II OZ 643/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1507/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1052/12 oddalającym skargę R. S. na uchwałę Rady Gminy Brwinów z dnia 28 czerwca 2010 r. nr LXV/591/2010 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1052/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. S. na uchwałę Rady Gminy Brwinów z dnia 28 czerwca 2010 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 30 kwietnia 2013 r. Roman Smuszkiewicz pismem z 21 lipca 2014 r. wniósł do tutejszego Sądu skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem. Skarga ta została odrzucona przez Sąd postanowieniem z 11 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1507/14. Pismem z 9 września 2014 r. R. S. poinformował Sąd, że wypowiada pełnomocnictwo radcy prawnemu ustanowionemu w ramach przyznanego mu prawa pomocy (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1052/12) i wnosi o ustanowienie nowego pełnomocnika. Skarżący w dniu 19 marca 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia z 11 sierpnia 2014 r. Postanowieniem z 25 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 3 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1052/12 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Na podstawie art. 165 p.p.s.a. Sąd postanowieniem z 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1052/12 zmienił postanowienie z 3 października 2012 r. i przyznał R. S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Przyznane prawo pomocy rozciąga się również na postępowanie zainicjowane skargą o wznowieniowe postępowania sądowego sygn. akt IV SA/Wa 1052/12. Wobec tego, że brak jest przepisu prawa, który uprawniałby stronę do żądania ustanowienia kolejnego pełnomocnika z urzędu, tym razem adwokata, Sąd postanowił oddalić wniosek w zakresie ustanowienia adwokata. Skarżącemu w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Gminy Brwinów z dnia 28 czerwca 2010 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego - postanowienie Sądu z 17 kwietnia 2013 r. Na podstawie art. 253 p.p.s.a. Sąd zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie o wyznaczenie radcy prawnego, albowiem o osobie pełnomocnika decyduje właściwy organ samorządu prawniczego. Z akt sprawy wynika, że strona z powodzeniem wnosiła do organu samorządu radców prawnych o zmianę osoby pełnomocnika. Wyznaczani przez OIRP pełnomocnicy skarżącego podejmowali czynności procesowe. Nie ulega zatem wątpliwości, że przyznane skarżącemu prawo pomocy zostało skonsumowane. Żądanie przez skarżącego pełnomocnika z innej profesji nie może odnieść zamierzonego skutku, nie znajduje bowiem uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Na ocenę rozpoznawanego wniosku nie wpływa również fakt wypowiedzenia przez skarżącego pełnomocnictwa imiennie wskazanemu radcy prawnemu. Przyznane powyższym orzeczeniem prawo pomocy pozostaje w dalszym ciągu w mocy. Sąd wskazał, że oddaleniu podlega również wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd oceniał sytuację materialną skarżącego pod kątem tego, czy nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i powołanym postanowieniem z 3 października 2012 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Porównanie oświadczeń skarżącego złożonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 22 czerwca 2012 r. (k.283 -284 akta sprawy o sygn. IV SA/Wa 1052/12) i piśmie z 26 lipca 2012 r. (k.294 akta sprawy o sygn. IV SA/Wa 1052/12) z przedmiotowym wnioskiem pozwala stwierdzić, że sytuacja materialna R. S. nie uległa zmianie w takim stopniu, aby zasadna była zmiana postanowienia z 3 października 2012 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Źródłem dochodów skarżącego jest emerytura, która w 2012 r. wynosiła 2129 zł, zaś w 2015 r. wzrosła do kwoty 2307 zł. Na wydatki skarżącego zarówno w 2012 r., jak i 2015 r. składają się koszty zakupu żywności, ogrzewania i ochrony zdrowia, na które jak oświadczył skarżący przeznacza "¾ emerytury", a pozostałe 600 zł skarżący przeznacza na remonty i usługi. Ponadto skarżący podniósł, że w okresie ostatnich 4 lat prowadził w Sądzie Rejonowym w Pruszkowie postępowanie rozgraniczeniowe i w dalszym ciągu ma nieuregulowaną kwotę w wysokości 5000 zł. Skarżący wskazał również na poniesione straty materialne w czerwcu 2013 r. wskutek dużych opadów, za które nie otrzymał rekompensaty. W ocenie Sądu powyższe okoliczności nie wskazują, że sytuacja materialna skarżącego uległa pogorszeniu. Nie sposób zatem uznać, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia z 3 października 2012 r. Zażalenie na postanowienie z 25 maja 2015 r. wniósł R. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony przez skarżącego. Trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że nie ma podstaw aby zmienić wcześniejsze postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Nie doszło bowiem do zmiany okoliczności sprawy, która by do tego upoważniała. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Możliwość zmiany bądź uchylenia prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy daje art. 165 p.p.s.a., jednak tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku - zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Zasadnie więc Sąd I instancji kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy potraktował jako wniosek złożony w trybie art. 165 p.p.s.a. Rozpoznając ten wniosek, Sąd I instancji zobowiązany był zatem zbadać, czy we wniosku wskazano, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, a przede wszystkim ustalić, jakie były dochody i wydatki skarżących w dacie wydania poprzedniego postanowienia, a jakie w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Sytuacja materialna skarżącego, wskazywana przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie uległa zmianie. Oznacza to, że brak było podstaw do zmiany wcześniejszego postanowienia. Na uwzględnienie nie zasługują argumenty zażalenia. Nawet jeśli skarżący stracił zaufanie do swoich poprzednich pełnomocników, to nie można przyjąć, że w tej sytuacji doszło do zmiany okoliczności sprawy, która powodowałaby, że już żaden radca prawny nie jest w stanie zyskać zaufania skarżącego. W odniesieniu do zmiany swojej sytuacji majątkowej, skarżący wskazał, że musi ponieść koszty związane z postępowaniem przed sądem powszechnym. Nie wskazał jednak wysokości tych kosztów – a więc nie można ocenić, czy obowiązek ich uiszczenia prowadzi do zmiany okoliczności sprawy w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.