II OZ 918/18

Dnia 26 września 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 26 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1009/16 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego sądu z dnia 21 czerwca 2017 r. w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie postanowieniem z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1009/16 odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu tego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r. WSA w Warszawie oddalił skargę H. G., na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Na wniosek m.in. [...] (uczestnik postępowania) z dnia 23 czerwca 2017 r., złożony w ustawowym terminie, Sąd sporządził uzasadnienie ww. wyroku. Pismem z dnia 14 sierpnia 2017 r. uczestnik postępowania, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył, w terminie, skargę kasacyjną od ww. wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII WSA w Warszawie z dnia 8 września 2017 r., doręczonym pełnomocnikowi uczestnika postępowania w dniu 29 września 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 292) pełnomocnik uczestnika postępowania został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie pięciu odpisów skargi kasacyjnej – w terminie siedmiu dni – pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jednocześnie z tym wezwaniem, doręczono pełnomocnikowi uczestnika postępowania odpis drugiej skargi kasacyjnej, złożonej w niniejszej sprawie. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie w dniu 13 października 2017 r. Pełnomocnik uczestnika postępowania nie uzupełnił braku formalnego skargi kasacyjnej, tj. nie nadesłał pięciu odpisów skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2017 r. Sąd odrzucił ww. skargę kasacyjną z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Powyższe postanowienie doręczono pełnomocnikowi uczestnika postępowania w dniu stycznia 2018 r. (k. 301). Na powyższe postanowienie uczestnik postępowania wniósł zażalenie, wskazując, że w przesyłce, doręczonej jego pełnomocnikowi znajdował się jedynie odpis drugiej skargi kasacyjnej, a więc wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie zostało mu doręczone. Postanowieniem z dnia 14 marca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ww. zażalenie w uzasadnieniu wskazując m.in., że to w interesie odbierającego przesyłkę jest sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Skoro w momencie odbioru przesyłki nie stwierdzono, by nie zawierała ona któregoś z dokumentów wskazanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru należało uznać, że potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznaczało nie tylko potwierdzenie, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie na formularzu wskazanej, ale także, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru Niezachowanie reguł należytej staranności przez odbiorcę przesyłki, będącego podmiotem świadczącym profesjonalne usługi prawne, nie daje podstaw do stwierdzenia w niniejszej sprawie, że akt procesowy jakim było wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej uznany być mógł za pozbawiony swej prawnej skuteczności, gdyż strona nie obaliła domniemania, że został on jej prawidłowo doręczony. Pismem z dnia 3 kwietnia 2018 r., nadanym w tym samym dniu, pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, nadsyłając jednocześnie pięć odpisów skargi kasacyjnej z dnia 14 sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik uczestnika postępowania wskazał, że nie kwestionuje wynikającego z art. 65 § 1 i § 2 oraz z art. 77 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas: t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., Ppsa) prawnego domniemania doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, jednak o treści wezwania i jego konsekwencjach dowiaduje się nie z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, dołączonym do przesyłki, na którym składa podpis w chwili doręczenia, ale z pisma sądowego, które powinno się w niej znajdować. Pełnomocnik uczestnika postępowania stwierdził, że w swojej działalności otrzymuje wiele przesyłek sądowych, których odbiór rutynowo potwierdza, i pozostaje w uzasadnionym przekonaniu, że każda z nich zawiera to, co jest wskazane w dowodzie doręczenia. Zdaniem pełnomocnika uczestnika postępowania przekonanie co do właściwego działania pracowników sądów nie może być uznane za jego brak należytej staranności przy wykonywaniu czynności procesowych w prowadzonych przez niego sprawach. W ocenie pełnomocnika uczestnika postępowania uchybienie przez niego terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy, skoro jego działanie było oparte o uznanie, że działania pracowników sądu były prawidłowe. Okoliczność, że zawartość przesyłki jest zgodna z treścią zamieszczoną w rubryce "rodzaj przesyłki" na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, była okolicznością całkowicie od niego niezależną i nieprzewidywalną. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro pełnomocnik uczestnika skutecznie odebrał ww. przesyłkę, ale nie kwestionował w żaden sposób jej zawartości aż do doręczenia mu postanowienia sądu z dnia 7 grudnia 2017 r. odrzucającego skargę kasacyjną, nie można było w żaden sposób zwolnić go z winy w uchybieniu terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła [...], reprezentowana przez r. pr. A.M. Zaskarżonemu w całości orzeczeniu pełnomocnik strony zarzuca naruszenie art. 86 § 1 Ppsa poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie, tj. uznanie pełnomocnika za winnego niewykonania obowiązku nałożonego na niego wezwaniem w sytuacji, w której o potrzebie wykonania tego obowiązku, jak też skierowania do niego wezwania określającego ten obowiązek, dowiedział się z postanowienia niebędącego tym wezwaniem, lecz prawomocnie orzekającego o prawnym domniemaniu doręczenia pełnomocnikowi strony tego wezwania. W związku z powyższym pełnomocnik strony wnosi o: 1. uchylenie przez WSA w Warszawie zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie sprawy na nowo i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniesionej skargi, ewentualnie 2. uchylenie przez Naczelny Sad Administracyjny zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W dniu 18 czerwca 2018 r. do WSA w Warszawie wpłynęło uzupełnienie zażalenia z dnia 16 maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 Ppsa (aktualnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), sąd może na wniosek strony przywrócić uchybiony termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, o ile uchybienie nastąpiło bez winy strony. W myśl art. 87 § 2 Ppsa na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z tym, że strona skarżąca powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że wskazane przez pełnomocnika uczestnika postępowania okoliczności nie stanowią o braku winy w uchybieniu terminu. Z takim stanowiskiem sądu pierwszej instancji należy się zgodzić. Podać należy, że wezwaniem z dnia 8 września 2017 r. strona została zobowiązana do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie w terminie siedmiu dni pięciu jej odpisów. Zasadnie wskazał sąd pierwszej instancji, że przesyłka ta została odebrana w dniu 29 września 2017 r. Za niewiarygodne uznać należy twierdzenia pełnomocnika strony, że przesyłka ta nie zawierała przedmiotowego wezwania. Na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki znajduje się bowiem zapis: "odpis skargi kasacyjnej z dnia 22.08.17 r. + wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej z dnia 14.08.17 r." Z powyższego wynika jednoznacznie, że wysłane tą przesyłką zostały: zarówno odpis skargi kasacyjnej, jak i wezwanie do nadesłania odpisów skargi kasacyjnej. Zatem była informacja o tym co stanowi zawartość przesyłki. Odbierając zaś przesyłkę obowiązkiem adresata jest sprawdzić, czy zawiera ona wszystkie wskazane na druku zwrotnego potwierdzenie odbioru dokumenty. W sytuacji, gdyby przesyłka nie zawierała części dokumentów, albo w razie jakichkolwiek innych wątpliwości co do zgodności treści opisu zwrotki z zawartością przesyłki, pełnomocnik uczestnika postępując racjonalnie i z należytą starannością winien zawiadomić sąd o tym fakcie po otrzymaniu przesyłki, czego nie uczynił. Okoliczność braku wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie była kwestionowana po odebraniu korespondencji, a dopiero po odrzuceniu skargi kasacyjnej przez sąd. Powyższe okoliczności – w ocenie NSA - wskazują, że przesyłka została doręczona pełnomocnikowi strony zgodnie ze wskazaną na druku potwierdzenia odbioru zawartością. Strona nie uprawdopodobniła zatem braku winy w uchybieniu terminu i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu. Podkreślić przy tym należy, że uczestnik postępowania reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem tego zawodu, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Należy wskazać, że nieuwagi lub zaniedbania strony nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04; czy H. Knysiak-Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 Ppsa, warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 Ppsa.