II OZ 767/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 735/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 29 maja 2024 r., nr WOP.7722.249.2023.KK w przedmiocie opłaty za legalizację obiektu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 27 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 735/24, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej: "p.p.s.a.", odmówił skarżącemu – J. P. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji przytaczając stan sprawy wskazał, że skarżący zarządzeniem z 10 lipca 2024 r. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, złożonej na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z 29 maja 2024 r. o nałożeniu na skarżącego opłaty legalizacyjnej, poprzez nadesłanie czterech odpisów skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący w wyznaczonym terminie nadesłał do Sądu cztery odpisy zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 15 października 2024 r. odrzucił skargę J. P. z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, albowiem skarżący zamiast żądanych czterech odpisów skargi nadesłał cztery kopie zaskarżonego postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi złożył skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że nie ponosi winy za uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż błędnie zrozumiał wezwanie, w związku ze swym bardzo złym stanem zdrowia i wiążącą się z tym nieporadnością oraz brakiem rozeznania w procedurach i wymogach sądowych. Zdaniem skarżącego dobitnie świadczy o tym fakt, że na wezwanie Sądu zamiast czterech odpisów skargi nadesłał cztery odpisy zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając złożone przez skarżącego zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku z 15 października 2024 r. o odrzuceniu skargi, postanowieniem z 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 776/24 oddalił zażalenie, uznając, że odrzucenie skargi było zasadne, albowiem skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznając zatem wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazał, że wezwanie do nadesłania czterech egzemplarzy odpisów skargi było jasne i zrozumiałe, dlatego też niedokładne przeczytanie wezwania, na które powołuje się skarżący, jest niczym innym jak przejawem braku należytej staranności wymaganej od strony postępowania. Sąd nie dostrzegł również, aby przywoływany przez skarżącego, jego wiek i stan zdrowia świadczyły o nieporadności skarżącego. Jak zauważył Sąd skarżący ma 68 lat i cierpi na przewlekłe choroby, jednak z akt nie wynika, aby choroby te negatywnie wpływały na możliwość zrozumienia treści wezwania. W ocenie Sądu załączona do wniosku dokumentacja medyczna dotyczy zgłoszenia się przez skarżącego do szpitala we wrześniu 2024 r., a zatem nie może mieć wpływu na ocenę możliwości wykonania przez skarżącego wezwania w lipcu 2024 r. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby bez swojej winy uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zażalenie za powyższe postanowienie złożył skarżący – J. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej dla skarżącego z urzędu, której koszty nie zostały przez stronę uiszczone ani w całości ani w części. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie przez Sąd błędnych ustaleń, że do uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi doszło z winy skarżącego, podczas gdy skarżący nie ponosi winy za to uchybienie, z uwagi na bardzo zły stan zdrowia zarówno jego jak i jego żony i wiążącą się z tym nieporadność i brak rozeznania w procedurach i wymogach sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione przez skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Prawidłowo w tym zakresie stwierdził Sąd pierwszej, że w wezwaniu z 12 lipca 2024 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi jasno wskazano, że wzywa się do nadesłania 4 egzemplarzy odpisów skargi wraz z załącznikami poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona skarżącemu w dniu 19 lipca 2024 r. (k. 38). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wraz z wnioskiem z 24 lipca 2024 r. o zwolnienie z opłaty kosztów sądowych nadesłał do Sądu cztery odpisy zaskarżonego postanowienia, zamiast odpisów skargi, jak jednoznacznie wskazano w wezwaniu. A zatem skoro skarżący we wskazanym w wezwaniu terminie wystąpił z wnioskiem o zwolnienie go z kosztów sądowych, a także nadesłał cztery odpisy zaskarżonego postanowienia to nie można przyjąć, że skarżący ze względu na swój zły stan zdrowia był nieporadny i nie miał rozeznania w procedurach sądowych. Skarżący jak sam wskazuje błędnie odczytał wezwanie, jednak omyłka ta nie może stanowić sama w sobie usprawiedliwionej przyczyny uchybienia terminu, zwłaszcza, że skarżący nie wykazał, aby była ona spowodowana nadzwyczajnymi okolicznościami. Za takie nie sposób bowiem uznać przewlekłej choroby skarżącego ani jego żony oraz wieku skarżącego, gdyż skarżący jest od kilku lat leczony i jest pod kontrolą lekarzy, a załączona do wniosku o przywrócenie terminu dokumentacja medyczna wskazuje jedynie na jednodniową hospitalizację skarżącego i to we wrześniu 2024 r. Tym samym nie można uznać, aby miała ona wpływ na możliwość właściwego odczytania wezwania i prawidłowość jego wykonania przez skarżącego w lipcu 2024 r. A zatem Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że niedokładne przeczytanie wezwania jest przejawem braku należytej staranności wymaganej od strony postępowania inicjującej postępowanie sądowe i należycie dbającej o własne interesy. W związku z powyższym błędne odczytanie wezwania, co skutkowało nieuzupełnieniem w terminie braków formalnych skargi, obciąża stronę (skarżącego) i okoliczność ta nie stanowi braku jego winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, NSA wskazuje, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 p.p.s.a.