II OZ 789/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 219/21 o odrzuceniu wniosku S. C. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2021 r., nr 193/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnej budowy muru oporowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 22 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 219/21, odrzucił wniosek S. C. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2021 r., nr 193/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnej budowy muru oporowego. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2021 r. wezwano skarżącego S. C. do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie skargi z dnia 20 marca 2021 r. podpisanej osobiście przez skarżącego wraz z jej 4 odpisami oraz do podania numeru PESEL skarżącego. W wydanym zarządzeniu zakreślono termin na jego wykonanie wynoszący 7 dni oraz rygor odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 lipca 2021 r. W dniu 12 lipca 2021 r. Skarżący złożył osobiście w Biurze Podawczym Sądu 3 odpisy skargi. Postanowieniem z dnia 8 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę S. C., wskazując w uzasadnieniu, że do akt sprawy zostały złożone tylko 3 odpisy skargi i nie został podany jego numer PESEL. Pismem z dnia 3 października 2021 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z dnia 8 września 2021 r. W treści zażalenia wniósł o wyznaczenie nowego terminu na uzupełnienie braków formalnych. Podał, że w terminie, który został mu wyznaczony na uzupełnienie braków formalnych, był zmuszony opiekować się schorowaną i wymagającą pomocy innej osoby ciocią. W związku z zaistniałą sytuacją poprosił swoją mamę o pomoc w przygotowaniu tych dokumentów. Wypełniając dokumentację przez pomyłkę pominął numer PESEL i nadesłał jedynie 3 odpisy skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. II OZ 331/22, oddalił zażalenie. W uzasadnieniu wskazał, że podnoszone w zażaleniu okoliczności związane z koniecznością sprawowania opieki nad członkiem rodziny nie świadczą o wadliwości postanowienia Sądu I instancji, co najwyżej mogą stanowić uzasadnienie do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczenie postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2022 r. nastąpiło do rąk własnych skarżącego w dniu 17 czerwca 2022 r. Pismem z dnia 4 lipca 2022 r., złożonym w tym samym dniu w Biurze Podawczym Sądu, Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazał, że z postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. II OZ 331/22, powziął informację, że prośba o wyznaczenie nowego terminu była bezskuteczna z uwagi na fakt źle sformułowanego wniosku, który powinien być wnioskiem o przywrócenie terminu. Wskazał, że ustała przyczyna uchybienia terminu wraz z doręczeniem postanowienia NSA, w związku z tym z zachowaniem siedmiodniowego terminu wnosi o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący we wniosku podał numer PESEL. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnił, iż przepisy art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), stanowią, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd podniósł, że pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z winy strony. Sąd stwierdził, że jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczenie postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2022 r. nastąpiło do rąk własnych skarżącego w dniu 17 czerwca 2022 r. W związku z tym siedmiodniowy termin na złożenie wniosku upłynął z dniem 24 czerwca 2022 r. Skarżący zaś złożył wniosek o przywrócenie terminu dopiero w dniu 4 lipca 2022 r., a więc z przekroczeniem wskazanego siedmiodniowego terminu. W związku z tym, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po siedemnastu dniach od ustania przyczyny uchybienia terminu, Sąd uznał go za spóźniony. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł M. C., reprezentowany przez nieprofesjonalnego pełnomocnika. Uzasadniając Żalący wskazał i powołał treść zażalenia z dnia 2 lipca 2022 r. (wniesionego jako zaskarżenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2022 r. odrzucającego skargę S. C. – przyp. NSA), "w którym to dokładnie została opisana cała sytuacja dotycząca tak nieprawdziwych informacji, które Sąd powiela w uzasadnieniu o 3 egzemplarzach a nie 4 odpisu skargi oraz o niedotrzymaniu terminu 7 dni z uwagi na brak przesłanek." W odpowiedzi na zażalenie D. W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o odrzucenie zażalenia oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika postępowania D. W. kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego liczonych według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a.: "Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu." Natomiast stosownie do art. 88 p.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Z przytoczonych przepisów wynika także to, że jeżeli Sąd odrzuca wniosek o przywrócenie terminu, to musi wskazać, co było według wnioskodawcy przyczyną uchybienia terminu i kiedy ta przyczyna ustała. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji sprostał powyższemu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał wyraźnie, co było według Skarżącego przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi i w związku z tym ustalił, kiedy ta przyczyna ustała. Okoliczności te wynikają wprost z ustaleń faktycznych sprawy, jak również z samego przebiegu postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., jest aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął – czy też nie – przed jej dopełnieniem. Jeżeli zatem od postanowienia o odrzuceniu skargi nie zostało złożone zażalenie, to termin siedmiodniowy z art. 87 § 1 p.p.s.a., przewidziany na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, zaczyna swój bieg od daty doręczenia postanowienia Sądu I instancji rozstrzygającego kwestię uchybienia terminu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II GZ 222/12, z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II GZ 1355/16, z dnia 23 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 207/17, z dnia 27 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1267/17, z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt II GZ 866/17 oraz z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GZ 128/21). Mając powyższe na uwadze, Skarżący powinien w ciągu 7 dni od otrzymania postanowienia odrzucającego jego skargę złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący w zażaleniu nie przytoczył żadnych okoliczności, które wyjaśniałyby przyczyny uchybienia terminowi. Przytoczył jedynie twierdzenia przedstawione w zażaleniu dotyczącym odrzucenia skargi, gdzie okoliczności tam przedstawione dotyczą uchybieniu uzupełnienia braków formalnych skargi. W konsekwencji, nie było podstaw do uznania braku winy w uchybieniu terminu, w pierwszej kolejności w stosunku do wnioskowanego przywrócenia terminu, jak też w odniesieniu do niezachowania siedmiodniowego terminu dla wniesienia tegoż wniosku, gdzie to na wnioskującym spoczywa obowiązek choćby uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wbrew twierdzeniu Żalącego, S. C. pismem z dnia 17 czerwca 2021 r. został prawidłowo wezwany do nadesłania podpisanej skargi, bądź podpisanie skargi w siedzibie sądu, bądź podpisanie dołączonej kserokopii skargi i odesłanie jej na adres sądu, czy nadesłanie 4 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, natomiast E. C., jako pełnomocnik M. C., do nadesłania 3 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie na rzecz uczestnika zwrotu kosztów postępowania, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji. (zob. postanowienie NSA z dnia 2 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 342/10, LEX nr 740785). Nadto przepisy te nie przewidują zwrotu tego rodzaju kosztów poniesionych przez uczestnika postępowania (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1156/18, LEX nr 2683944.) W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.