II OZ 704/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 października 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 1227/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. C. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2025 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 24 października 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 1227/25, odmówił M. C. wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2025 r., znak: [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji M. C. w skardze na ww. postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2025 r. wniosła m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd pierwszej instancji uznał go za niezasadny. Instytucja ochrony tymczasowej nie przystaje do postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia – skoro akt ten nie wymaga wykonania, to nie można tego wykonania wstrzymać. Gdyby natomiast uznać, że skarżącej chodziło w istocie o wstrzymanie wykonania postanowienia organu pierwszej instancji (o wstrzymaniu budowy), to i tak orzeczenie zgodnie z jej wnioskiem nie byłoby możliwe, bo w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą m.in. na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Powyższe nie wyklucza uchylenia zaskarżonego postanowienia w razie stwierdzenia jego niezgodności z prawem w postępowaniu głównym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. C. W uzasadnieniu wskazała, że brak wstrzymania z dużym prawdopodobieństwem może spowodować powstanie znacznej szkody, tj. uszkodzenia narzędzi kamieniarskich przechowywanych w przedmiotowym namiocie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej – "P.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu skargi sądowi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zatem wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (decyzji, czy postanowienia) lub czynności stanowi wyjątek od generalnej zasady ich wykonalności. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to, że po stronie wnioskodawcy występuje konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie aktu (w tej sprawie postanowienia) spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które bezpośrednio nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Co do zasady cechy wykonalności nie mają akty odmowne (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 560; Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5/26; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2031, s. 469-471). Wstrzymanie wykonania dotyczyć może jedynie sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016, s. 340; por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 805/04). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Tym samym nie każdy akt administracyjny nadaje się do rozumianego w ten sposób wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania dotyczył postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że powołane wyżej postanowienie nie podlega wykonaniu i nie nadaje się do wykonania. Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, ma charakter formalny, procesowy, nie ma charakteru materialnoprawnego, nie powoduje dla strony skutków materialnoprawnych. Potwierdza określony stan faktyczny i prawny, a mianowicie, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia i nie wymaga od organu jakichkolwiek dalszych działań celem jego realizacji. W wyniku wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie ciąży na stronie obowiązek nadający się do dobrowolnego wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji. Zatem akt ten nie posiada cech wykonalności, wobec czego brak jest podstaw do wstrzymania jego wykonania na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22 (ONSAiWSA 2024 r., nr 1, poz. 3), w której stwierdzono, że: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania, – nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji.". W uzasadnieniu tej uchwały jasno wskazano, że: "sprawa zainicjowana skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też postanowienie o niedopuszczalność odwołania ma charakter procesowy, w takim przypadku złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być uwzględniony, albowiem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, nie ma bowiem charakteru materialnoprawnego". Powołana uchwała siedmiu sędziów NSA wprawdzie dotyczy niedopuszczalności zastosowania art. 61 § 3 P.p.s.a. w przypadku wniesienia do sądu administracyjnego skargi m. in. na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, to jednak z uwagi na to, iż w postępowaniu zażaleniowym stosuje się odpowiednio przepis art. 134 K.p.a., to nie ma przeszkód, aby stanowisko przyjęte w powyższej uchwale odnieść także do zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał żalenie za niezasadne i na podstawie art. 184 w zw. z 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.