II OZ 730/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 2706/25 o odrzuceniu skargi G. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 września 2025 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania prac konserwatorskich i robót budowlanych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 13 lutego 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2706/25, odrzucił skargę G. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 września 2025 r., znak: [...], w przedmiocie nakazu wykonania prac konserwatorskich i robót budowlanych. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że pismem z dnia 13 listopada 2025 r. wezwano skarżącego do uiszczenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, wpisu od skargi pod rygorem jej odrzucenia. Odpis tego pisma doręczono skarżącemu (dorosłemu domownikowi – W. K.) w dniu 19 listopada 2025 r. Termin uiszczenia wpisu od skargi upływał więc w dniu 26 listopada 2025 r. Skoro wpisu od skargi w wyznaczonym terminie nie uiszczono, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", skargę odrzucił. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł G. K. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie: 1) art 72 § 1 w zw. z art. 65 § 1 P.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, podczas gdy przesyłka została wydana osobie niebędącej domownikiem skarżącego ani osobą uprawnioną do odbioru korespondencji adresowanej do skarżącego, która przyjęła przesyłkę w miejscu prowadzenia przez siebie indywidualnej działalności gospodarczej, a nie w miejscu zamieszkania skarżącego wskazanym jako a res do doręczeń, co oznacza, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki doręczenia zastępczego a w konsekwencji doręczenie to nie mogło wywołać skutków procesowych, 2) art. 58 § 1 pkt 3 ustawy P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi, pomimo że zarządzenie wzywające do jego uiszczenia nie zostało skutecznie doręczone, a tym samym nie rozpoczął biegu termin do wykonania tego 3) art. 73 ustawy P.p.s.a. poprzez przyjęcie skuteczności doręczenia pomimo braku prawidłowego potwierdzenia, ze przesyłka została doręczona osobie uprawnionej do jej odbioru, w szczególności bez ustalenia, czy osoba odbierająca przesyłkę była faktycznie domownikiem adresata lub osobą uprawnioną do jej przyjęcia w rozumieniu przepisów o doręczeniach, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że doręczenie było prawidłowe oraz skuteczne, 4) art. 133 § 1 ustawy P.p.s.a. poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy i przyjęcie, że przesyłka doręczona osobie trzeciej zawierała zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, podczas gdy w rzeczywistości korespondencja do skarżącego, zawierała jedynie odpowiedź organu administracji publicznej na skargę, do której skarżący ustosunkował się w odrębnym piśmie procesowym. 5) art. 45 ust. 1 Konstytucja RP poprzez przyjęcie skuteczności Wadliwego doręczenia i w konsekwencji odrzucanie skargi, co doprowadziło do pozbawienia skarżącego możliwości merytorycznego rozpoznania ¡sprawy przez sąd administracyjny. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz stwierdzenie, że nie doszło do skutecznego doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z jego przesłuchania oraz z przesłuchania świadka, na okoliczności podniesione w zażaleniu. W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty dodatkowo umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Z kolei pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Do skargi znajduje zatem zastosowanie m.in. art. 220 § 1 P.p.s.a. wyrażający wymóg uiszczenia wpisu sądowego. Stosownie natomiast do art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśli art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Złożona w przedmiotowej sprawie skarga do Sądu pierwszej instancji zawierała brak formalny, prawidłowo zatem Sąd ten wydał zarządzenie z dnia 5 listopada 2025 r. wzywające skarżącego do jego uzupełnienia poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie da się wykluczyć, że w adresowanej do skarżącego przesyłce nie znajdowało się wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znane jest stanowisko orzecznictwa, że praktyka doręczania stronie postępowania kilku pism w jednej przesyłce nie narusza zasad ani trybu doręczania pism w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla prawidłowego doręczenia niezbędne jest jednak, aby pismo sądowe zostało wysłane, jako list za potwierdzeniem odbioru, a przesłanie kilku pism sądowych musi być odnotowane w formularzu potwierdzenia odbioru. Niemniej w orzecznictwie postulowany był także pogląd, że zasadnym jest wzywanie o uzupełnienie wszystkich braków na jednym formularzu (np. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2020 r., sygn. II GZ 202/20, LEX nr 3061923). A zatem pożądaną praktyką wydaje się, by w takiej sytuacji, w piśmie przewodnim (wezwaniu, zarządzeniu, zawiadomieniu) wyraźnie wskazywać, że doręczenie dotyczy kilku pism (wezwań) wymienionych w treści pisma. Praktyka taka, pozwoliłaby na wyeliminowanie wielu sytuacji, w których kwestionowana jest zawartość doręczonej stronie postępowania korespondencji. Dodatkowo należy wskazać, że w aktach sprawy znajduje się duplikat potwierdzenia odbioru przez skarżącego (dorosłego domownika) przesyłki sądowej, jednakże z duplikatu tego nie wynika, co tak naprawdę znajdowało się w przesyłce z Sądu. Nie ma bowiem jakiejkolwiek informacji na owym duplikacie, co ta przesyłka faktycznie zawierała. Wobec tego nie ma żadnej pewności, czy skarżący otrzymał wezwanie wraz z odpisem odpowiedzi na skargę, czy jak twierdzi, tylko odpowiedź na skargę , do której zresztą się ustosunkował pismem z dnia 24 listopada 2025 r. (k.17 akt sądowych). Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dowodowo niemożliwe jest aktualnie wykazanie, że przesyłka rzeczywiście zawierała zarówno wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi jak i odpis odpowiedzi na skargę lub nie zawierała wezwania do uiszczenia wpisu, a tylko odpowiedź na skargę, jak dowodzi strona. W obu przypadkach jest to domniemanie, które można jedynie uprawdopodobnić. Z doświadczenia życiowego wynika, że racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu jej sprawy jest wykonywanie wszelkich obowiązków, które są warunkiem nadania biegu sprawie w postępowaniu, które przecież strona skarżąca sama zainicjowała. Przyjąć zatem należy, że skoro strona skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę będącej w tej przesyłce, to również wykonałaby wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi . Wobec tego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnienia strony skarżącej zasługują na wiarę i uzasadniają przypuszczenie, że w toku technicznego wykonania zarządzeń WSA w Warszawie, mogło dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego, a zaistniałe wątpliwości nie mogą obciążać strony. Przekonanie powyższe wzmacnia również brak logiki w działaniu skarżącego, który – gdyby założyć, że został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu od skargi – udzieliłby odpowiedzi na odpowiedź na skargę, pomijając zupełnie kwestię opłacenia samej skargi. Przyjąć zatem należy, że skoro skarżący przedstawił na piśmie swoje stanowisko wobec odpowiedzi na skargę, to prawdopodobnym jest, że z niewiadomych powodów faktycznie nie otrzymał wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za takim rozstrzygnięciem wątpliwości na korzyść strony przemawia również umożliwienie stronie skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu, stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. II FZ 236/17, LEX nr 2322916). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.