II OZ 862/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/13 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Beaty Kozickiej, sędziego WSA Renaty Siudyki, sędziego WSA Beaty Kalagi-Gajewskiej w sprawie ze skargi L.L. na postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek L.L. o wyłączenie sędziów WSA w osobach Beaty Kozickiej, Renaty Siudyki i Beaty Kalagi-Gajewskiej, w sprawie z jego skargi na postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że skarżący w złożonym wniosku podał, iż wyżej wymienieni sędziowie byli członkami składu orzekającego, który wydał postanowienie z dnia 12 maja 2014 r. Według skarżącego sędziowie dopuścili się manipulacji, bowiem zaskarżone postanowienie dotyczyło innego przedmiotu sprawy, niż wskazano. Nadto skarżący wyjaśnił, że wskazany skład sędziowski orzekał we własnej sprawie, był nieobiektywny i celowo nie wezwał skarżącego na posiedzenie w dniu 12 maja 2014 r., odmawiając tym samym prawa danego obywatelom w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – do jawnego z udziałem skarżącego rozpatrzenia danej sprawy. Jako podstawę prawną wyłączenia wymienionych sędziów skarżący wskazał art. 18 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.". W ocenie Sądu złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd przytoczył przepisy art. 18 oraz art. 19 P.p.s.a., a następnie podkreślił, że w jego ocenie w stosunku do sędziów objętych wnioskiem nie zachodzą przesłanki o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie: sędzia WSA Beata Kozicka, sędzia WSA Renata Siudyka i sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska wydał postanowienie z dnia 12 maja 2014 r. na skutek wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów WSA w osobach Teresy Kurcyusz-Furmanik, Małgorzaty Walentek i Edyty Żarkiewicz. W kwestii wniosku o wyłączenie ostatnio wymienionych sędziów nie orzekali więc ci sami sędziowie, których wniosek dotyczył. Odnośnie twierdzeń skarżącego dotyczących manipulacji sędziów orzekających postanowieniem z dnia 12 maja 2014 r., obejmujących błędne oznaczenie organu oraz przedmiotu sprawy Sąd wskazał, że właściwym sposobem na podniesienie zarzutów tego rodzaju jest wniesienie środka prawnego od wydanego orzeczenia, co winno wywołać kontrolę zapadłego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nadto Sąd dodał, że na owo postanowienie zostało wniesione zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił, oznaczając taki sam przedmiot sprawy jak Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zarzut ten jest więc bezzasadny. Podobnie bezzasadne jest twierdzenie o tym, że niewłaściwie oznaczono organ w postaci Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. Dalej Sąd wyjaśnił, że zarzut nieobiektywności wskazanych sędziów nie został skonkretyzowany. Ostatni z podniesionych zarzutów polegał na celowym, wręcz złośliwym braku wezwania skarżącego na posiedzenie Sądu w dniu 12 maja 2014 r., co skarżący wiąże z naruszeniem jego prawa do sądu. Tymczasem zarzut taki, zdaniem Sądu, nie jest zasadny, bowiem zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. postanowienie w kwestii wyłączenia sędziego sąd wydaje w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym. Forma posiedzenia niejawnego wyklucza udział stron. Wobec tego nie należało wzywać na posiedzenie niejawne skarżącego, w efekcie którego wydano postanowienie z dnia 12 maja 2014 r. W ocenie Sądu skarżący nie wskazał rzeczywiście występujących okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych sędziów WSA i zarazem stanowiłyby powód ich wyłączenia od rozpoznania przedmiotowej sprawy. Sędziowie WSA Beata Kozicka i Beata Kalaga-Gajewska w dniu 5 maja 2016 r., natomiast sędzia WSA Renata Siudyka w dniu 6 maja 2016 r., złożyli niebudzące wątpliwości oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia zgodnie z art. 18 i 19 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący wnosząc o stwierdzenie jego nieważności z uwagi na naruszenie art. 134 P.p.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wyjaśnił, że w zakwestionowanym postanowieniu bezzasadnie stwierdzono, jakoby pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r. wniósł "do WSA w Gliwicach skargę na postanowienie PWIS w K. w przedmiocie choroby zawodowej". To stwierdzenie jest nieprawdziwe. Przedmiot sprawy jest inny i w tym to przedmiocie dotyczącym "sprawy urzędowej Sądu Pracy w T.", który postanowieniem wydanym w sprawie o sygn. akt [...] w trybie art. 464 K.p.c. przekazał "własną ww. sprawę sądową do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T." w celu rozpoznania, należało procedować. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami postępowania oraz nie mieli wcześniejszych związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować powstaniem wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Jan Paweł Tarno. Wyd. LexisNexis Warszawa 2010, s. 76). Poza wypadkami wyłączenia sędziego z mocy samego prawa – przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy wyliczone są enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). Przy czym do uwzględnienia wniosku opartego na normie art. 19 P.p.s.a. nie wystarczy samo subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego, lecz strona winna wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości co do tej bezstronności (porównaj: uzasadnienie do postanowienia NSA z dnia 22.02.2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem z powyższego przepisu wynika, iż względną przyczyną wyłączenia sędziego jest jakakolwiek okoliczność, pod warunkiem że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w stosunku do sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie w tym postępowaniu, żadna z przesłanek uzasadniających ich wyłączenie nie zachodzi. W szczególności w sprawie nie miała miejsca wskazywana przez skarżącego podstawa wyłączenia sędziów z mocy ustawy wymieniona w art. 18 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa i obowiązki. Zarówno wniosek z dnia 27 maja 2014 r., jak i wniesione zażalenie z dnia 14 czerwca 2016 r. nie zawierają takich okoliczności które mogłyby świadczyć o spełnieniu zarówno tej przesłanki jak i pozostałych wskazanych w art. 18 § 1 i 3 P.p.s.a. Okoliczności te nie wynikają także z oświadczeń wskazanych sędziów ani z akt sprawy. Natomiast to, że zdaniem skarżącego w postanowieniu z dnia 12 maja 2014 r. przedmiot sprawy oznaczony jest wadliwie nie świadczy o tym, że sędziowie objęci wnioskiem orzekali we własnej sprawie, a nie w sprawie skarżącego. Nadto wyjaśnić należy, że za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w rozumieniu art. 19 P.p.s.a. nie mogą być uznane kwestie subiektywnego poczucia strony o tym, że sędzia jest niesprawiedliwy, zastrzeżeń co do sposobu procedowania danego sędziego czy jego udziału w wydawaniu orzeczeń, z których strona jest niezadowolona. Takiej okoliczności nie stanowi także wadliwe – zdaniem skarżącego – oznaczenie przedmiotu sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że okoliczność, iż sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 8.01.2015 r., II OZ 1359/14; postanowienie SN z dnia 26.03.1997 r. sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 502; postanowienie SN z dnia 8.03.1972 r. sygn. akt I PZ 9/72, LEX nr 7068). Reasumując stwierdzić należy, że skarżący nie podważył stanowiska Sądu pierwszej instancji, że w stosunku do sędziów WSA w osobach Beaty Kozickiej, Renaty Siudyki i Beaty Kalagi-Gajewskiej nie zachodzi żadna z podstaw do wyłączenia wskazanych w art. 18 i 19 P.p.s.a. W niniejszej sprawie w rozpoznawanym zakresie nie mamy także do czynienia z naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, albowiem zgodnie z procedurą przewidzianą dla postępowania przed sądami administracyjny w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym (art. 22 § 2 P.p.s.a.). Wprawdzie przepis art. 95 P.p.s.a. umożliwia wezwanie niektórych osób na posiedzenie niejawne, co może być podyktowane potrzebą odebrania dodatkowych oświadczeń od danej strony postępowania, jednakże ocena czy taka konieczność zachodzi nie należy do strony, ale jest uprawnieniem sądu. W niniejszej sprawie takiej konieczności nie stwierdzono, co nie oznacza że ww. norma Konstytucji została naruszona. Bowiem prawo skarżącego do sądu zostało zrealizowane przez doręczenie mu zapadłego na tym posiedzeniu rozstrzygnięcia wraz ze stosownym pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Dlatego, na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.