II SA/Bd 623/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Tomasz Wójcik (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 17 lipca 2025 r. nr SKO.4111.262.2025 w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę

Burmistrz Kamienia Krajeńskiego (dalej także: Burmistrz, organ I instancji) decyzją z dnia 15 kwietnia 2024 r. przyznał E. S. (dalej także Skarżąca, Strona) prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 kwietnia 2024 r. do 31 marca 2026 r. W dniu 19 maja 2025 r. organ I instancji uzyskał informację o nabyciu przez Skarżącą prawa do dodatku pielęgnacyjnego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) od dnia 16 września 2024 r. Po potwierdzeniu uzyskania przez Skarżącą dodatku pielęgnacyjnego z ZUS, organ pierwszej instancji decyzją z dnia 22 maja 2025 r., uchylił decyzję przyznającą zasiłek pielęgnacyjny. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podkreślił, że zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – dalej: "u.ś.r." – zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Organ wyjaśnił ponadto, że w myśl art. 32 ust. 1 ww. ustawy, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania decyzją z dnia 17 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy (dalej także: SKO, Kolegium, organ) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że przekazując odwołanie wraz z aktami sprawy organ pierwszej instancji wyjaśnił, że nie wydał decyzji o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W dniu 22 maja 2025 r. organ wydał decyzję uchylającą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, po powzięciu w wyniku comiesięcznej weryfikacji w dniu 19 maja 2025 r. informacji o uprawnieniu Skarżącej do pobierania dodatku pielęgnacyjnego. Dalej organ wyjaśnił, że wniosek z ZUS o udostępnienie danych, dotyczący uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego, nie wpłynął do Ośrodka. Po weryfikacji uprawnień do pobierania dodatku pielęgnacyjnego z ZUS, pracownik wydziału świadczeń rodzinnych skontaktował się telefonicznie z zainteresowaną, w celu potwierdzenia ww. informacji. Po potwierdzeniu uzyskania przez Skarżącą dodatku pielęgnacyjnego z ZUS, dnia 22 maja 2025 r. organ pierwszej instancji uchylił decyzję przyznającą zasiłek pielęgnacyjny. Następnie pismem z dnia 22 maja 2025 r. organ wystąpił do ZUS z wnioskiem o zwrot nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na powyższy wniosek, ZUS zawiadomił o realizacji potrąceń z tytułu zasiłków od czerwca 2025 r. Organ pierwszej instancji podkreślił, że w decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny odwołująca została pouczona o treści art. 25 ust. 1 u.ś.r., iż w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne oraz, że zgodnie z art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ pierwszej instancji uznał, że zasadne jest uchylenie decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. Kolegium podkreśliło, że jeżeli ujawni się okoliczność podwójnego pobierania świadczenia, jest ona okolicznością mającą wpływ na prawo do świadczeń w rozumieniu art. 32 ust. 1 u.ś.r. Organ odwoławczy wskazał, że bezspornie Skarżącej w tym samym okresie przyznano zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek pielęgnacyjny. Cel, charakter oraz funkcja obu świadczeń są zbliżone, dlatego też ustawodawca przyjął, że w przypadku zbiegu uprawnień do tych świadczeń wykluczają się one wzajemnie. Jak bowiem wyżej wskazano, zgodnie z art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że osoba, której przysługuje dodatek pielęgnacyjny nie może być jednocześnie beneficjentem zasiłku pielęgnacyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy Skarżąca w drodze decyzji administracyjnej z dnia 15 kwietnia 2024 r. nabyła najpierw uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego, a następnie, od dnia 16 września 2024 r. nabyła uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego. To ostatnie wynika z treści znajdującej się w aktach administracyjnych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 października 2024 r. Tym samym, w świetle powołanego wyżej art. 16 ust. 6 u.ś.r. doszło do zbiegu świadczeń, który wykluczył możliwość dalszego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. O ile zatem Skarżąca pierwotnie spełniała przesłanki do przyznania jej przez organ tego zasiłku - co znalazło wyraz w decyzji przyznającej jej zasiłek - to ten stan rzeczy przestał być aktualny wraz z nabyciem prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Na gruncie przywołanego powyżej art. 32 ust. 1 u.ś.r. zaistniała więc sytuacja, o której mowa w części końcowej tego przepisu tj. wystąpienie innej okoliczności mającej wpływ na prawo do świadczeń. Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji uchylająca z dniem 1 maja 2025 r. decyzję dotyczącą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego Skarżącej na okres od 1 kwietnia 2024 r. do 31 marca 2026 r. jest zgodna z prawem. Należało bowiem wyeliminować ją z obrotu prawnego, skoro Strona w czasie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego nabyła prawo do dodatku pielęgnacyjnego i pobierała go. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Strona złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, art. 8 i art. 77 §1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie wszystkich dowodów; 2) zasady pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie; 3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła zarzut opieszałego działania urzędników, co z kolei doprowadziło do wypłaty dwóch świadczeń jednocześnie. Skarżąca podkreśliła, że nie miała świadomości, iż na jej konto wpływa dodatek pielęgnacyjny z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zasiłek pielęgnacyjny z Ośrodka. Skarżąca stwierdziła, że urzędnicy MOPS przeprowadzili weryfikację w ZUS dopiero w maju, a więc z dużym opóźnieniem, mimo że odpowiednie informacje z ZUS były już wcześniej dostępne. Wobec tego, zdaniem Strony nie można jej obciążać odpowiedzialnością za błąd organu. W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej eliminację z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu Skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego jako osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na wstępie podnieść należy, że na tle analogicznej sytuacji wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 27 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 5/26 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...] – podobnie jak pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w dalszej części uzasadnienia). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd zaprezentowany w powołanym wyżej wyroku i dalszej części posłuży się zaprezentowaną w nim argumentacją. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy art. 32 ust. 1 oraz art. 16 ust. 6 i 7 u.ś.r. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego (art. 16 ust. 6 u.ś.r.). Osobie, której przyznano dodatek pielęgnacyjny za okres, za który wypłacono zasiłek pielęgnacyjny, Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inny organ emerytalny lub rentowy, który przyznał dodatek pielęgnacyjny, wypłaca emeryturę lub rentę pomniejszoną o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego i przekazuje tę kwotę na rachunek bankowy organu właściwego (art. 16 ust. 7 u.ś.r.). Przekazanie kwoty odpowiadającej wysokości zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w ust. 7, uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych (art. 16 ust. 8 u.ś.r.). Z kolei w myśl art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 ze zm.) dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia, z zastrzeżeniem ust. 4. Z zestawienia powołanych wyżej regulacji wynika, że uzyskanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego wyklucza prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Niewątpliwie więc nabycie przez Stronę prawa do dodatku pielęgnacyjnego z mocy prawa skutkuje utratą prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Podkreślić przy tym należy, że choć oba świadczenia (zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny) wypłacane są na podstawie odrębnych ustaw - ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to jednak ich charakter jest porównywalny. Świadczenia te nie służą zatem "wzbogaceniu się" osób do nich uprawnionych, lecz są przeznaczone na pokrywanie przez osoby otrzymujące te świadczenia wydatków wynikających z niepełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej do samodzielnej egzystencji. Bezspornie zatem cel, charakter oraz funkcja obu świadczeń są niemalże identyczne. Ustawodawca w art. 16 ust. 6 u.ś.r. unormował kwestię zbiegu uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego, w ten sposób, że świadczenia te wykluczają się wzajemnie, aby zapobiec pobieraniu świadczenia o tym samym charakterze i spełniającego identyczną funkcję z dwóch źródeł. Ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie przez osobę uprawnioną, ale ponadto wyłączył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadził regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Dokonując analizy akt kontrolowanej sprawy z perspektywy powołanych regulacji należy zauważyć, że po rozpoznaniu wniosku Skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, Burmistrz decyzją z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr przyznał Skarżącej zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 kwietnia 2024 r. do dnia 31 marca 2026 r. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 3 października 2024 r. poinformował organ I instancji, że Skarżąca nabyła prawo do dodatku pielęgnacyjnego z ZUS. Z znajdującej się w aktach sprawy decyzji ZUS z dnia 3 października 2024 r. o przyznaniu emerytury z FUS wynika, że prawo do dodatku pielęgnacyjnego przysługuje Skarżącej od dnia 16 września 2024 r. Z powyższych okoliczności bezspornie wynika, że Skarżąca od dnia 16 września 2024 r. pobierała dodatek pielęgnacyjny i jednocześnie pobierała zasiłek pielęgnacyjny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 16 ust. 6 u.ś.r., Skarżąca z dniem przyznania jej dodatku pielęgnacyjnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z mocy prawa utraciła prawo do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Przepis art. 16 ust. 6 u.ś.r. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, i jak zostało to już wcześniej zaakcentowane, ustawodawca w takiej sytuacji wykluczył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać, wprowadzając regułę wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W sytuacji jednoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego, organ I instancji mając na uwadze dyspozycję art. 16 ust. 7 u.ś.r. zobowiązany jest powiadomić właściwy dla wypłaty dodatku pielęgnacyjnego organ rentowy o konieczności potrącenia łącznej kwoty pobranego w kolizji z dodatkiem pielęgnacyjnym, świadczenia rodzinnego, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny. Potrącenie dokonywane przez organ rentowy ma w tej sytuacji charakter czynności materialno-technicznej, kształtującej sytuację prawną strony i z mocy prawa uznawane jest za zwrot świadczeń nienależnie pobranych, co wynika wprost z powołanego wyżej art. 16 ust. 8 u.ś.r. Biorąc pod uwagę powyższe należy wyjaśnić, że aktualne brzmienie art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r. zostało ustalone na skutek zmiany art. 16 u.ś.r. dokonanej ustawą z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. poz. 1302). Zwrócić przy tym należy uwagę na uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej (por. druk sejmowy nr 3584/VII kad.), w którym wskazano, że w art. 16 u.ś.r. został uregulowany zasiłek pielęgnacyjny, którego celem jest wsparcie osób niepełnosprawnych, poprzez przyznanie środków na częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia im opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 16 ust. 6 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej na podstawie art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do dodatku pielęgnacyjnego. Takie rozwiązanie wynika z faktu, że oba świadczenia, zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek pielęgnacyjny, spełniają podobny cel. Dodatek pielęgnacyjny ma za zadanie zabezpieczyć środki do życia osobie uprawnionej do emerytury lub renty, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat. Nie została jednak przewidziana specjalna procedura dochodzenia kwot nadpłaconych świadczeń, w przypadku, gdy przyznany zostanie, za ten sam okres, dodatek pielęgnacyjny, co często ma miejsce w sytuacji, gdy organ rentowy z mocą wsteczną przyznaje rentę lub emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. W powyższym zakresie, zastosowanie mają obecnie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które przewidują egzekucję administracyjną nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z powyższym, obecny stan prawny wymaga uzupełnienia o procedurę zwrotu, przez organ wypłacający dodatek pielęgnacyjny, kwoty odpowiadającej nadpłaconemu zasiłkowi pielęgnacyjnemu w przypadku, gdy organ rentowy przyzna za ten sam okres dodatek pielęgnacyjny. W celu uproszczenia procedury dochodzenia ww. kwoty proponuje się wprowadzenie rozwiązania na wzór obecnie funkcjonującego w art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163, z późn.zm.). Przepis ten stanowi, że osobie, której przyznano emeryturę i rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę i rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. W uzasadnieniu projektu wskazano również, że wprowadzenie zaproponowanego rozwiązania pozwoli w efektywny sposób wyegzekwować kwotę nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego, przede wszystkim z uwagi na możliwość pominięcia procedur związanych z ewentualną egzekucją administracyjną. Po wprowadzeniu proponowanych zmian organy emerytalno-rentowe, które przyznały dodatek pielęgnacyjny do emerytury lub renty, dokonywać będą pomniejszenia emerytury lub renty o kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, i w konsekwencji zwrotem zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego za ten sam okres, za który przyznano dodatek (na rachunek bankowy właściwego organu). W rozważanym aspekcie należy dodać, że na tle przywołanego art. 16 ust. 7 u.ś.r. w orzecznictwie sądów administracyjnych został wyrażony pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, zgodnie z którym przepis art. 16 ust. 7 u.ś.r. stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 30 ust. 2 u.ś.r. Przepis ten dotyczy bowiem tylko jednego z rodzajów świadczeń rodzinnych, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny i ściśle określonej sytuacji, w której świadczenie to nie jest należne beneficjentowi, a przy tym w sposób odmienny rozstrzyga sposób zwrotu tego świadczenia. Procedura opisana w art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r. nie ma zastosowania w żadnej innej sytuacji, w których organ umocowany będzie do żądania zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego, a które odpowiadają definicji legalnej świadczenia nienależnie pobranego, przedstawionej w art. 30 ust. 2 u.ś.r. To zaś prowadzi do wniosku, że niezależnie od tego, czy w sytuacji opisanej w art. 16 ust. 7 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny należy uznać za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 u.ś.r. czy też nie, zgodnie z merytoryczną regułą kolizyjną, wyrażaną formułą lex specialis derogat legi generali (przepis szczególny wyłącza stosowanie w tym samym zakresie przepisu o charakterze ogólnym), procedura zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego, opisana w art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r., wyłącza możliwość prowadzenia na podstawie art. 30 u.ś.r. postępowania administracyjnego w celu ustalenia nienależnego pobrania tego świadczenia i zobowiązania do jego zwrotu oraz wydania w tym zakresie decyzji. Ustawodawca w przepisach w art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r. wyraźnie przesądził, że opisana w nich konsekwencja prawna następuje z mocy prawa, nie przewidując jednocześnie w opisanej sytuacji wydawania decyzji w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu, w odróżnieniu od innych przypadków nienależnie pobranych świadczeń, gdzie tryb decyzyjny wynika z art. 30 ust. 3 i 5 u.ś.r. (por. wyroki NSA: z dnia 28 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2075/22; z dnia 28 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 1559/23; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1256/22; wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1498/20). Innymi słowy w sytuacji pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego to pierwsze świadczenie jest z mocy prawa świadczeniem nienależnie pobranym. Organ nie orzeka wówczas o konieczności jego zwrotu, tylko następuje automatyczne potrącenie wypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego ze świadczenia emerytalnego. Zatem to organ emerytalny, na podstawie informacji z organu pomocowego potrąca kwotę odpowiadającą wypłaconemu zasiłkowi pielęgnacyjnemu ze świadczenia emerytalnego przez tyle miesięcy, przez ile zasiłek pielęgnacyjny był pobierany w zbiegu z dodatkiem pielęgnacyjnym. Jest to czynność materialno-techniczna, tak jak wstrzymanie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.ś.r., stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Przywołany przepis stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, dlatego też winien być stosowany w ściśle określonych w nim sytuacjach. Katalog przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. ma charakter zamknięty. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych wyżej przesłanek stwarza organowi administracji publicznej prawną możliwość uruchomienia z urzędu postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej. Wobec powyższego ustalenie na gruncie kontrolowanej sprawy, że doszło do kumulatywnego pobierania przez Skarżącą dodatku pielęgnacyjnego i zasiłku pielęgnacyjnego, co w okolicznościach stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, organy zasadnie potraktowały jako inną okoliczność, mającą wpływ na prawo do świadczeń, uzasadniającą zastosowanie przez organ przewidzianego w art. 32 u.ś.r. trybu zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której Strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych. Okoliczność braku niezwłocznej reakcji organu I instancji po powzięciu informacji o wypłacanym przez ZUS dodatku pielęgnacyjnego, skutkującej wstrzymaniem wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego z urzędu z jednoczesnym powiadomieniem Strony o tym fakcie nie ma żadnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. W sprawie istotne jest jedynie to, że Skarżąca pobierała zasiłek pielęgnacyjny w zbiegu z dodatkiem pielęgnacyjnym w okresie od września 2024 r. do kwietnia 2025 r. Natomiast od 1 maja 2025 r. wypłata zasiłku pielęgnacyjnego była wstrzymana. Na całkowitą kwotę nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego składają się wyłącznie kwoty tego zasiłku, które faktycznie były Skarżącej wypłacone, a więc w okresie od września 2024 r. do kwietnia 2025 r. Natomiast skoro zaskarżona decyzja, co należy wyraźnie podkreślić, nie rozstrzyga o uznaniu za nienależnie pobrane i o obowiązku zwrotu przez Skarżącą nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, to dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie ma również żadnego znaczenia kwestia winy Skarżącej, czy stanu świadomości co do utraty prawa do zasiłku pielęgnacyjnego czy też uzyskiwania świadczeń z dwóch źródeł. Zaznaczyć również należy, że w odróżnieniu od świadczeń nienależnie pobranych, orzekanych na podstawie przepisów art. 30 u.ś.r. sytuacja Skarżącej jest o tyle korzystniejsza, że Skarżąca nie musi jednorazowo zwracać całej kwoty i nie ponosi z tego tytułu dodatkowych kosztów w postaci odsetek. Należy także wskazać, że organy obu instancji zasadnie wskazały, że Burmistrz w decyzji z dnia 15 kwietnia 2024 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego w części poświęconej pouczeniu przytoczył treść art. 16 ust. 6 u.ś.r., który przewiduje, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego oraz art. 25 ust. 1 u.ś.r., stosownie do którego w przypadku wystąpienia m.in. innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 (w tym m.in. pełnoletnia osoba niepełnosprawna), jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Dysponując zatem tą decyzją oraz decyzją z dnia 3 października 2024 r. o przyznaniu emerytury z FUS, gdzie w pkt. II wskazano, że do emerytury przysługuje dodatek pielęgnacyjny od 16 września 2024 r., Skarżąca nie może skutecznie obciążać organów brakiem orientacji co do jednoczesnego istnienia dwóch tytułów wymienionych świadczeń oraz czynności, które należało w związku z taką sytuacją podjąć. Jednocześnie jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że fakt zwrotu świadczeń z mocy ustawy nie wyklucza złożenia przez Skarżącą wniosku o umorzenie zaległości z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W myśl art. 30 ust. 9 u.ś.r. możliwość złożenia do organu, który taki zasiłek przyznał wniosku o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, względnie o odroczenie terminu płatności, albo rozłożenie na raty, wynika z charakteru nienależnie pobranego świadczenia. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2183/22, niewydanie decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane nie pozbawia organu administracji właściwości do rozstrzygania w sprawie zastosowania ulgi np. w postaci umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Przy braku takiej kompetencji organu emerytalno-rentowego i w konsekwencji sądu powszechnego, osoba, która pobierała nienależnie świadczenie rodzinne, nie może być pozbawiona uprawnienia do ubiegania się o rozpatrzenie jej wniosku w trybie określonym w art. 30 ust. 9 u.ś.r. W związku z powyższym należało uznać, że nie znajdują uzasadnienia podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sąd nie dopatrzył się ich naruszenia. Organ zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego prawidłowej oceny, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołując mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa wyjaśnił Stronie podjętego rozstrzygnięcia, nie uchybiając przy tym ogólnym zasadom postępowania, na które zwróciła uwagę Skarżąca. Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.