II OZ 744/23

Dnia 10 stycznia 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1634/23 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 sierpnia 2023 r., nr WINB-WOA.7721.50.2023.KC w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 6 listopada 2023 r., II SA/Gl 1634/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gliwicach wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) z 1 sierpnia 2023 r., nr WINB-WOA.7721.50.2023.KC, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Częstochowie z 11 stycznia 2023 r. nr 6/2023, w przedmiocie nakazu A.M. (skarżący) rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego, zlokalizowanego w miejscowości [...], na działce nr [...], gm. [...]. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze na w/w decyzję zawarto wniosek o jej wstrzymanie wskazując, że nakaz rozbiórki jest najdalej idącą sankcją prawną wobec inwestora, która rodzi nieodwracalne lub trudne do odwrócenia skutki. W piśmie z 11 października 2023 r. uczestnik postępowania – B.K., wniosła o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, albowiem według niej nie zachodzą w sprawie żadne okoliczności, uzasadniające udzielenie ochrony tymczasowej. Wskazując na powyższe, sąd pierwszej instancji stwierdził, że już z samej istoty decyzji nakazującej rozbiórkę całości lub części obiektu budowlanego wynika możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania decyzji, która następnie zostałaby przez sąd administracyjny wzruszona. Ewentualna szkoda poniesiona przez skarżącego na skutek rozbiórki obiektu wiązałaby się zarówno z utratą środków finansowych, poniesionych w związku z jego realizacją, jak również z ponoszeniem nakładów finansowych w celu wykonania nałożonego obowiązku oraz ewentualnej odbudowy obiektu. Stąd też sąd wojewódzki uznał za spełnione przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B.K., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm., Ppsa). Żaląca się wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Wnosi także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podnosi, że postanowienie sądu wojewódzkiego nie może się ostać i wskazuje, że skarżący w ogóle nie uzasadnił oraz nie przedłożył żadnego dowodu dla poparcia swoich twierdzeń, iż wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci powstania znacznych strat finansowych w prowadzonej działalności handlowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 Ppsa wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, że skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Brak precyzyjnego wskazania przesłanek wymaganych przez przepis art. 61 § 3 Ppsa uniemożliwia ocenę zasadności złożonego przez stronę skarżącą wniosku. Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2004 r., FZ 65/04, niepubl.). Tylko prawidłowo uzasadniony wniosek może zostać rozpoznany zgodnie z intencją strony, bowiem brak uzasadnienia czy też uzasadnienie niepełne, lakoniczne, nie pozwala na ocenę, czy opisana powyżej przesłanka w danej sprawie zachodzi. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego formułowania argumentów uzasadniających wniosek o wstrzymanie, a obowiązek w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. W treści wniosku skarżący poprzestał w zasadzie na stwierdzeniu, że wstrzymanie wykonania decyzji jest uzasadnione ze względu na to, że nakaz rozbiórki jest najdalej idącą sankcją prawną wobec inwestora, która rodzi nieodwracalne lub trudne do odwrócenia skutki. Natomiast sąd pierwszej instancji przyjął, że wykonanie rozbiórki z reguły wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Pogląd ten jest co do reguły oczywiście prawidłowy i powszechnie przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku decyzja o nakazie rozbiórki podlega wstrzymaniu, bez konieczności uzasadnienia wniosku w tym zakresie i bez konieczności przeprowadzenia oceny okoliczności danej sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny na etapie rozpoznawania wniosku. W niniejszej sprawie zabrakło zarówno prawidłowego uzasadnienia wniosku przez stronę skarżącą, jak i pełnej oceny okoliczności sprawy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd wojewódzki nie rozważył, czy rozbiórka tego rodzaju tymczasowego obiektu budowlanego z uwagi na jego konstrukcję, wywołuje skutki, które można określić jako trudne do odwrócenia. Pominął ponadto, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, jakie koszty musiałby ponieść w związku z wykonaniem nakazu rozbiórki oraz jak te koszty mogą wpłynąć na jego bieżącą działalność. Oznacza to, że brak jest również w uzasadnieniu sądu pierwszej instancji oceny, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Przyjęcie prezentowanego przez sąd wojewódzki zastosowania art. 61 § 3 Ppsa w odniesieniu do decyzji nakazującej rozbiórkę, prowadzi do niedopuszczalnego uznania, że w każdym przypadku nałożenia na stronę obowiązku wykonania rozbiórki obiektu budowlanego, uzasadnia niejako automatycznie wstrzymanie wykonania decyzji będącej przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Nie ulega zaś wątpliwości, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu po wniesieniu skargi ma zawsze charakter wyjątku od reguły ujętej w art. 61 § 1 Ppsa. Strona skarżąca powinna więc wykazać, że w konkretnym stanie faktycznym wykonanie nakazu rozbiórki wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast sąd zobowiązany jest dokonać oceny wniosku uwzględniając okoliczności sprawy. To, że nakaz rozbiórki z reguły wywołuje trudne do odwrócenia skutki, nie oznacza, że wywołuje takie skutki w każdym przypadku. Z powyższych względów i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się zaś do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wyjaśnić należy, że nie może on być uwzględniony albowiem przepisy art. 203 i art. 204 Ppsa, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.