzecią decyzję ZUS wydał w dniu 14 listopada 2024 r. Tym razem organ uchylił Dyrektorowi COPO-W prawo do świadczenia na małoletnią za okres od 28 sierpnia 2024 r. do 31 maja 2025 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że od 27 sierpnia 2024 r., zgodnie z przedłożonym organowi zaświadczeniem Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Wołominie z 7 października 2024 r., dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej, a tym samym od dnia 28 sierpnia 2024 r. COPO-W nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem. Następnie, w dniu 13 lutego 2025 r. ZUS wydał wobec Dyrektora COPO-W decyzję (znak sprawy: SW/1012818600) o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na małoletnią za okres od 1 września 2024 r. do 30 września 2024 r. Organ stwierdził, że wypłacona kwota 800 zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, o którym mowa w art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421, dalej: "u.p.p.w.d."). ZUS nakazał zwrócić ww. kwotę łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, które są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Kwota odsetek za okres od 1 października 2024 r. do 13 lutego 2025 r., czyli do dnia wydania decyzji, wynosi 33,53 zł. Dyrektor COPO-W pismem z 17 lutego 2025 r. wywiódł odwołanie do Prezesa ZUS. W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ZUS decyzją z 2 stycznia 2026 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 13 lutego 2025 r. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Organ odwoławczy stwierdził, że ustalona w decyzji wysokość nadpłaty świadczenia wychowawczego w kwocie 800,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami jest prawidłowa. Kwota ta obejmuje wypłatę świadczenia wychowawczego za okres od 1 września 2024 r. do 30 września 2024 r., czyli za miesiąc, w których ZUS wypłacił świadczenie wychowawcze w kwocie 800 zł (wypłata 20 września 2024 r.). Organ nadmienił, że łączna nadpłata wynosi 800 zł, ponieważ obejmuje wypłatę dokonaną za powyższy okres. Oznacza to, że wysokość należności ustalona w decyzji z dnia 13 lutego 2025 r. jest prawidłowa, a tym samym brak jest podstaw do jej uchylenia. W związku z powyższym, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d., strona jest zobowiązana do zwrotu nadpłaconego świadczenia wychowawczego. Prezes ZUS powołał się także na art. 22 oraz art. 25 ust. 1 i 3 u.p.p.w.d. Wyjaśnił, że decyzją z 14 listopada 2024 r. ZUS uchylił prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 28 sierpnia 2024 r. do 31 maja 2025 r., ponieważ, na podstawie zaświadczenia z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Wołominie z dnia 7 października 2024 r. (nr zaświadczenia: 123.322.2024) ustalono, że dziecko zostało umieszczone w rodzinie zastępczej w dniu 27 sierpnia 2024 r. i od tego dnia strona nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem. Dalej organ stwierdził, że od dnia 1 września 2024 r. strona nie spełnia warunku faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem, niezbędnego do wypłacenia świadczenia wychowawczego. Ponieważ świadczenie wychowawcze przysługuje osobie uprawnionej, która sprawuje faktyczną opiekę na dzieckiem, brak jego sprawowania, w przypadku wypłaconego świadczenia, powoduje obowiązek jego zwrotu. Prezes ZUS podniósł także, że decyzja o konieczności zwrotu nadpłaconego świadczenia wychowawczego, wydana 13 lutego 2025 r. pozostaje w bezpośrednim związku z prawomocną decyzją z dnia 14 listopada 2025 r. o uchyleniu prawa do tego świadczenia za okres od 28 sierpnia 2024 r. do 31 maja 2025 r., wynikającym z braku sprawowania faktycznej opieki nad dzieckiem. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Prezesa ZUS z 2 stycznia 2026 r. Dyrektor COPO-W (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego: 1) art. 21 ust. 1 u.p.p.w.d. poprzez przyjęcie, że pomimo miesięcznego charakteru świadczenia wychowawczego, sprawowanie opieki nad dzieckiem umieszczonym w instytucjonalnej pieczy zastępczej przez placówkę opiekuńczo - wychowawczą przez część miesiąca nie uprawnia do świadczenia za ten miesiąc; 2) art. 22 u.p.p.w.d. poprzez przyjęcie, że prawo do świadczenia wychowawczego placówki opiekuńczo - wychowawczej sprawującej instytucjonalną pieczę zastępczą nie przysługuje w okresie urlopowania dziecka z tej placówki do osób spokrewnionych i wygasa wskutek wydania nieprawomocnego postanowienia Sądu o umieszczeniu dzieci w rodzinie zastępczej - przed uprawomocnieniem się orzeczenia Sądu w tej sprawie; 3) art. 5a ust. 2 u.p.p.w.d. poprzez kierowanie decyzji imiennie do osoby nie będącej dyrektorem placówki opiekuńczo - wychowawczej, bez uwzględnienia zmiany na tym stanowisku istniejącej od dnia 3.07.2024 r. 2. sprzeczność istotnych ustaleń organu II instancji z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że wobec skarżącego została wydana prawomocna decyzja z dnia 14 listopada 2025 r. o uchyleniu prawa do świadczenia za okres od 28 sierpnia 2024 r. do 31 maja 2025 r. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że urlopowanie małoletniego w okresie nieprawomocności postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 27 sierpnia 2024 r. nie powodowało formalnego zaprzestania sprawowania instytucjonalnej pieczy zastępczej przez placówkę opiekuńczo - wychowawczą. Skutek taki niosła dopiero prawomocność postanowienia Sądu, co nastąpiło z dniem 4 września 2024 r. Tym samym, przy miesięcznym charakterze świadczenia wychowawczego, pozostawanie dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej na dzień 1 września 2024 r., powodowało, że skarżący nabywał prawo do pełnego świadczenia za ten miesiąc. Po uzyskaniu tego świadczenia od ZUS w dniu 20 września 2024 r., wobec wykreślenia dziecka z ewidencji placówki opiekuńczo - wychowawczej, co nastąpiło z dniem 3 września 2024 r. (wówczas, gdy Dyrektor COPO-W otrzymał z Sądu Rejonowego w Białymstoku stosowny dokument w sprawie), skarżący przekazał je w całości ustanowionej rodzinie zastępczej. Skarżący podkreślił też, że Prezes ZUS nie wziął pod uwagę uwarunkowań faktycznych i prawnych sprawy, a zamiast tego powołał się na nieznaną skarżącemu, prawomocną jakoby decyzję z dnia 14 listopada 2025 r. o uchyleniu prawa do świadczenia za okres od 28 sierpnia 2024 r. do 31 maja 2025 r. Decyzja taka nie została jednak nigdy wydana wobec skarżącego. Końcowo skarżący stwierdził, że zaskarżana decyzja kierowana jest do M. I. w COPO-W w Białymstoku. Zajmował on stanowisko dyrektora COPO-W do dnia 2 lipca 2024 r. Po tym dniu stanowisko to zostało powierzone K. L.–C. i M. I. nie może być traktowany jako strona postępowania. Zdaniem skarżącego narusza to postanowienia art. 5 ust. 2 u.p.p.w.d. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji ZUS z dnia 13 lutego 2025 r., a ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Prezesa ZUS utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o uznaniu świadczenia wychowawczego pobranego przez skarżącego na dziecko L. A. w okresie od dnia 1 września 2024 r. do dnia 30 września 2024 r. za świadczenie nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. W treści kontrolowanej decyzji Prezes ZUS wskazał, że materialnoprawną podstawą wydania decyzji jest art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 6 oraz ust. 3 u.p.p.w.d. Zasadniczą kwestią sporną w sprawie stało się to, czy prawo do pobierania świadczenia ustało z dniem, w którym COPO-W przestał sprawować faktyczną opiekę nad małoletnią, tj. 27 sierpnia 2024 r. (jak twierdzi organ), czy też za punkt wyjścia należy przyjąć dzień 4 września 2024 r., kiedy to uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 27 sierpnia 2024 r., względnie dzień 3 września 2024 r., tj. dzień wykreślenia dziecka z ewidencji placówki. Skarżący wywodzi bowiem, że przy miesięcznym charakterze świadczenia wychowawczego, pozostawanie dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej na dzień 1 września 2024 r., powodowało, że skarżący nabywał prawo do pełnego świadczenia za ten miesiąc. W sporze tym Sąd rację przyznał organowi. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d.). W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w przypadku regulacji zamieszczonej w art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. nie bierze się pod uwagę świadomości strony co do spełniania przesłanek ustawowych, ani nie ocenia się skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia wychowawczego. Na definicję świadczeń nienależnie pobranych w oparciu o ten przepis składa się wyłącznie element obiektywny w postaci rzeczywistego skorzystania z określonej formy wsparcia finansowego, mimo braku prawa do jego pobierania. Nie ma tutaj znaczenia element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenia wychowawcze, że świadczenie nie powinno zostać przyznane albo, że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. Zatem dla uznania na podstawie tej przesłanki, że świadczenie zostało nienależnie pobrane nie jest istotne, że osoba uprawniona nie miała świadomości, że jej się ono nie należy. Ustawa nie uzależnia uznania świadczenia za nienależnie pobrane od konieczności pouczenia osoby pobierającej świadczenia o braku podstaw do jego pobierania. W konsekwencji dla oceny tego czy mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy konieczne jest odwołanie się do przesłanek warunkujących prawo do tego świadczenia, a nie jest konieczne odwoływanie się do okoliczności takich jak wina skarżącego w pobraniu nienależnego świadczenia oraz stan jego świadomości w kontekście zrozumienia udzielonych pouczeń w zakresie obowiązujących przepisów prawa (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 83/24 oraz wyrok WSA w Białymstoku z 4 grudnia 2025 r., II SA/Bk 355/25 (nieprawomocny), dostęp: orzeczenia.nsa.gov.pl, a także J. Blicharz (red.), J. Glumińska-Pawlic (red.), L. Zacharko (red.), Komentarz do ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, Wyd. II. LEX/el). Stosownie do art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przeznaczone jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych. Prawo do świadczenia wychowawczego nabywa się z mocy prawa przy łącznym spełnieniu przesłanek wskazanych w ustawie, w tym przesłanki podmiotowej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 5 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje m.in. rodzinie zastępczej albo dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 49 i 1301 oraz z 2026 r. poz. 187 i 203). Z dokonanych przez organy administracji ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że w dacie wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na małoletnią L. A., to jest w marcu 2024 r., Dyrektor COPO-W spełniał przesłankę podmiotową, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 5 u.p.p.w.d. Nie budzi wątpliwości okoliczność ówczesnego przebywania dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym w B. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, że sytuacja ta uległa zamianie w dniu 27 sierpnia 2024 r., kiedy to Dyrektor COPO-W na wniosek H. A. wyraził zgodę na urlopowanie małoletniej w miejscu zamieszkania babci w K. "do czasu uprawomocnienia się postanowienia sądu o powrocie pod opiekę babci". Małoletnia nie wróciła już do placówki, albowiem z dniem 3 września 2024 r. została wraz z bratem A. skreślona z ewidencji Pogotowia Opiekuńczego, co miało na celu wykonanie zarządzenia tymczasowego Sądu Rejonowego zawartego w pkt III postanowienia z 27 sierpnia 2024 r. A zatem we wrześniu, a więc w miesiącu, którego dotyczy zaskarżona decyzja ZUS, skarżący nie sprawował już faktycznej opieki nad małoletnią. Podkreślić trzeba, że właśnie ta okoliczność, w powiązaniu z natychmiastową wykonalnością pkt III postanowienia Sądu Rejonowego z 27 sierpnia 2024 r., jest w sprawie niniejszej przesądzająca i przekonuje o prawidłowości kontrolowanego rozstrzygnięcia. Sąd stwierdza, że fakt uprawomocnienia się postanowienia sądu opiekuńczego w dniu 4 września 2025 r. nie ma w sprawie niniejszej żadnego znaczenia. Po pierwsze, jak już wskazano powyżej, małoletnia faktycznie znalazła się pod pieczą rodziny zastępczej (babci) z dniem 27 sierpnia 2024 r. i tego właśnie dnia na H. A. przeszedł ciężar bieżącego utrzymania i wychowania małoletniej. Po drugie, pkt III postanowienia Sądu Rejonowego został wydany w trybie zarządzenia tymczasowego. Sąd postanowił, że do czasu prawomocnego zakończenia postępowania małoletnia zostaje umieszona w rodzinie zastępczej babci ojczystej H. A.. Należy podkreślić, że zarządzenia (postanowienia) wydawane przez sąd opiekuńczy na podstawie art. 569 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego mają formę postanowienia, które – na mocy art. 578 k.p.c. – są skuteczne i wykonalne z chwilą ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą wydania (zob. J. Gudowski, komentarz do art. 569 [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV. Postępowanie rozpoznawcze. Postępowanie zabezpieczające, wyd. V, red. T. Ereciński, Warszawa 2016, por. także wyrok WSA w Łodzi z 13 grudnia 2023 r., II SA/Łd 867/23). Zarządzenie (postanowienie) tymczasowe zostało ogłoszone na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. i z tą chwilą podlegało wykonaniu. Zresztą działanie Dyrektora COPO-W, który tego właśnie dnia wydał zgodę na tzw. urlop do czasu uprawomocnienia się postanowienia, a po otrzymaniu tego orzeczenia niezwłocznie skreślił małoletnią z ewidencji placówki, przekonuje Sąd, że miał on świadomość natychmiastowego reżimu zarządzenia tymczasowego sądu opiekuńczego. Zresztą z powyższych rozważań wynika, że już w dniu 27 sierpnia 2024 r. Dyrektor COPO-W powinien nie tyle udzielić zgody na urlopowanie, lecz od razu skreślić małoletnią z ewidencji i przekazać ją pod opiekę babci. Samo urlopowanie nie stanowiło jeszcze wykonania pkt III postanowienia sądu, tym bardziej że Dyrektor COPO-W już w dniu 27 sierpnia 2024 r. miał wiedzę o jego wydaniu. W tym stanie rzeczy za błędne należy uznać zawarte w skardze stwierdzenie, że "formalne zaprzestanie sprawowania instytucjonalnej pieczy zastępczej przez placówkę opiekuńczo – wychowawczą" nastąpiło dopiero z chwilą uprawomocnienia się postanowienia, a więc z dniem 4 września 2024 r. Taka interpretacja zupełnie pomija bowiem treść wydanego przez sąd opiekuńczy zarządzenia tymczasowego (pkt III), z którego wprost wynika, że małoletnia zostaje umieszczona w rodzinie zastępczej, u babci. Oczywistym jest, że dziecko nie może być jednocześnie umieszczone w pieczy zastępczej rodzinnej oraz instytucjonalnej (vide art. 34 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 49 z późn. zm.). Trzeba też mieć na względzie art. 5a ust. 2 u.p.p.w.d., z którego wynika, że na dziecko umieszczone w pieczy zastępczej [27 sierpnia 2024 r.], świadczenie wychowawcze przysługuje wyłącznie odpowiednio rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Z konstrukcji tego przepisu należy wywieść, że nie jest możliwa sytuacja, w której uprawnionymi do pobierania świadczenia wychowawczego będą jednocześnie rodzina zastępcza oraz dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej. Decydujące w tym zakresie jest wykonalne orzeczenie sądu opiekuńczego, np. zarządzenie (postanowienie) tymczasowe o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej, jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. Nie jest też kwestionowane, że w dniu 12 listopada 2024 r. z wnioskiem o to samo świadczenie, na ten sam okres świadczeniowy złożyła H. A. W tym aspekcie przytoczyć trzeba art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d., który stanowi, że jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia (...) faktycznego umieszczenia dziecka (...) w pieczy zastępczej, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, prawo to ustala się od miesiąca (...) faktycznego umieszczenia dziecka w (...) pieczy zastępczej do końca okresu, o którym mowa w ust. 1 [do dnia 31 maja roku następnego – dop. sądu]. W przypadku złożenia wniosku po tym terminie prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1. Tym samym w ocenie Sądu procedujące w sprawie organy zasadnie uznały, że pobrane przez skarżącego na małoletnią świadczenie wychowawcze za okres od 1 września 2024 r. do 30 września 2024 r. w kwocie 800 zł było świadczeniem nienależnie pobranym, gdyż skarżący nie spełniał już wówczas przesłanki podmiotowej, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 5a ust. 2 u.p.p.w.d. Świadczenie wychowawcze zostało zatem wypłacone skarżącemu mimo braku prawa do tego świadczenia (art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d.). Skarżący niezasadnie podnosi, że zmiana personalna na stanowisku Dyrektora COPO-W w lipcu 2024 r. powoduje, że M. I. nie może być traktowany jako strona postępowania. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei art. 29 k.p.a. wskazuje, że stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. oznaczenie strony lub stron. Zgodnie z u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje - między innymi - dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej. W niniejszej sprawie podmiotem, którego interesu prawnego dotyczyły decyzje organów I i II instancji, był zatem Dyrektor. Podkreślić trzeba, że organem uprawnionym do reprezentowania COPO-W nie jest konkretna osoba fizyczna, lecz Dyrektor, co wynika też z § 4 statutu COPO-W. (vide załącznik do Uchwały nr XXI/331/20 Rady Miasta Białystok z dnia 27 lutego 2020 r. w sprawie utworzenia jednostki budżetowej Centrum Obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych w Białymstoku, nadania jej statutu oraz nadania statutów placówkom opiekuńczo-wychowawczym prowadzonym przez Miasto Białystok, Dz. Urz. Woj. Podlaskiego z 2020 r. poz. 1327). Funkcja Dyrektora placówki nie jest stała; osoby ją pełniące podlegają rotacji, zatem decyzje administracyjne są adresowane do podmiotu, którego sprawa dotyczy, a nie do indywidualnie oznaczonej osoby fizycznej - piastuna funkcji. Oczywiście można sobie wyobrazić sytuację, w której z akt administracyjnych w sposób jednoznaczny wynikałoby, że decyzję skierowano do osoby fizycznej, a nie do Dyrektora (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 19.12.2025 r., II SA/Gl 1075/25), niemniej jednak w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Sąd odnotowuje, że w błąd może wprowadzać posługiwanie się przez organ w decyzjach zwrotem "Pan", co mogłoby sugerować kierowanie decyzji bezpośrednio do M. I. jako osoby fizycznej – tym bardziej, że organ w komparycji decyzji jako adresata wskazał "M. I. COPOW w Białymstoku", choć od lipca 2024 r. nie pełnił on już funkcji dyrektora. Powyższe krytyczne uwagi Sądu w stosunku do kontrolowanej decyzji nie mogą jednak skutkować jej uchyleniem, albowiem nie budzi wątpliwości, że decyzje Prezesa ZUS jak i organu I instancji były skierowane do Dyrektora COPO-W, a nie personalnie do M. I. Przekonuje o tym także wysłanie decyzji na profil PUE ZUS należący do COPO-W, a nie na prywatny profil M. I. (zob. Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, k. 53 akt admin.). Z tych względów argumentacja skargi w tym zakresie nie mogła odnieść zamierzonego skutku w postaci wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut sprowadzający się do tego, że wobec skarżącego nie została wydana prawomocna decyzja z dnia 14 listopada 2025 r. o uchyleniu prawa do świadczenia za okres od 28 sierpnia 2024 r. do 31 maja 2025 r. Skarżący twierdzi, że jest mu ona "nieznana". Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych, którymi dysponuje Sąd, decyzja taka została wydana (k. 27 akt. admin.) i została w dniu 14 listopada 2024 r. skutecznie doręczona skarżącemu na profil PUE ZUS należący do COPO-W (zob. Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, k. 29 akt. admin.). Jako że nie została zaskarżona do organu odwoławczego to stała się ostateczna z upływem 14 dniowego terminu na wniesienie odwołania (zob. art. 16 § 2 oraz art. 129 § 2 k.p.a.). Wprawdzie organ posłużył się pojęciem decyzji prawomocnej (art. 16 § 3 k.p.a.), a nie ostatecznej, niemniej jednak pozostaje to bez wpływu dla rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd stwierdza, że procedujące w sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącego za podmiot nieuprawniony do pobierania w spornym okresie świadczenia wychowawczego na małoletnie dziecko, jak i pod kątem możliwości uznania pobranego przez skarżącego w tym okresie świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć zasadniczo odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Barbara Romanczuk Małgorzata Roleder Anna Bartłomiejczuk