II OSK 2796/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. K. (dawniej G.) o zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2026 r., sygn. akt II OSK 2796/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej S. K. (dawniej G.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Wr 122/24 w sprawie ze skargi S. K. (dawniej G.) na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 listopada 2023 r. Nr 1108/2023 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: zmienić postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2026 r., sygn. akt II OSK 2796/24 i wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia.

Wyrokiem z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 122/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę S. G. (obecnie K.) na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 listopada 2023 r. nr 1108/2023 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Skargą kasacyjną S. K. zaskarżyła powyższy wyrok w całości. W piśmie z 4 maja 2026 r. skarżąca kasacyjnie uzupełniła skargę kasacyjną oraz zwróciła się z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z 28 maja 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, iż w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie przedłożyła wraz z wnioskiem dokumentów źródłowych i danych, które mogłyby wskazywać na jej aktualną sytuację materialną i finansową. W ocenie Sądu informacja o dokonywaniu potrąceń z renty była w powyższym zakresie niewystarczająca. Ogólnikowe wywody strony dotyczące sytuacji finansowej, nie stanowiły wystarczającej podstawy pozwalającej uznać, iż wykonanie postanowienia spowoduje powstanie trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody. Sąd nie był zatem w stanie ocenić, czy rzeczywiście twierdzenia skarżącej odpowiadają prawdzie. W dniu 11 czerwca 2026 r. skarżąca wniosła pismo procesowe, zawierające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia DWINB, który należało potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia NSA z 28 maja 2026 r., zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.". We wniosku tym skarżąca wskazała, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia będzie się wiązał z niepowetowaną szkodą oraz spowoduje natychmiastowe, trudne do odwrócenia skutki, zagrażające jej życiu i uniemożliwiające kontynuowanie leczenia onkologicznego. W sposób szczegółowy przedstawiła swoją sytuację zdrowotną wnikliwie ją dokumentując. Wskazała również na wysokość otrzymywanej renty rolniczej i dokonywane potrącenia. Porównując wysokość nałożonej grzywny z otrzymywanymi świadczeniami wskazała na brak możliwości jej uiszczenia. Do wniosku dołączyła Pismo Rzecznika Finansowego z 7 kwietnia 2026 r. skierowane do Banku Spółdzielczego w S., pisma z KRUS z 20 listopada 2025 r. dotyczące ustalenia wysokości renty rolniczej oraz dokonywanych potrąceń, postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 maja 2026 r. oraz wyniki badań TK i PET-CT, a także kartę informacyjną Dolnośląskiego Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii. W pismach procesowych z 14 lipca 2026 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte we wniosku z 11 czerwca 2026 r. oraz przedstawił dodatkową argumentację odnośnie zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Podkreślił, że konieczność zapewnienia żonie całodobowej opieki wykluczyła go z rynku pracy. Choroba żony oraz brak możliwości zatrudnienia powoduje, że utracili płynność finansową i nie są w stanie opłacać rachunków za prąd. Zaznaczył, że odcięcie dostaw energii elektrycznej uniemożliwi żonie korzystanie z aparatury ratującej życie. Do pism dołączono m.in. orzeczenie z 29 czerwca 2026 r. o stopniu niepełnosprawności skarżącej oraz korespondencję z P. S.A. dotyczącą wezwania do zapłaty. Jednocześnie pełnomocnik wskazał na błędne ustalenie wysokości nałożonej grzywny oraz nieprawidłowość działania organu polegającą na wielokrotnym nałożeniu jednorazowej grzywny na różne podmioty (zarówno na skarżącą jak i na jej następcę prawnego, tj. spółkę D. sp. z o.o.). Zaznaczył, że wadliwość powyższych działań organu potwierdza treść postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2 września 2025 r., nr 907/2025, którym uchylono rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia grzywny na ww. spółkę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie, w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przepis ten, na mocy art. 193 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio również do postanowień wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do wydania takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie choćby jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej. Wskazać należy, że zmiana okoliczności, o jakiej mowa w powyższym przepisie, polega także na powołaniu we wniosku okoliczności, które dotychczas nie stanowiły podstawy rozpoznania przez sąd administracyjny. Okoliczności te powinny być skorelowane z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. wiązać się z wystąpieniem w sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, będący przedmiotem rozpoznania w powołanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2026 r. nie zawierał faktów i dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do jego uwzględnienia. Skarżąca wskazała na zaistnienie przesłanki wystąpienia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków wiążących się z jej sytuacją finansową. Nie przedstawiła jednakże w sposób jasny i pełny swojej sytuacji majątkowej, co spowodowało w konsekwencji, że nie była możliwa odpowiednia weryfikacja jej możliwości finansowych. W aktualnie rozpoznawanym wniosku skarżąca wskazała na okoliczności, które przemawiają za jego uwzględnieniem. Skarżąca oświadczyła, że budżet jej trzyosobowej rodziny wynosi zaledwie 2900 złotych miesięcznie. Na powyższą kwotę składa się 800 złotych świadczenia wychowawczego oraz renta rolnicza skarżącej, z której dokonywane są potrącenia, tak że do wpłaty pozostaje 2100 złotych. Skarżąca zaznaczyła również, że posiada konto w Banku Spółdzielczym w S., jednakże całość wpływów (łącznie z dodatkami opiekuńczymi i świadczeniami socjalnymi) została zajęta przez Bank i przekazana organowi egzekucyjnemu. Powyższe działanie Banku jest obecnie przedmiotem interwencji Rzecznika Finansowego. Następnie wskazała, że nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zostały dostrzeżone również przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, który w wyniku rozpatrzenia złożonego przez nią zażalenia, postanowieniem z 14 maja 2026 r., uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 31 marca 2026 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżąca podkreśliła, że nieprawidłowe działania organów doprowadziły jej rodzinę do ubóstwa, a uiszczenie nałożonej grzywny w wysokości 758.162,40 zł jest niemożliwe. Wskazała również uwagę na pogarszający się stan zdrowia oraz konieczność leczenia onkologicznego w odległym ośrodku (oddalonym o 200 km) co wiąże się z kosztownymi, comiesięcznymi dojazdami. Zaznaczyła, że z uwagi na problemy zdrowotne wymaga całodobowej opieki, którą sprawuje jej mąż opiekujący się również ich małoletnim synem. W związku z tym nie ma on możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia by podratować budżet. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając aktualną argumentację skarżącej – znajdująca oparcie w nadesłanych dokumentach – uznał, że wykonanie zaskarżonego postanowienia może spowodować zaistnienie skutków z art. 61 § 3 p.p.s.a. Okoliczności podniesione we wniosku skarżącej dają zatem podstawy do zmiany postanowienia z 28 maja 2026 r. Należy bowiem przyjąć, że wskazane przez skarżącą okoliczności można zakwalifikować jako mające istotne znaczenie i wpływ na rozpoznanie wniosku o zmianę ww. postanowienia o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, uznając, że zasadne jest udzielenie skarżącej ochrony tymczasowej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.