II OZ 765/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia . N. i W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 25 czerwca 2014 roku, sygn. akt II SA/Lu 435/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. N. i W. N. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 25 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił M. N. i W. N. (dalej jako "skarżący") przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 21 kwietnia 2014 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie dwóch jej odpisów. Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, skarżący odebrał wezwanie 26 maja 2014 r., zaś skarżąca 30 maja 2014 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd I instancji wyjaśnił, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Skarżący nie uzupełnili braków skargi i nie nadesłali odpisów skargi, co stanowi postawę odrzucenia skargi. W ocenie Sądu I instancji oznacza to, że skarga jest oczywiście bezzasadna, a wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący szczegółowo przedstawili swoją sytuacją materialną i rodzinną, która w ich ocenie stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z zażalenia i dołączonych dokumentów wynika, że skarżący od roku jest bezrobotny a jedynymi środkami, które otrzymują są "świadczenia chorobowe niepełnosprawnego dziecka i żony". Skarżący podali ponadto, że opiekują się matką, która jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Podnieśli również, że z uwagi na charakter sprawy dotyczącej prawa budowlanego potrzebna jest im pomoc profesjonalnego prawnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuacje, gdy obowiązujące prawo jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania zawartego w skardze bądź gdy zachodzą przesłanki niedopuszczalności skargi. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 8 stycznia 2009 r. (I FSK 1892/07), przepis art. 247 p.p.s.a. jest instrumentem służącym ekonomii procesowej, bowiem pozwala zakończyć postępowanie w jak najkrótszym czasie bez potrzeby angażowania procedur sądowych w sytuacji, gdy skarga bez głębszej analizy prawnej jest oczywiście bezzasadna. W niniejszej sprawie oczywistą bezzasadność skargi Sąd Wojewódzki nie wyprowadził z oceny jej treści lecz z faktu nieusunięcia braku formalnego, do czego skarżący byli wezwani zarządzeniem zobowiązującym do uiszczenia wpisu od skargi oraz złożenia odpisów skargi. Jak wynika z akt sprawy w wyznaczonym terminie skarżący złożyli tylko wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W takich okolicznościach sprawy zastosowanie art. 247 p.p.s.a. nie jest zasadne. Przyjąć bowiem należy, że nie każdy przypadek warunkujący ewentualne odrzucenie skargi, w tym przewidziany w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., może być kwalifikowany jako podstawa zastosowania art. 247 p.p.s.a. Należy mieć bowiem na uwadze, że stronie przysługuje wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności, której uchybiła. Trudno więc mówić o "oczywistej bezzasadności skargi" jeżeli istnieje procesowa możliwość usunięcia braku formalnego skargi. Ponadto względy ekonomiki procesowej przemawiają przeciwko rozstrzyganiu o prawie pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a., kiedy można założyć, że po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi strona może ponowić wniosek, aby skorzystać z możliwości złożenia skargi kasacyjnej. Zaznaczyć należy, że stosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. nie może stanowić nadmiernego ograniczenia instytucji prawa pomocy, która stanowi gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 784/09). Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a.