II OSK 248/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Żak Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Grzegorz Antas (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 613/25 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 10 stycznia 2025 r. nr DL.WIIPO.4100.11116.2024/SS w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 lipca 2025 r., IV SA/Wa 613/25 oddalił skargę A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) z 10 stycznia 2025 r., nr DL.WIIPO.4100.11116.2024/SS, utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z 7 czerwca 2024 r., nr SO-III.6151.14194.2023, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 9 i art. 98 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769), dalej: u.c., a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a., odmówił ww. cudzoziemcowi udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 100 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 114 ust. 1 oraz art. 98 ust. 1 u.c. poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, iż skarżący znalazł się nielegalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy typu D wydanej przez władze Republiki Chorwacji, podczas gdy przedmiotowa wiza jest wizą typu D w rozumieniu art. 18 ust. 1 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 roku między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz. U. UE. L. z 2000 r., Nr 239, str.19 ze zm.), dalej: k.w.u.s., ponadto zgodnie z art. 19 ust. 1 k.w.u.s. cudzoziemcy legitymujący się wizami jednolitymi, którzy w sposób legalny wjechali na terytorium Umawiającej się Strony, mogą swobodnie przemieszczać się po terytoriach wszystkich Umawiających się Stron w okresie ważności ich wizy, co więcej sam typ D wizy wydanej przez władze Republiki Chorwackiej wskazuje, iż spełnia ona warunki wizy jednolitej, a tym samym uprawnia do przekroczenia granic wewnętrznych Państw strefy Schengen w okresie jej ważności, tym samym skarżący nie przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie w chwili złożenia wniosku. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego kasacyjnie na usprawiedliwionej podstawie. Sąd I instancji nie dopuścił się bowiem naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 100 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 114 ust. 1 oraz art. 98 ust. 1 u.c., wobec uznania, że wniosek cudzoziemca, obywatela Republiki Indii o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinien zostać rozpatrzony odmownie, albowiem uwzględnienie tego żądania było niedopuszczalne z uwagi na jego zgłoszenie podczas nielegalnego pobytu cudzoziemca na tym terytorium. Twierdzenie skarżącego, że organy w sposób niedopuszczalny "skupiły się" na zastosowaniu art. 100 ust. 1 pkt 9 u.c. jest bezzasadne wobec znaczenia normatywnego ww. przepisu i treści ustaleń, które prowadziły do wniosku, że w kontrolowanej przez Sąd sprawie wystąpiła przesłanka negatywna udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Stanowisko skarżącego zamieszczone w skardze kasacyjnej opiera się na uznaniu, że jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w trakcie którego w dniu 29 września 2023 r. zwrócił się do Wojewody Łódzkiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy, miał charakter legalny, przy czym ocena ta została przez skarżącego powiązana z dwiema okolicznościami wzajemnie - jak należy przyjąć - wykluczającymi się. W świetle znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów nie jest bowiem możliwe twierdzenie, że wydana przez władze Republiki Chorwackiej wiza nr [...] typu D, na podstawie której cudzoziemiec 19 września 2023 r. wjechał na terytorium Państw Schengen, jest krajową wizą długoterminową, a jednocześnie dowodzenie, iż trzeba ją również kwalifikować jako wizę jednolitą typu C (Schengen) uprawniającą do przekroczenia przez cudzoziemca granic wewnętrznych Państw strefy Schengen w okresie jej ważności, stosownie do postanowień art. 19 ust. 1 k.w.u.s. Konieczne jest równocześnie zauważenie, że żaden z tych wniosków w istocie nie został przez skarżącego w treści skargi kasacyjnej prawidłowo wyjaśniony, uwzględniając, że skarga kasacyjna pozbawiona jest rzeczowej argumentacji przemawiającej za zasadnością formułowanego w niej przez stronę stanowiska interpretacyjnego. W jakimkolwiek miejscu nie nawiązuje ono merytorycznie do analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy dokonanej w zaskarżonym wyroku przez Sąd I instancji, wskazując szczegółowo na popełnione w niej błędy o charakterze faktycznym lub prawnym. Odrzucić należy pogląd, że uprawnienie, o którym mowa w art. 19 ust. 1 k.w.u.s. (prawo swobodnego przemieszczania się po terytoriach Państw strefy Schengen w okresie ważności wizy) może być łączone z wizą, którą skarżący posługiwał się, składając wniosek o udzielenie zezwolenia pobytowego, ponieważ to, że zgodnie z praktyką państw członkowskich, jak wskazuje motyw 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 265/2010 z dnia 25 marca 2010 r. zmieniającego konwencję wykonawczą do układu z Schengen i rozporządzenie (WE) nr 562/2006 w zakresie dotyczącym przepływu osób posiadających wizy długoterminowe (Dz.U. L 85 z 31 marca 2010 r.), akt ten nakłada na państwa członkowskie obowiązek wydawania wiz długoterminowych typu D zgodnie z jednolitym formularzem wizowym określonym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1683/95, nie oznacza, że posiadana przez skarżącego wiza nabyła cechy wizy, o której mowa w art. 2 pkt 2 lit. a i pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (Dz. Urz. UE L 2009.243.1, ze zm.), dalej: k.w. Nie może budzić wątpliwości, że wyrażenie, którym posługuje się art. 19 ust. 1 k.w.u.s., nawiązujące do "cudzoziemców legitymujących się wizami jednolitymi", dotyczy zezwolenia wydawanego przez państwo członkowskie, które jest kształtowane wiążąco dyspozycją ww. przepisów k.w. Tak samo odrzucić należy pogląd, który źródłem przysługującego skarżącemu prawa swobodnego przemieszczania się po terytoriach państw członkowskich, w szczególności prawa wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który miał miejsce 20 września 2023 r., czyni art. 21 ust. 2a k.w.u.s. Sąd I instancji prawidłowo bowiem stwierdził, że cudzoziemiec, legitymując się chorwacką wizą krajową [...] typu D, nie nabył uprawnień wynikających z posiadania ważnej wizy długoterminowej, o której mowa w art. 18 ust. 1 k.w.u.s., jeżeli została ona wydana na czas pobytu na terytorium Republiki Chorwacji przez okres 30 dni. Odnośnie do zagadnienia, które poddał swojemu rozważeniu w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny miał okazję się już wypowiedzieć w wyroku z 16 kwietnia 2025 r., II OSK 999/24. Podzielenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną zapatrywania przedstawionego w przywołanym orzeczeniu przekładać się musi w sposób bezpośredni na ocenę motywów przyjętych przez Sąd I instancji. Nie powinno budzić wątpliwości odnośnie do wiz długoterminowych wydawanych przez państwa członkowskie zgodnie z ich prawem krajowym, że ponieważ prawodawca Unii nie przyjął na podstawie art. 79 ust. 2 lit. a TFUE żadnego aktu regulującego tryb i warunki wydawania takich wiz kwestie te objęte są wyłącznie prawem krajowym (por. wyrok TSUE z 10 marca 2021 r., C-949/19, Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w N., EU:C:2021:186, pkt 34). Fakt, że wjazd dla potrzeb długiego pobytu stanowi obszar w znacznej mierze objęty nieograniczonym zakresem uznania państwa członkowskiego nie oznacza jednakże, iż realizacja tejże kompetencji w zakresie przyznania określonego statusu prawnego obywatelowi państwa trzeciego – oceniana przez pryzmat skutków, jakie działanie to wywołuje na treść obowiązków ciążących na innych państwach członkowskich – nie powinna uwzględniać zasad odpowiadających celom Unii w zakresie prawa wizowego jako instrumentu kontroli przekraczania granic i zarządzania przepływami migracyjnymi. SUdSC w zaskarżonej decyzji trafnie stąd uznał, że przyjęte przez Republikę Chorwacką przepisy dotyczące zasad wydawania wiz krajowych i praktyka ich stosowania – w odniesieniu do uprawnienia do swobodnego przemieszczenia się w obrębie strefy Schengen – nie mogą przyznawać obywatelom państw trzecich, w szczególności skarżącemu – obywatelowi Republiki Indii, objętemu obowiązkiem wizowym zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2018/1806 z dnia 14 listopada 2018 r., uprawnień szerszych niż te, które wynikają z k.w.u.s. lub innych przepisów regulujących zasady przekraczania granic i pobytu na terytorium państw członkowskich. Łączne odczytanie treści art. 21 ust. 1 i 2a oraz art. 18 ust. 1 k.w.u.s. wskazuje, że jedynie z wydaniem wizy krajowej na czas pobytu powyżej 90 dni łączyć należy prawo swobodnego przemieszczania się po terytoriach innych państw członkowskich (przez okres nieprzekraczający 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu), wobec czego niewydanie przez państwo członkowskie tego rodzaju wizy długoterminowej stanowi przeszkodę, by obywatel państwa trzeciego mógł skutecznie, odwołując się do pozostawania beneficjentem zezwolenia umożliwiającego mu planowany pobyt na terytorium państwa członkowskiego – wystawcy wizy, żądać uznania pobytu w innym państwie członkowskim, do którego wjechał na podstawie wizy krajowej, za legalny. Artykuł 21 ust. 2a k.w.u.s. ustanawia prawo swobodnego przemieszczania się, na warunkach określonych w art. 21 ust. 1 k.w.u.s., przysługujące cudzoziemcom posiadającym ważną wizę długoterminową wydaną przez jedno z państw członkowskich zgodnie z art. 18 k.w.u.s., a zatem na pobyt przekraczający 90 dni, jeżeli wskazane kryterium długości pobytu zostało w ww. przepisie wyraźnie podkreślone, co pozwala mu nadać charakter konstrukcyjny. Pojęcie ważnej wizy długoterminowej, do którego odwołuje się art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, ze zm.), określający warunki wjazdu obywateli państw trzecich, niewątpliwie musi być definiowane przez pryzmat znaczenia, jakie przypisuje mu art. 18 ust. 1 k.w.u.s., stąd przyznane obywatelowi państwa trzeciego w art. 21 ust. 2a k.w.u.s. prawo do udania się do innych państw członkowskich na okres 3 miesięcy w ciągu każdego 6-miesięcznego okresu, na tych samych warunkach, co posiadacz dokumentu pobytowego, nie mogło być traktowane przez Wojewodę Łódzkiego i SUdSC jako równoważne uprawnieniu wynikającemu z wydanej skarżącemu przez władze Republiki Chorwackiej wizy krajowej nr [...], skoro – co nie budzi wątpliwości – nie spełniała ona warunku opisanego w art. 18 ust. 1 k.w.u.s. Wobec przyjęcia, że ocena skarżącego, uznająca zaskarżony wyrok Sądu I instancji w całości za wadliwy, nie znajduje potwierdzenia w postawionych temu orzeczeniu zarzutach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.