II OZ 891/26

Dnia 15 września 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. i P.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 25/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.M. i P.M. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 31 października 2025 r. nr 220/2025 znak: WOP.7721.202.2025.ŁZ w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, 2. zwrócić A.M. i P.M. solidarnie ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych.

Postanowieniem z 30 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Łd 25/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Łodzi odmówił A.M. i P.M. wstrzymania wykonania zaskarżonej do tegoż sądu decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (ŁWINB) z 31 października 2025 r. nr 220/2025 znak: WOP.7721.202.2025.ŁZ w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu w/w postanowienia wskazano, że A.M. i P.M. (skarżący), reprezentowani przez r.pr. A.H., wnieśli do WSA w Łodzi skargę na w/w decyzję ŁWINB wydaną w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia robót budowlanych obejmujących wykonanie otworu okiennego znajdującego się w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym na terenie nieruchomości w Łodzi przy ul. [...], zlokalizowanego w ścianie granicznej z nieruchomością ul. [...] w Łodzi do stanu zgodnego z prawem poprzez demontaż stolarki okiennej z ww. otworu okiennego oraz zamurowanie otworu okiennego. Jednocześnie skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając wniosek skarżący wskazali, że w sprawie ziszczają się obie przesłanki ustawowe, co uzasadnia udzielenie ochrony tymczasowej. Zaskarżona decyzja nakłada na skarżących obowiązek przeprowadzenia inwazyjnych robót budowlanych, polegających na trwałym zamurowaniu otworu okiennego. Czynność ta nie ma charakteru prostej modyfikacji, lecz stanowi ingerencję trwale zmieniającą jego dotychczasowe (tzn. występujące od co najmniej 73 lat) parametry użytkowe oraz techniczne. Zamurowanie spornego otworu okiennego doprowadzi do natychmiastowej i całkowitej utraty oświetlenia dziennego w pomieszczeniu kuchni, co istotnie pogorszy jego funkcjonalność oraz standard higieniczno-sanitarny. Skutek ten będzie miał charakter trudny do odwrócenia. W przypadku uwzględnienia skargi przez sąd i ewentualnego uchylenia zaskarżonej decyzji, przywrócenie stanu poprzedniego wymagałoby ponownego przeprowadzenia prac budowlanych (wykuwanie otworu, naruszenie struktury muru, prace tynkarskie i elewacyjne). Tego rodzaju działania generują nadmierną uciążliwość nie tylko dla skarżących, ale również dla pozostałych mieszkańców budynku. Realizacja obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją wiąże się z koniecznością poniesienia bezzwrotnych nakładów finansowych. Na szkodę majątkową w niniejszej sprawie składają się: koszty zakupu materiałów budowlanych oraz robocizny niezbędnej do profesjonalnego zamurowania otworu i wykończenia elewacji oraz ewentualne koszty ponownego kucia ściany, zakupu nowej stolarki okiennej i jej montażu w przypadku korzystnego dla skarżących rozstrzygnięcia. Sumaryczna wartość tych prac stanowi dla skarżących znaczne obciążenie budżetu domowego. W sytuacji, gdy legalność nałożonego obowiązku jest przedmiotem sporu sądowego, zmuszanie skarżących do ponoszenia tych kosztów przed ostatecznym werdyktem sądu, nosi znamiona wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, której naprawienie w trybie odszkodowawczym byłoby procesem długotrwałym i skomplikowanym. Podkreślili, że otwór okienny istniejący w budynku co najmniej od 73 lat, nie stwarza żadnego bezpośredniego zagrożenia dla życia, ani nie grozi katastrofą budowlaną. Przedmiotem sporu są natomiast kwestie formalne, tj. istnienie dokumentacji dotyczącej spornego otworu okiennego, a nie stan techniczny zagrażający bezpieczeństwu konstrukcji budynku, co do której przez ostatnie dziesięciolecia nikt nie miał żadnych zastrzeżeń. Tym samym, pozostawienie otworu okiennego w stanie niezmiennym na czas trwania postępowania sądowo-administracyjnego nie narusza interesu społecznego. W odpowiedzi na skargę ŁWINB wniósł o jej oddalenie. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawili żadnych konkretnych okoliczności i argumentów, czy dowodów, na poparcie złożonego wniosku. Argumenty przytoczone na poparcie rzeczonego wniosku przez ich profesjonalnego pełnomocnika są bardzo lakoniczne i niepoparte jakimikolwiek dodatkowymi dowodami bądź okolicznościami (jak chociażby obliczeniami kosztów demontażu stolarki okiennej i zamurowania otworu okiennego w kontekście konkretnie wskazanej wysokości dochodów skarżących). Nie sposób podzielić stanowiska wnioskodawców jakoby wykonanie zaskarżonej decyzji wywoływało takie skutki bądź też tak znaczną szkodę, że ewentualne wygranie sprawy sądowej nie doprowadziłoby do ich przywrócenia. Demontaż stolarki okiennej i zamurowanie otworu okiennego materiałem budowlanym nakazanym w decyzji faktycznie może się wiązać dla skarżących z pewnymi utrudnieniami, jednakże nie można utożsamiać ich ze skutkami, których nie będzie można przywrócić, bądź ewentualnie z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143 ze zm., Ppsa) zarzucają naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 61 § 3 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niedokonanie wszechstronnej oceny akt sprawy, polegające na pominięciu przez sąd pierwszej instancji kluczowych, obiektywnych okoliczności dotyczących stanu technicznego budynku, tj. faktu, że ściana szczytowa, w której zlokalizowany jest sporny otwór okienny, uległa w przeszłości uszkodzeniu na skutek wybuchu bomby lądowej i jest spięta stalowymi ścięgami, co może prowadzić do naruszenia ściany szczytowej budynku w przypadku prowadzenia prac remontowo-budowalnych w jej obrębie, skutkiem czego błędnym i dowolnym jest uznanie przez sąd pierwszej instancji, że wykonanie decyzji stanowi jedynie "pewne utrudnienie", podczas gdy w rzeczywistości może prowadzić do katastrofalnych skutków - szkody znacznych rozmiarów i skutków trudnych, a nawet niemożliwych do odwrócenia; 2) art. 61 § 3 w zw. z art. 106 § 4 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwą ocenę przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, polegającą na zignorowaniu faktu osłabienia ściany szczytowej budynku, co w przypadku uwzględnienia skargi może skutkować brakiem możliwości powrotu do stanu poprzedniego poprzez ponowne odtworzenie okna, a w konsekwencji wyczerpuje znamiona skutków trudnych do odwrócenia, a nawet niemożliwych; 3) art. 61 § 3 w zw. z art. 106 § 4 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwą ocenę przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, polegającą na bezpodstawnym uznaniu przez sąd pierwszej instancji, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się dla skarżących jedynie z "pewnymi utrudnieniami", podczas gdy zamurowanie otworu okiennego zlokalizowanego w kuchni, charakteryzującej się niewydolną wentylacją grawitacyjną, doprowadzi do drastycznego i nagłego pogorszenia warunków sanitarno-higienicznych lokalu w tym ryzyka gwałtownego rozwoju grzybów i pleśni, co stanowi bezpośrednie niebezpieczeństwo dla zdrowia skarżących, a tym samym wprost wyczerpuje przesłankę "znacznej szkody" oraz prowadzi do powstania skutków trudnych do odwrócenia, a nawet niemożliwych; 4) art. 61 § 3 w zw. z art. 106 § 4 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwą ocenę przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazali przesłanek pozwalających na wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy wykonanie obowiązku zamurowania okna realnie naraża mieszkańców lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w Łodzi na znaczną szkodę w zakresie naruszenia zdrowia i pogorszenia samopoczucia wynikającego z przebywania w pomieszczeniach pozbawionych naturalnego oświetlenia; 5) art. 61 § 3 w zw. z art. 106 § 4 Ppsa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwą ocenę przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, polegającą na zignorowaniu powszechnie znanego faktu jakim jest konieczność poniesienia znacznych nakładów finansowych na specjalistyczne prace murarsko-budowlane prowadzone na wysokości oraz w obszarze ścian szczytowych budynków wielorodzinnych, co doprowadziło sąd pierwszej instancji do błędnego i naruszającego zasady logiki wniosku, że skarżący nie wykazali niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody poprzez wykonanie zaskarżonej decyzji; 6) art. 61 § 3 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez sąd I instancji kryterium pozaustawowego, tj. ocenie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji przez pryzmat tego, czy skutków powstałych na skutek wykonania zaskarżonej decyzji "nie będzie można przywrócić", podczas gdy dyspozycja art. 61 § 3 Ppsa wymaga jedynie uprawdopodobnienia skutków "trudnych do odwrócenia", co doprowadziło do nieusprawiedliwionego oddalenia wniosku; 2. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa zarzucają naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) § 57 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022, poz. 1225 ze zm., rozp. MI 2002), poprzez zaniechanie wzięcia pod uwagę przy ocenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji okoliczności, że wykonanie zaskarżonej decyzji (zamurowanie otworu okiennego) wymusi na skarżących stan permanentnego naruszania przepisów techniczno-budowlanych w zakresie minimalnego nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, co stanowi o oczywistej zasadności wstrzymania wykonania aktu. Na podstawie art. 106 § 3 Ppsa w zw. z art. 193 Ppsa skarżący wnoszą o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, których powołanie na wcześniejszym etapie nie było możliwe lub stało się uzasadnione wobec braku kierowania się przez sąd pierwszej instancji wiedzą powszechną i ogólnie dostępną, tj.: 1) pisma z 28.09.1926 r., tj. k. 29 - 30 dokumentacji architektoniczno-budowlanej ul. [...] (dawniej: [...]), 1919 - 1981 na fakt: niedostatecznego rozpoznania przez organy nadzoru budowalnego sprawy; występowania w dokumentacji archiwalnej dla budynku przy ul. [...], przechowywanej w Archiwum Państwowym w Łodzi, wzmianki o przegrodzeniu już w 1926 r. mieszkań jednopokojowych (tj. mieszkań takich jak skarżącej) na kuchnię i pokój i doświetlenie kuchni przez okno wykonane od strony sąsiada, tj. w ścianie szczytowej budynku; wykonania w budynku otworów okiennych obustronnie w jego ścianach szczytowych, w tym spornego otworu okiennego, jeszcze przed ukończeniem budowy budynku i oddaniem go do używania; nieistnienia podstaw do braku stwierdzenia wystąpienia samowoli budowlanej, a w konsekwencji dużego prawdopodobieństwa uchylenia zaskarżonej decyzji, co czyniłoby prace polegające na zamurowaniu otworu okiennego przed wydaniem prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie - bezcelowymi, narażającymi skarżących na zupełnie niepotrzebne wydatki, w tym ryzyko powstania szkody znacznych rozmiarów i skutków trudnych do późniejszego odwrócenia; 2) protokołu z 19.09.1945 r., tj. k. 4 dokumentacji architektoniczno-budowlanej ul. [...] (dawniej: [...]), 1919 - 1981 na fakt: naruszenia konstrukcji budynku poprzez wybuch bomby lądowej, co skutkuje obecnym osłabieniem ściany szczytowej budynku i konicznością jej wzmocnienia stalowymi ścięgami; 3) wyceny robót murarsko-budowalnych z 23.02.2026r. na fakt: przedstawienia przez potencjalnego wykonawcę szacunkowej wyceny robót objętych decyzją, które wahają się w granicach od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych, co tylko potwierdza wcześniejsze twierdzenia skarżących o ryzyku poniesienia znacznej szkody w sytuacji następczego uchylenia decyzji; 4) wydruku artykułu pn. "Wpływ obecności grzybów pieśniowych w budynkach na zdrowie" (źródło: https://zae.org.pl/wpcontent/upIoads/2022/08/BłuIetyn_ZAE_Sierpien_2022.pdf; https://zwiazek.org.pl/index.php/2024/01/24/wplyw-obecnosci-grzybowplesniowych- w-budynkach-na-zdrowie/); 5) wydruku artykułu pn. "Zagrożenia grzybowe w budynkach i w mieszkaniach - wpływ na organizm człowieka" (źródło: https://www.monz.pl/pdf-73290-10111 ?filename=Fungal-hazards-in-buiIdin.pdf ); 6) wydruku artykułu pn. "Wilgoć i grzyb w domu - przyczyny i zapobieganie" (źródło: https://budujemydom.pl/stan-surowy/sciany-i-stropy/a/1257-wilgoc-igrzyb- =w-domu-przyczyny-i-zapobieganie - dowody wskazane w pkt 4) - 6) powyżej powołują na fakt: powszechnej i ogólnie dostępnej wiedzy o tym, że w zwilgoconych i słabo wentylowanych pomieszczeniach istnieje duże ryzyko powstania w krótkim czasie grzybów i pleśni, negatywie wpływających na samopoczucie oraz zdrowie osób korzystających z tego rodzaju pomieszczeń; dużego ryzyka naruszenia zdrowia mieszkańców lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w Łodzi poprzez wysokie prawdopodobieństwo powstania w mieszkaniu skarżących wykwitów pleśni i grzybów na skutek zamurowania cegłą pełną jedynego skutecznego źródła wentylacji dla kuchni w postaci spornego otworu okiennego; dużego ryzyka powstania trudnych do odwrócenia skutków związanych z zamurowaniem okna w sposób wskazany w zaskarżonej decyzji, z powodu ogromnego prawdopodobieństwa powstania wykwitów pleśni i grzybów w lokalu skarżących; 7) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej na fakt: zapewnienia skarżącej cierpiącej z powodu uszkodzenia błędnika niezmienionych warunków lokalowych; braku możliwości przy chorobie skarżącej związanej z uszkodzeniem słuchu zastosowania alternatywnej, np. mechanicznej, wentylacji w kuchni. Na podstawie art. 195 § 2 zd. 1 Ppsa, skarżący wnieśli o dokonanie przez WSA w Łodzi - autokontroli zaskarżonego postanowienia i w sytuacji uznania, że jest ono oczywiście uzasadnione, o uchylenie przez ten sąd na posiedzeniu niejawnym zaskarżonego postanowienia i w miarę potrzeby o ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bez przesyłania akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Skarżący wnoszą o uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy WSA w Łodzi do ponownego rozpoznania. Ponadto, wnoszą również o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W załącznikach do niniejszego zażalenia skarżący załączają dokumenty w postaci: pisma z 28.09.1926r., tj. k. 29 - 30 dokumentacji architektoniczno-budowlanej ul. [...] (dawniej: [...]), 1919-1981; protokołu z 19.09.1945r., tj. k. 4 dokumentacji architektoniczno-budowlanej ul. [...] (dawniej: [...]), 1919 - 1981; wyceny robót murarsko-budowlanych z 23.02.2026r.; wydruku artykułu pn. "Wpływ obecności grzybów pieśniowych w budynkach na zdrowie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 Ppsa, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona skarżąca musi wskazać więc konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 Ppsa to strona skarżąca w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2018 r. II FZ 638/18, LEX nr 2579862). Skarżący w zawartym w skardze wniosku wskazali, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania znacznej szkody (utratę oświetlenia dziennego w pomieszczeniu kuchni, uciążliwości nie tylko dla skarżących, ale również dla pozostałych mieszkańców budynku związane z prowadzeniem robót budowlanych, konieczność poniesienia bezzwrotnych nakładów finansowych), a także spowodowania trudnych od odwrócenia skutków. Faktem jest, że nie sprecyzowali wówczas bliżej ani kosztów, ani rozmiarów zagrożeń związanych z prowadzeniem nakazanych robót budowlanych. Jednak już w zażaleniu wskazano, że zamurowanie okna w ścianie nośnej zewnętrznej wiąże się z istotną ingerencją w konstrukcję budynku i wymaga projektu budowlanego, opinii konstruktora oraz przywrócenia elewacji do stanu pierwotnego lub odpowiadającego już istniejącej. Wskazali przy tym na koszty wykonania decyzji dotyczące: - projektu budowlanego (3000 do 4000 zł), - opinii konstruktora (1500 do 2500 zł), - dokumentacji i formalności (1000 do 2000 zł), - rusztowania (2500 zł), - demontażu okna (800 zł), - zamurowania otworu (2000 do 3000 zł), - odtworzenia elewacji (3000 do 5000 zł), - prac wewnętrznych (2000 do 3000 zł), - utylizacji odpadów (500 do 1000 zł). W piśmie oszacowano łączną wartość prac na 16.300 do nawet 23.800 zł. W świetle powyższego należy wskazać, że w sprawie w sposób wystarczający uprawdopodobniono, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje realne niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody. Aktualnie przedstawiono szczegółowe koszty niezbędnych prac budowlanych, jakie skarżący będą zobligowani przeprowadzić w następstwie wykonania decyzji. Oszacowana łączna kwota tychże prac oraz ich rozmiar wskazuje na prawdopodobieństwo powstania znacznej szkody majątkowej oraz skutków prowadzących do zmian, które trudno będzie odwrócić. Niewątpliwie ewentualny powrót do stanu poprzedniego po wykonaniu takiego obowiązku również będzie wymagał poniesienia dodatkowych kosztów oraz dodatkowego nakładu pracy i uciążliwości wynikających z tych prac. Stąd też Sąd Naczelny, przy ocenie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wziął pod uwagę charakter nałożonego obowiązku, który uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma uregulować stosunki między stronami postępowania na czas tego postępowania, by nie powstały zagrożenia o jakich mowa w art. 61 § 3 Ppsa, to w niniejszej sprawie wstrzymanie wykonania było usprawiedliwione ziszczeniem się przesłanek wskazanych w przywołanym przepisie. Nie można przyjąć, że pozbawienie lub znaczące ograniczenie dopływu światła słonecznego w pomieszczeniach zamieszkałych na co dzień przez ludzi do czasu rozpatrzenia sprawy sądowoadministracyjnej nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków dla ich warunków życia. Mniejszy dopływ światła i ograniczona wentylacja negatywnie wpływają na zdrowie i komfort życia ludzi. Jak już wyżej uwypuklono, przywrócenie poprzedniego stanu rzeczy po ewentualnym uwzględnieniu skargi będzie wiązało się z dużym nakładem sił i środków w postaci wysokich kosztów wykonania robót budowlanych związanych z zamurowaniem okna w ścianie nośnej zewnętrznej przez wyspecjalizowaną firmę budowlaną. Jednocześnie wyraźnie należy zastrzec, że dla uwzględnienia zażalenia nie mogły mieć znaczenia okoliczności częściowo podnoszone we wniesionym środku zaskarżenia, a dotyczące samego prawdopodobieństwa uwzględnienia skargi, te strony skarżące mogą podnosić w toku postępowania. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 Ppsa. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 Ppsa.