II OZ 905/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.K. i I.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 478/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E.K. i I.D. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 16 marca 2026 r. nr WOP.7721.26.2026.EL w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 7 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 478/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 16 marca 2026 r., nr WOP.7721.26.2026.EL nakazującej E.K. i I.D. (dalej: "skarżący") rozbiórkę budynku – domku holenderskiego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że skarżący nie przedstawili okoliczności i dokumentów obrazujących ich sytuację finansową, ani szacunków dotyczących kosztów rozbiórki, co uniemożliwiło Sądowi konfrontację przewidywanych kosztów wykonania zaskarżonej decyzji z ich możliwościami finansowymi. Zaznaczono, że rozmiary i konstrukcja obiektu, a także jego charakter (budynek pełniący funkcję gospodarczą) co do zasady nie wskazują, aby rozbiórka wymagała takich nakładów i wysiłków jak, np. rozbiórka i odbudowa domu jednorodzinnego o przeciętnych parametrach. Sąd nie mógł zatem zweryfikować, czy rozbiórka obiektu prowadzić będzie do powstania znacznej szkody, bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że przekonanie skarżących odnośnie wadliwości aktu nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący złożyli zażalenie na ww. postanowienie. Wskazali, że charakter obiektu nie jest główną determinantą przesłanek wniosku. Chodzi bowiem o wykazanie przesłanki spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z czym – w ocenie skarżących – mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Ponadto zaznaczyli, że nie sposób wymagać w chwili obecnej kalkulacji kosztów związanych z wykonaniem obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji, bowiem zależą one głównie od środków podjętych przez organ w toku postępowania egzekucyjnego. Niemniej, środki te, wiążące się z nakładami finansowymi, jakiej wielkości by one nie były, będą stanowić szkodę majątkową, w sytuacji uwzględnienia zarzutów skargi. Szkoda ta będzie niewspółmierna i znaczna, bowiem – w razie uwzględnienia zarzutów skargi – nie powinna być poniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. W okolicznościach sprawy niniejszej podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji co do braku przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzja ta nałożyła na skarżących obowiązek rozbiórki budynku – domku holenderskiego trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych) o konstrukcji stalowej, pełniącego funkcję gospodarczą, o wymiarach 8,50 m X 2,90 m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina K.. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek w nim zawartych, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu objętego wnioskiem, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt zostanie wykonany. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno wskazywać na konkretne fakty i okoliczności pozwalające uwiarygodnić w sposób graniczący z pewnością, że wykonanie kontrolowanego aktu spowoduje wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w niniejszej sprawie nie wykazali, że zachodzą przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej. Skarżący nie wykazali ani nie udokumentowali konkretnych, wyjątkowych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku, niepoparte informacjami o rozmiarze grożącej skarżącym szkody i sytuacji majątkowej skarżących, nie może prowadzić do uwzględnienia tego wniosku. Nie sposób bowiem ocenić, czy wykonanie decyzji o nakazie rozbiórki faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub wywoła trudne do odwrócenia skutki. Jednocześnie słusznie wskazuje Sąd pierwszej instancji, że okoliczności dotyczące merytorycznego rozpoznania sprawy nie mogą uzasadniać wstrzymania wykonania wskazanej decyzji. Ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może być bowiem łączona z merytoryczną oceną zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności. To, że potencjalnie istnieje możliwość uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji nie oznacza, iż w związku z tym zachodzą podstawy do wstrzymania wykonania decyzji o nakazie rozbiórki. Taka możliwość jest uzależniona tylko od wykazania istnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Dlatego niezależnie od przedmiotu sprawy, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagane jest wykazanie istnienia dwóch przesłanek, tj. trudnych do odwrócenia skutków lub powstania znacznej szkody. Co prawda, orzeczenie rozbiórki zawsze łączy się z poniesieniem określonych kosztów jej dokonania. Wobec tego, faktu poniesienia kosztów rozbiórki nie należy rozpatrywać w kategoriach znacznej szkody skoro koszt jest związany z istotą tej decyzji. Charakter znacznej szkody ma taka szkoda, która niesie ze sobą skutki odmienne od tych, które decyzja z reguły wywołuje. Poniesienie kosztów rozbiórki budynku należy zaliczyć do normalnych skutków takiej decyzji (por. postanowienia NSA: z 4 marca 2020 r., II OZ 218/20; z 22 maja 2020 r., II OSK 1422/19; z 9 czerwca 2021 r., II OZ 364/21). W takiej sytuacji trudno zatem z automatu uznać, że w stosunku do takiego podmiotu nakaz rozbiórki spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Dlatego choć w zażaleniu wskazano na skutki finansowe nakazu rozbiórki, to jednak nie wykazano jakie konkretnie koszty finansowe wywoła wykonanie decyzji, tak aby w ogóle można było mówić o nieodwracalnych skutkach lub znacznej szkodzie. W związku z powyższym NSA uznał, że skarżący nie wykazali ani we wniosku ani w zażaleniu okoliczności, które podważałyby zasadność odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji i przemawiały za wstrzymaniem jej wykonania. Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.