II OZ 650/26

Dnia 18 czerwca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, , , po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia V. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2026 r., sygn. akt IV SA/Wa 1814/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi V. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 7 maja 2025 r., znak: DL.WIIPO.4100.4508.2024/SS w przedmiocie odmowy udzielenia zgody na pobyt czasowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił na wniosek skarżącego przywrócenia terminu do wniesienia skargi (skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożona po upływie roku od uchybionego terminu). Sąd I instancji wskazał, że w postępowaniu administracyjnym skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika i zaskarżona decyzja została doręczona na adres pełnomocnika wskazany jako adres do doręczeń, ale przesyłka została wydana innej osobie niż pełnomocnik, tj. osobie uprawnionej do reprezentacji. Dopiero po upływie roku nowy pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami, informując skarżącego o fakcie wydania decyzji. W ocenie Sądu, strona, dokonując wyboru pełnomocnika w postępowaniu ponosi ryzyko, że pełnomocnik ten nie będzie działał w sposób nieomylny, a naturalną cechą działania przez pełnomocnika jest zaufanie do tej osoby i ponoszenie odpowiedzialności za czynności dokonane za jej pośrednictwem. Następnie Sąd wskazał, że pod adresem wskazanym jako adres do doręczeń pełnomocnika prowadzona jest działalność gospodarcza, tzn. jedna spółka z o.o. oraz jedna działalność prowadzona przez osobę fizyczną. Pełnomocnik skarżącego, wskazując ten adres wiedział, że korespondencja może być pod tym adresem odbierana przez osoby prowadzące tam działalność lub pracujące tam, a jednak zdecydował się podać go jako adres do korespondencji z organami administracji. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można było przyjąć, że pełnomocnika nie łączyło z osobami uprawionymi do reprezentacji w danym lokalu, choćby ustne, oparte na zaufaniu uzgodnienie, że będą przekazywać korespondencję pełnomocnikowi. Inaczej nie podałby wskazanego adresu do korespondencji organom, od których decyzji zależy sytuacja prawna jego mocodawcy. Jeśli jednak tak uczynił, powinien był liczyć się z możliwością nieprzekazania mu korespondencji i poniesienia ewentualnych konsekwencji procesowych. Końcowo Sąd stwierdził, że ponieważ za działania pełnomocnika odpowiada strona, nie można przyjąć, że uchybienie terminowi miało miejsce bez winy skarżącego. Zażalenie na ww. postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu sformułowano zarzut naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 43 K.p.a. przez błędne uznanie, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, podczas gdy doręczenie decyzji, która jest przedmiotem skargi, osobie niebędącej pełnomocnikiem uzasadnia przyjęcie, że nie złożono skargi w terminie bez swojej winy, a tym samym zaistniały podstawy do przywrócenia terminu do jej złożenia. Ponadto w zażaleniu argumentowano, że wyższych standardów działania nie można wymagać od nieprofesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest trafne, a tym samym nie mogło prowadzić do wnioskowanego w nim przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Jednocześnie powtórzyć należało za Sądem I instancji, na utrwalony w orzecznictwie pogląd, że wszelkie czynności pełnomocnika strony rozciągają się w swoich skutkach na samą stronę. Tak więc, niepodjęcie przez pełnomocnika strony czynności procesowych w zakreślonym terminie do ich dokonania wywołuje skutki dla samego skarżącego w postaci upływu tego terminu. Działanie takiego pełnomocnika nie może być bowiem oceniane jako działanie osoby trzeciej, ale jako działanie samego skarżącego, który ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika. W tym zakresie Sąd I instancji prawidłowo ocenił charakter działań lub zaniechań procesowych pełnomocnika strony. Z punktu widzenia art. 86 § 1 p.p.s.a. i oceny przesłanki "braku winy" w uchybieniu terminowi nie znajduje akceptacji stanowisko strony skarżącej, że wina profesjonalnego pełnomocnika nie przesądza o winie strony. Tymczasem w utrwalonym orzecznictwie przyjęto, że niezawinione działania to zasadniczo stany nadzwyczajne, jak nagła choroba strony i inne nagłe przeszkody, lecz nie zaniedbania pełnomocnika. Strona skarżąca bowiem nie wykazała, że jej pełnomocnik nie dokonał stosownej czynności procesowej w terminie w wyniku innej przeszkody niż zaniechanie, a poza tym zasadniczo w zażaleniu przyznano, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy pełnomocnika. Strona skarżąca powinna mieć na względzie, że zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, lecz także wykazanie, że nastąpiły okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przyczyny niedochowania terminu. Strona skarżąca takich okoliczności nie uprawdopodobniła – nie wykazała, że zaistniała w sprawie okoliczność uniemożliwiająca podejmowanie czynności procesowych przez jej pełnomocnika i samego skarżącego. Takiej okoliczności nie stanowi dokonany przez skarżącego wybór nieprofesjonalnego pełnomocnika. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy podnoszona w zażaleniu argumentacja jest nieprzekonująca, ponieważ nie mamy do czynienia ze skomplikowanym zagadnieniem prawnym, lecz kwestią zwykłego doręczenia przesyłki na adres wskazany przez pełnomocnika skarżącego, co nie wymaga wiedzy specjalnej. Oceny tej nie niweczy przywołany w zażaleniu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SA 2605/99, ponieważ w niniejszej sprawie przesyłka nie została wydana danej osobie jako członkowi rodziny pełnomocnika, lecz jako "osobie uprawnionej do odbioru". Dowód doręczenia przesyłki to zaś urzędowe potwierdzenie okoliczności w nim stwierdzonych, co właśnie stanowi dowód potwierdzający, że przesyłka została prawidłowo doręczona na adres wskazany przez pełnomocnika skarżącego. Jeżeli strona skarżąca twierdzi, że było inaczej to powinna ten dowód podważyć. Jednak tego rodzaju kwestia, z uwagi na niekonkurencyjność środków prawnych, dotyczy problematyki skuteczności doręczenia przesyłki, a nie braku winy w uchybieniu terminu, co powinno być oceniane ale ewentualnie przy ocenie "terminowości" wniesienia skargi. Wynika to z tego, że ewentualny brak skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji, uniemożliwia stwierdzenie, że doszło do uchybienia terminu, co zasadniczo czyni przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Zasadniczo bowiem kwestionowanie skuteczności doręczenia dowodzi, że nie doszło do uchybienia terminu. Tego rodzaju argumentowanie oznacza w konsekwencji, że nie istnieje przesłanka z art. 86 § 1 p.p.s.a. w ogólności warunkująca możliwość przywrócenia terminu. Tylko bowiem w sytuacji gdy pismo zostało doręczone stronie, a strona nie dokonała czynności procesowej w terminie możliwym jest wnioskowanie o przywrócenie terminu. Końcowo należy dostrzec, że ww. okoliczności nie wskazują na zaistnienie "przypadku wyjątkowego", a zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W innym wypadku Sąd Administracyjny uprawniony jest do zastosowania art. 88 p.p.s.a. i odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Dlatego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podlegał odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 87 § 5 p.p.s.a. i art. 88 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.