Sygnatura
II SA/Bd 916/25
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 26 maja 2026 r., II SA/Bd 916/25 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Wynik
oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
- Data orzeczenia
- 26 maja 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (sprawozdawca) sędzia WSA Mariusz Pawełczak Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2026 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 14 października 2025 r. nr WSPN.DT.7581.2.2025.MC Wojewoda Kujawsko-Pomorski ("Wojewoda") utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] ("Starosta") z 26 lutego 2025 r. w przedmiocie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 3,8019 ha, położonej w T. w obrębie [...] oraz w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,9792 ha położonej w T. w obrębie [...]. Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy. Wnioskiem z 20 listopada 2017 r. R. K., W. K. i J. K. (jako spadkobiercy J. K.) wystąpili do Prezydenta Miasta T. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działki nr: [...] położonej w T. w obrębie nr [...]. Pierwotnie nieruchomość stanowiła własność J. K., która umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z 4 marca 1988 r. zbyła, oznaczoną wówczas działkę pod nr [...] – o pow. 5,8626 ha, na rzecz Skarbu Państwa. Wnioskodawcy swoje żądnie oparli na fakcie, że zbycie nieruchomości było następstwem lokalizacji na nieruchomości inwestycji polegającej na budowie zajezdni tramwajowej. jednak jak wskazali, do dnia dzisiejszego na nieruchomości nie zrealizowano zajezdni tramwajowej, ani żadnego innego celu wywłaszczenia. Starosta T. (jako organ wyznaczony do rozpoznania ww. wniosku w zakresie zwrotu działek ew. nr [...] – po wyłącznie Prezydenta Miasta T.) decyzją z 14 lipca 2020 r. orzekł o zwrocie części nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] na rzecz wnioskodawców oraz o odmowie zwrotu działki nr [...] oraz o rozliczeniach z tym związanych. Powyższą decyzję Wojewoda decyzją z 19 listopada 2020 r. uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na skierowanie aktu do osoby nieżyjącej - J. K., którego spadkobiercami zostali R. K. oraz W. K.. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta T. wydał w dniu [...] maja 2021 r. decyzję, w której orzekł: o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości – działki nr [...] na rzecz R. K. oraz W. K. w udziałach wynoszących po ˝ nieruchomości – w stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu; o odmowie zwrotu nieruchomości – działki nr [...]; o zwrocie przez R. K. oraz W. K. na rzecz G. T. łącznej kwoty 522 413,27 zł kwoty zwaloryzowanego odszkodowania proporcjonalnie do posiadanych udziałów; o rozłożeniu na 10 rocznych rat kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, płatnych na konto wskazane przez Urząd Miasta T.; o ustaleniu terminów płatności rat. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania wyjaśniającego oraz opisał pozyskane w sprawie dowody. Wskazał w szczególności, że celem odjęcia prawa własności nieruchomości bez wątpienia miała być budowa zajezdni tramwajowej, przy czym nie ma wątpliwości, że na działce nr [...] cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Odnosząc się do wniosków dowodowych Gminy Miasta T. Starosta wskazał, że przeprowadził dowód z dokumentów przedstawionych przez spółdzielnie mieszkaniowe z terenu miasta jednakże w sprawie brak jest dowodów na przyznanie J. K. nieruchomości zamiennej. Kwestia ta nie została podniesiona w zapisach umowy przenoszącej własność nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Starosta pozyskał również dokumenty, na podstawie których ustalił, że na działce nr [...] znajdują się linie napowietrzne oraz słupy WN (rok budowy: 1958, 1977, 1988 i 2002) oraz linie kablowe (rok budowy 2007 i 2019) – stanowiące część czynnej sieci elektrotechnicznej [...] S.A. Organ I instancji nie stwierdził, aby w sprawie zachodziła sytuacja powagi rzeczy osądzonej z uwagi na wydanie w dniu [...] maja 1999r. (na wniosek J. K. z września 1998r.) przez Prezydenta Miasta T. decyzji odmawiającej zwrot wywłaszczonej nieruchomości obejmującej sporna działki. Organ wyjaśnił bowiem, że aktualny wniosek procedowany jest w oparciu o odmienny stan prawny. Starosta wyjaśnił nadto odmowę zrealizowania innych wniosków dowodowych zgłaszanych przez Gminę – uznając brak ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W odniesieniu zaś do orzeczonej odmowy zwrotu działki nr [...] Starosta wyjaśnił, że już w momencie jej przejęcia położona ona była w granicy terenów o przeznaczeniu pod realizację inwestycji drogowej, a wizja lokalna wykazała, że teren ww. działki stanowi urządzoną drogę – ul. [...] wraz z poboczem i chodnikiem. Roszczenie Wnioskodawców zgłoszone w tym zakresie nie mogło zatem, zdaniem Starosty, zostać uwzględnione z uwagi na brzmienie art. 2a ustawy z dnia 2 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm., dalej "u.g.n.") i regulację zawartą w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. - Dz. U. Nr 133, poz. 872 – zgodnie z którą nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub j.s.t., a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 199r, stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Dalej Starosta wyjaśnił, że dokonał też zgodnie z art. 140 u.g.n. waloryzacji odszkodowania należnego Gminie Miasta T. i ustalił jego wysokość na 522 413, 27 zł. Wskazał przy tym, że w oparciu o akt notarialny z 4 marca 1988r. należało przyjąć, że kwota odszkodowania to 32 404 670 zł – w tym wartość gruntu 15 443514 zł, a zwrotowi podlega 64,85% pierwotnej powierzchni gruntu i tym samym kwota podlegająca waloryzacji wynosiła 10 015 118,83 zł. W dalszej części Starosta przedstawił sposób zwaloryzowania ww. kwoty przy uwzględnieniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS. W odniesieniu do podnoszonych w toku postepowania zarzutów wobec sporządzonego na potrzeby postępowania operatu szacunkowego organ wskazał, że jest to sformalizowana prawnie opinia rzeczoznawcy majątkowego, w której merytoryczną zasadność nie może wkraczać ani organ, ani strona, która nie posiada wiadomości specjalnych, które posiada biegły. W następstwie wniesienia odwołania od ww. decyzji Wojewoda decyzją z dnia 30.06.2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy ("WSA") wniosła Gmina Miasta T., a Sąd po rozpatrzeniu sprawy wydał wyrok z dnia 7.12.2021 r. sygn. akt II SA/Bd 1091/21, którym uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał na konieczność oceny operatu szacunkowego sporządzonego w niniejszej sprawie, w tym jego aktualności, z uwzględnieniem oceny prawnej i w oparciu o poczynione ustalenia, dokonanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organów, że nie można stwierdzić by na działce nr [...] kiedykolwiek zrealizowano cel wywłaszczenia oraz by w sprawie wystąpiły przesłanki do orzeczenia o zwrocie tej nieruchomości. Za prawidłowy Sąd uznał również stanowisko co do braku powagi rzeczy osądzonej w niniejszej sprawie. Od wyroku wniesiona została skarga kasacyjna, którą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13.03.2024 r. sygn. akt I OSK 1063/22 oddalił. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda decyzją z dnia 12.07.2024 r. uchylił decyzję Starosty z 14.05.2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego oraz dokonanie w oparciu o niego ustalenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania. Jednocześnie Wojewoda wskazał na potwierdzenie zasadności zwrotu działki nr [...], jak i prawidłowość odmowy zwrotu działki nr [...] zarówno przez Wojewodę jak i przez WSA. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Starosta wydał decyzję z dnia 26 lutego 2025 r. nr GGN.6821.1.2018.AB, w której orzekł: o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości – tj. działki nr [...] na rzecz R. K. oraz W. K. w udziałach wynoszących po ˝ nieruchomości – w stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu (pkt 1 i 3); o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości – tj. działki nr [...] (pkt 2); o zwrocie przez R. K. oraz W. K. na rzecz Gminy Miasta T. łącznej kwoty 172 953,12 zł kwoty zwaloryzowanego odszkodowania proporcjonalnie do posiadanych udziałów (pkt 4); o rozłożeniu na 10 rocznych rat kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, płatnych na konto wskazane przez Urząd Miasta T. (pkt 5); o ustaleniu terminów płatności rat (pkt 6). W decyzji Starosta wskazał ponadto, że prawomocna decyzja stanowi podstawę ujawnienia nowego stanu w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej, a wierzytelność Gminy wraz z ewentualnymi odsetkami podlega zabezpieczeniu polegającemu na ustanowieniu na nieruchomości hipoteki. W uzasadnieniu organ wskazał, że w ramach ponownie prowadzonych czynności powołano biegłą, która sporządziła operat szacunkowy. Jak wyjaśnił organ w celu ustalenia jaką kwotę winni zwrócić byli właściciele w związku ze zwrotem nieruchomości należało całą zwaloryzowaną kwotę odszkodowania pomniejszyć o kwotę różnicy wartości nieruchomości określonej na dzień zwrotu i cen aktualnych. Wg organu odwoławczego należy zatem dokonać waloryzacji całej kwoty odszkodowania otrzymanej przez poprzednich właścicieli, a następnie na podstawie aktualnego operatu od kwoty zwaloryzowanego odszkodowania odjąć różnicę wartości zwracanej nieruchomości, na którą składa się wartość prawa własności nieruchomości na dzień wywłaszczenia oraz cen aktualnych minus wartość prawa własności wg stanu na dzień zwrotu. Za chybione organ uznał jednocześnie zarzuty Gminy pod adresem sporządzonego operatu szacunkowego, wskazując przy tym, że Gmina w piśmie z dnia 9 stycznia 2025 r. zgłosiła swoje uwagi i zastrzeżenia do sporządzonego operatu, co do których rzeczoznawca przedstawił wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie, podtrzymując jednocześnie swoją wycenę w całości. Ponadto Wojewoda podkreślił, że wnikliwie przeanalizował wnioski dowodowe podnoszone przez Gminę. Przy czym, po oględzinach dokumentów doszedł do stanowiska, że mimo iż dokumentacja związana z budową zajezdni tramwajowej cały czas jest gromadzona, to jednak nie dowodzi to że zrealizowano cel wywłaszczenia. Końcowo organ wskazał, że łączna kwota do zwrotu na rzecz Gminy wynosi 172.953,12 zł. Od powyższej decyzji Gmina wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie: - przepisów postępowania, w tym art. 107 § 1 pkt 3, 4, 5, i 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez brak oznaczenia stron, niewskazanie rachunku bankowego, niewymienienie w podstawie prawnej decyzji wszystkich przepisów, brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie analizy dotyczącej zwrotu oraz szczegółowego opisu przedmiotowej nieruchomości z chwili nabycia przez Skarb państwa, nieuzasadnienie przyczyn pominięcia wniosków dowodowych; - art. 140 ust. 2 u.g.n. poprzez nieprawidłowe ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania; - art. 136 ust. 3 ost. zd. i art. 140 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 2 Konstytucji i art. 7 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wykładni ww. przepisów oraz celu i okoliczności, że wykonywanie roszczeń przez wnioskodawców zmierza do naruszenia interesu publicznego i interesu skarżącej wobec czego stanowi nadużycie prawa postępowania administracyjnego, co powinno skutkować odmową ich realizacji przez organ. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Wojewoda Kujawsko-Pomorski wskazaną na wstępie decyzją z dnia 14 października 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności podkreślił, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyrokach sądów administracyjnych (o sygn. akt II SA/Bd 1091/21 oraz I OSK 1063/22) wiążą organy ponownie orzekające w danej sprawie. W wydanych w sprawie prawomocnych wyrokach WSA i NSA nie zakwestionowano zaś ustaleń w zakresie stanowiska, że cała działka nr [...] nie może zostać zwrócona oraz tego że przesłanki zwrotu zaistniały w stosunku do działki nr [...], ponieważ działka ta nigdy nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia oraz nie służyła do celów komunikacyjnych. Wobec tego zaistniała potrzeba odniesienia się do kwestii rozliczeń związanych z przeniesieniem prawa własności zwracanej nieruchomości nr [...]. Na potrzeby postępowania sporządzono operat szacunkowy, w którym określono wartość działki nr [...] wg stanu na dzień wywłaszczenia oraz wg stanu z dnia zwrotu, tj. 22 października 2024 r. Odnosząc się do zarzutów Gminy wobec prawidłowości sporządzonego operatu, organ odwoławczy wskazał, że jeżeli strona miała zastrzeżenia do operatu, mogła skorzystać z możliwości dokonania oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców, co wynika z art. 157 u.g.n., czego jednak nie zrobiła. Wojewoda wyjaśnił również, że w wyroku o sygn. akt II SA/Bd 1091/21 Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że na działce wykonano wiele prac i poczyniono nakłady celem realizacji budowy zajezdni tramwajowej. W wyroku wskazano, że działania podjęte bezpośrednio i na nieruchomości, które mogły mieć wpływ na jej wartość to usunięcie zabudowy i ta okoliczność miała wpływ na prawidłowość ustalenia odszkodowania. Nastąpiło bowiem zmniejszenie wartości nieruchomości w dacie jej zwrotu w stosunku do jej wartości z daty wywłaszczenia. Mając to na uwadze, Starosta dokonał wyliczenia waloryzacji kwoty odszkodowania otrzymanej przez poprzednich właścicieli proporcjonalnie do części nieruchomości, która podlega zwrotowi. Następnie na podstawie aktualnego operatu szacunkowego od kwoty zwaloryzowanego odszkodowania odjął różnicę wartości zwracanej nieruchomości, na którą składa się wartość prawa własności nieruchomości na dzień wywłaszczenia oraz cen aktualnych minus wartość prawa własności wg stanu na dzień zwrotu. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego prawidłowo organ I instancji wyliczył kwotę zwaloryzowanego odszkodowania, którą zwrócić muszą R. K. i W. K. w łącznej wysokości 172.953,12 zł. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i formułując zarzuty w istocie tożsame z podniesionymi już na gruncie odwołania wniesionego w toku postępowania administracyjnego. W szczególności zarzuciła nieprawidłowości w zakresie naruszenia przepisów k.p.a., w tym nierozpoznanie wniosków dowodowych oraz nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, a także naruszenie art. 140 ust. 2 u.g.n. poprzez nieprawidłowe ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania. W uzasadnieniu wskazała, że organ II instancji zaaprobował postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Starostę nie uzupełniając go. Ponownie skarżąca wskazała na uchybienia operatu szacunkowego oraz zbyt niskie określenie łącznej kwoty do zwrotu Podniosła, że działka nr [...] nie była przeznaczona w całości pod funkcję zajezdni tramwajowej, ale także pod zieleń oraz funkcje komunikacyjne. Wobec tego działka ta w części, w której nie była przewidziana pod funkcję zajezdni tramwajowej nie może podlegać zwrotowi. Wskazała także na kwestię poczynienia prac i nakładów związanych z budową zajezdni tramwajowej na przedmiotowej nieruchomości. Zarzuciła, że organ nie dysponując dokumentacją dotyczącą wykonanych prac i nakładów, przedwcześnie zlecił sporządzenie operatu szacunkowego, gdyż rzeczoznawca nie dysponował pełną wiedzą, niezbędną do sporządzenia prawidłowego operatu szacunkowego. W ocenie skarżącej sformułowane przez nią zarzuty winny skłonić organ II instancji do uzupełnienia postępowania dowodowego. Podsumowując skarżąca wskazała, że całokształt okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że zwrot wskazanej nieruchomości można uznać za godzący w interes publiczny i zasady współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wskazując że skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych argumentów czy okoliczności, które nie byłyby znane wcześniej, podejmując jedynie polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 27 marca 2026 r. pełnomocnik uczestników postępowania wniósł o oddalenie skargi w całość, podnosząc że stanowi ona szereg powtórzeń w odniesieniu do kwestii które zostały już prawomocnie w sposób wiążący rozstrzygnięte w wyrokach WSA i NSA. Działanie to w ocenie pełnomocnika zmierza do przewlekłości postępowania, gdyż odpowiedzi na wszelkie zarzuty podnoszone w skardze znajdują odzwierciedlenie w decyzji Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 14 października 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z 26 lutego 2025 r. w przedmiocie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 3,8019 ha, położonej w T. w obrębie [...] oraz w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,9792 ha położonej w T. w obrębie [...]. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że poddana obecnie kontroli sądowej sprawa była już przedmiotem tej kontroli, w następstwie czego wydane zostały wyroki przez WSA w Bydgoszczy oraz NSA. Obecnie kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania tam zawartymi na podstawie art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W piśmiennictwie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 388) wskazuje się, że przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Zwraca się także uwagę, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie związanie organów administracji stanowiskiem prawnym wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 1063/22 oraz wytycznymi WSA w Bydgoszczy wynikającymi z wyroku z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 1091/21 - nakreśliło organom konieczny do przeprowadzenia zakres postępowania dowodowego w sprawie przy ponownym jej rozpoznaniu. W szczególności wskazać należy, że w ww. wyrokach przesądzono przede wszystkim kwestię braku możliwości zwrotu działki o nr [...] oraz zaistnienia przesłanek zwrotu nieruchomości o nr [...]. W konsekwencji, w odniesieniu do drugiej z ww. działek, sądy ustosunkowały się również do kwestii mających znaczenie dla rozliczenia dotyczącego przeniesienia prawa własności zwracanej nieruchomości W szczególności zaakceptowane zostały ustalenia organów co do braku poczynienia na działce nr [...] jakichkolwiek prac i nakładów celem realizacji budowy zajezdni tramwajowej, które mogłyby powodować wzrost wartości zwracanej nieruchomości. ponadto sądy wyraziły również stanowisko w zakresie braku podstaw do przyjęcia, że w sprawie występuje powaga rzeczy osądzonej z uwagi na to że J. K. występowała już w roku 1998 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Istotnym było bowiem to, że oba postępowania odróżniała podstawa prawna. Podsumowując powyższe, stwierdzić należy zatem, że w niniejszej sprawie rozstrzygnięte prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych zostały w szczególności kwestie dotyczące zaistnienia w sprawie przesłanek zwrotu co do działki [...], a ponadto kwestie braku poczynienia na niej nakładów dla realizacji celu wywłaszczenia, które mogłyby powodować wzrost wartości zwracanej nieruchomości. Ponowne rozpoznanie sprawy przez organy okazało się natomiast potrzebne z uwagi na konieczność ponownej oceny sporządzonego operatu szacunkowego, zwłaszcza w kontekście jego aktualności. Rolą Sądu obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję jest więc przede wszystkim weryfikacja tego czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wynikających z wcześniejszych wyroków wydanych w sprawie. Jak wynika z akt sprawy, Wojewoda, po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd administracyjny, w pierwszej kolejności, uchylił decyzję Starosty z dnia [...] maja 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, stwierdzając konieczność sporządzenia aktualnego operatu szacunkowego. W konsekwencji Starosta zlecił sporządzenie aktualnego operatu szacunkowego, który wykonał rzeczoznawca majątkowy M. O.. Wskazany operat, po dokonaniu uprzedniej oceny wartości dowodowej i zgodności z przepisami obowiązującego prawa, stanowi podstawę wydania kontrolowanych decyzji. Lektura i szczegółowa analiza rozważanego dokumentu pozwala stwierdzić, że przedłożony operat jest jasny, logiczny i spójny oraz nie zawiera nieścisłości. Pozwala on krok po kroku prześledzić tok rozumowania biegłego w tym poszczególne etapy szacowania wartości nieruchomości i sformułowane na tej podstawie wniosku. Rzeczony dokument posiada wymagane przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (t.j. Dz.U. 2021 r. poz. 555) elementy takie jak: przedmiot i zakres wyceny, cel wyceny, podstawy opracowania operatu szacunkowego (formalne, materialnoprawne, metodologiczne źródła danych merytorycznych), określenie dat istotnych dla wyceny, opis i określenie stanu nieruchomości. Wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości wg stanu z dnia zwrotu biegły określił na kwotę 5.437.211,00 zł. Jak wskazał, w wycenie uwzględniony został nakład polegający na usunięciu z nieruchomości obiektów budowlanych, co obniżyło wartość nieruchomości. Ponadto, jak wynika z akt administracyjnych, po sporządzeniu operatu strona skarżąca w piśmie z dnia 9 stycznia 2025 r. podniosła zastrzeżenia co do niego. Wskazała m.in. na przedwczesność powołania biegłego do sporządzenia opinii, z uwagi na brak wszystkich dokumentów istotnych w sprawie i tym samym uchybienia w ustaleniach faktycznych; a także na szereg uchybień formalnych sporządzonego operatu, takich jak nieodpowiedni dobór nieruchomości podobnych, wstawienie w operacie nieprawidłowej mapy, a także nieuwzględnienie poczynionych na nieruchomości nakładów. Rzeczoznawca w piśmie z dnia 21 stycznia 2025 r. ustosunkował się do ww. zastrzeżeń wskazując w szczególności, że operat sporządzony został na podstawie wszystkich dostępnych dokumentów, które stanowiły solidną podstawę do ustalenia stanu nieruchomości oraz wyjaśniając przyjętą metodę wyceny nieruchomości. Po przeanalizowaniu ww. operatu oraz wyjaśnień rzeczoznawcy udzielonych w odpowiedzi na zastrzeżenia strony skarżącej, Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji poprawnie oceniły przedmiotowy operat jako wiarygodny dowód w sprawie, który może stanowić podstawę kontrolowanych obecnie decyzji. Kwestionowanie przez stronę skarżącą prawidłowości operatu – m.in. odnośnie nieruchomości przyjętych jako podobne, niekompletności dokumentacji wymaganej do jego sporządzenia, czy też nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego na potrzeby sporządzanej wyceny – okazały się niewystarczające do odrzucenia dowodu w postaci operatu. W ocenie Sądu, autorka operatu w wyjaśnieniach odnośnie zastrzeżeń skarżącej prawidłowo odniosła się do formułowanych zarzutów, wskazując tym samym na prawidłowość sporządzonej przez siebie wyceny. Jednocześnie wskazać należy, że strona skarżąca miała również możliwość zwrócenia się do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o skontrolowanie prawidłowości sporządzenia operatu na podstawie art. 157 u.g.n. Z uprawnienia tego strona jednak nie skorzystała. Wobec tego, Sąd uznał, że skoro strona zaniechała skorzystania ze swych ustawowych uprawnień, poprzestając na polemice z ustaleniami poczynionymi przez organy w oparciu o dostępne i wszechstronnie ocenione dowody, to uznać należy, że brak jest dostatecznego uzasadnienia dla deprecjonowania ustalonej w tej sprawie wartości nieruchomości. W kontekście powyższego podkreślić należy jednak, że zarzuty Gminy dotyczące aktualnej wartości działki wynikającej z operatu szacunkowego, nawet gdyby uznać za słuszne, nie miałyby istotnego znaczenia dla sprawy. Kwota podlegająca zwrotowi była bowiem ustalana w oparciu o wyliczenie wynikające z waloryzacji, nie zaś na podstawie wartości wyliczonej przez biegłego w operacie. Wartość ta ma jedynie pomocnicze znaczenie i jest ustalana w niniejszej sprawie jedynie na potrzebę tego, czy ustalona do zwrotu kwota nie przekracza połowy wartości. Kwota zwracanego odszkodowania nie jest bowiem równoznaczna z aktualną wartością rynkową nieruchomości. Tym samym Sąd stanął na stanowisku, że prawidłowo organ w oparciu o art. 140 ust. 2 u.g.n. dokonał waloryzacji kwoty odszkodowania otrzymanej przez poprzednich właścicieli proporcjonalnie do części nieruchomości, która podlega zwrotowi. Następnie zaś na podstawie aktualnego operatu szacunkowego od kwoty zwaloryzowanego odszkodowania odjął różnice wartości zwracanej nieruchomości, na którą składa się wartość prawa własności nieruchomości na dzień 4 marca 1988 r. oraz cen aktualnych minus wartość prawa własności według stanu na dzień zwrotu. Powyższe świadczy więc o wykonaniu przez organy zaleceń wynikających z wydanych w sprawie wyroków i tym samym prawidłowym załatwieniu sprawy. Odnosząc się zaś do podniesionych na gruncie skargi zarzutów – w zakresie naruszenia przepisów postępowania oraz przepisu art. 140 ust. 2 u.g.n. – wskazać należy że odnoszą się one do kwestii, będących już przedmiotem rozważań na gruncie wydanych w sprawie wyroków – którymi to zgodnie z art. 153 p.p.s.a. – Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany. Niezasadnym było zatem szczegółowe odnoszenie się do nich, skoro rozważania w tym zakresie zostały już zwarte w prawomocnych wyrokach wydanych w przedmiotowej sprawie. W szczególności kwestionowanie zasadności zwrotu przedmiotowej nieruchomości nr 396/9 oraz ponowna próba wykazania poczynionych na nieruchomości nakładów związanych z realizacją celu wywłaszczenia, a także wnoszenie w tym zakresie przez skarżącą wniosków dowodowych nie mogło odnieść jakiegokolwiek skutku. Odnośnie zaś poszczególnych zarzutów przepisów postępowania – m.in. niewskazania w podstawie prawnej wszystkich przepisów, brak szczegółowego opisu nieruchomości z chwili nabycia, nierozpoznanie wniosków dowodowych strony – wskazać należy dodatkowo, że skarżąca aby ewentualne uchybienia w tym zakresie miały charakter istotny i mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. W szczególności nie wykazała, by skutkowały one wadliwością decyzji w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub wyeliminowanie z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 1 grudnia 2025
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Jarosław Wichrowski /przewodniczący/ Joanna Janiszewska - Ziołek /sprawozdawca/ Mariusz Pawełczak
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Gl 39/26 · 26 maja 2026
Wyrok WSA w Gliwicach z 26 maja 2026 r., II SA/Gl 39/26 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygnatura: II SA/Bd 868/25 · 26 maja 2026
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 26 maja 2026 r., II SA/Bd 868/25 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygnatura: II SA/Bd 917/25 · 26 maja 2026
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 26 maja 2026 r., II SA/Bd 917/25 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny