II OZ 845/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 2610/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania postanowień w sprawie ze skargi E. J. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 lipca 2025 r. nr 1003/2025 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodziskim (dalej: "PINB w Powiecie Grodziskim") postanowieniem z 2 lutego 2021 r. nr 20/21 nałożył na E. J. obowiązek wykonania i przedłożenia w terminie 90 dni oceny technicznej stanu technicznego budynku – [...] usytuowanego na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w M. W związku z niewykonaniem powyższego obowiązku PINB w Powiecie Grodziskim postanowieniem z 8 września 2021 r. nr 169/21 zobowiązał E. J. do wpłacenia zaliczki w wysokości 13000 zł na pokrycie kosztów wykonania tego obowiązku. Kolejnym postanowieniem z 16 listopada 2021 r. nr 211/21 PINB w Powiecie Grodziskim wezwał zobowiązaną do uzupełnienia przedłożonej w dniu 15 E. J. wniosła zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Grodzisku Mazowieckim w oparciu o tytuł wykonawczy o charakterze pieniężnym wystawiony przez PINB w Powiecie Grodziskim z 15 grudnia 2022 r. nr 19/22, dotyczący należności pieniężnej wynikającej z postanowienia PINB w Powiecie Grodziskim z 8 września 2021 r. nr 169/21. PINB w Powiecie Grodziskim postanowieniem z 30 maja 2025 r. nr 132/25 zajął stanowisko jako wierzyciel i oddalił wniesione zarzuty. Po rozpatrzeniu zażalenia E. J. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB") postanowieniem z 29 lipca 2025 r. nr 1003/2025 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. E. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie MWINB z 29 lipca 2025 r. nr 1003/2025. W skardze zawarła wniosek "o wstrzymanie wykonalności decyzji administracyjnych organu I i II instancji". Uzasadniając ten wniosek skarżąca wskazała na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polegającej na wydatkowaniu znacznych środków na sporządzenie opinii, która – zdaniem strony – nie jest niezbędna do utrzymania budynku w należytym stanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 marca 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 2610/25, rozpoznając wniosek w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz postanowień PINB w Powiecie Grodziskim z 30 maja 2025 r. nr 132/25 i z 16 listopada 2021 r. nr 211/21, odmówił wstrzymania wykonania postanowień objętych wnioskiem. W ocenie Sądu wstrzymanie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji z 30 maja 2025 r. nie było możliwe z uwagi na charakter tych rozstrzygnięć. Sąd wyjaśnił, że instytucja wstrzymania wykonania aktu uregulowana w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), może dotyczyć jedynie aktu posiadającego atrybut wykonalności. Postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie wywołuje natomiast skutków materialnoprawnych. Uznanie za niezasadne zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, jak również nie nakłada na zobowiązanego nowych praw lub obowiązków, które mogłoby podlegać wykonaniu. Skutkiem postanowienia o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest tylko to, że postępowanie egzekucyjne (zdaniem wierzyciela) nie zawiera wad i toczy się nadal. Odnosząc się natomiast do wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia PINB w Powiecie Grodziskim z 16 listopada 2021 r. (mocą którego wezwano skarżącą do uzupełnienia przedłożonej przez nią oceny technicznej budynku) Sąd stwierdził, że postanowienie to wykracza poza granice niniejszej sprawy. Zakresem kontroli Sądu w tym postępowaniu objęte są postanowienia organów nadzoru budowlanego oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w związku z niewykonaniem przez skarżącą postanowienia organu powiatowego z 8 września 2021 r. nr 169/21. W ramach tego postępowania sądowoadministracyjnego nie będzie podlegało kontroli pod kątem legalności postanowienie organu powiatowego z 16 listopada 2021 r. Tym samym niedopuszczalne jest merytoryczne rozpoznanie wniosku w zakresie wstrzymania wykonania postanowienia z 16 listopada 2021 r. nr 211/21. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że decyzja [powinno być: postanowienie – przyp. NSA] WINB z 29 lipca 2025 r. nr 1003/2025 oraz utrzymane nim w mocy postanowienie PINB z 30 maja 2025 r. nr 132/25 nakładające obowiązek wpłacenia zaliczki za wykonanie oceny i ekspertyz technicznych mimo wykonania i dostarczenia ich powoduje niebezpieczeństwo narażenia skarżącej na nieuzasadnione koszty oraz wydanie kolejnych decyzji bezpodstawnie komplikujących sytuację. Pominięcie w rozstrzygnięciu postanowienia PINB z 16 listopada 2021 r. nr 211/21 jako kluczowego materiału dowodowego oraz powodu ponownego uruchomienia egzekucji zaliczki na wykonanie zastępcze oceny i ekspertyzy powoduje zaś, że w obiegu pozostanie postanowienie obarczone błędem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że nie można mówić o ewentualnym niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w odniesieniu do postanowienia MWINB z 29 lipca 2025 r. nr 1003/2025 oraz postanowienia PINB w Powiecie Grodziskim z 30 maja 2025 r. nr 132/25. Oddalając zarzuty egzekucyjne skarżącej organy te nie nałożyły na nią żadnego obowiązku, nie zobowiązały do podjęcia jakichkolwiek czynności, niczego też jej nie zakazały. Zaskarżone postanowienie MWINB oraz poprzedzające je postanowienie PINB w Powiecie Grodziskim odnoszące się do niezasadności podniesionych zarzutów egzekucyjnych mają charakter wyłącznie procesowy. Tym samym akty te nie nadają się do wykonania i nie podlegają wykonaniu, a zatem nie jest możliwe wstrzymanie ich wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Takie postanowienia nie posiadają cech, które mogłyby spowodować potencjalne wystąpienie jednej bądź obu przesłanek wymienionych w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnienia wymaga, że okoliczność kontynuowania egzekucji po oddaleniu zarzutów nie wynika z zaskarżonego postanowienia MWINB utrzymującego w mocy postanowienie PINB w Powiecie Grodziskim w przedmiocie stanowiska wierzyciela, ale z tytułu wykonawczego dotyczącego obowiązku wpłacenia zaliczki na pokrycie kosztów wykonania oceny technicznej stanu technicznego budynku. Sąd I instancji trafnie również ocenił, że niedopuszczalne było merytoryczne rozpoznanie wniosku o zakresie wstrzymania wykonania postanowienia PINB w Powiecie Grodziskim z 16 listopada 2021 r. nr 211/21. W ramach postępowania ze skargi na postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania innych postanowień organu nadzoru budowlanego. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca kwestionuje w istocie wymagalność egzekwowanego obowiązku wpłaty kwoty 13000 zł tytułem zaliczki na koszty wykonania oceny technicznej stanu technicznego budynku, podnosząc, że organ nie uwzględnił, że wymaganą ocenę techniczną zobowiązana dostarczyła do organu w dniu 15 listopada 2021 r., a nakładając nowe zobowiązanie (do uzupełnienia przedłożonej ekspertyzy) postanowieniem z 16 listopada 2021 r. nr 211/21 błędnie pouczył o braku możliwości odwołania. Wskazać zatem należy, że rozpoznając skargę na postanowienie MWINB oddalające zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego sąd administracyjny nie może sięgać w głąb i dokonywać oceny legalności postanowienia nr 211/21 wydanego w oparciu o art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Na postanowienie to służyło zażalenie, co wprost wynika z art. 81c ust. 3 Prawa budowlanego, a w dalszej kolejności – skarga do sądu administracyjnego. Legalność postanowienia PINB w Powiecie Grodziskim z 16 listopada 2021 r. mogła być zatem przedmiotem odrębnego postępowania i kwestia ta nie mieści się w granicach rozpoznawanej sprawy. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że w postanowieniu nr 211/21 organ zawarł pouczenie, że na niniejsze postanowienie nie przysługuje zażalenie. W świetle art. 112 k.p.a. błędne pouczenie o prawie do wniesienia środka zaskarżenia nie pozbawia wszak strony możliwości ochrony swoich praw. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.