II OZ 517/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S., Z. S., W. W. i M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 246/16 o przywróceniu [...] w W. terminu do złożenia zażalenia w sprawie ze skarg M. G., Z. S., M. S., W. W. i [...] z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 246/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywrócił [...] z siedzibą w W. termin do złożenia zażalenia na pkt 2 wyroku tego Sądu z dnia 5 września 2016 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że wyrokiem z 5 września 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 246/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W pkt 2 sentencji tego orzeczenia zasądził od organu odwoławczego na rzecz M. G., Z. S., M. S. i W. W. kwotę po 697 zł oraz na rzecz [...] kwotę 200 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Odpis tego orzeczenia został doręczony skarżącemu [...] w dniu 20 października 2016 r. W dniu 21 listopada 2016 r. pełnomocnik [...] w W. wniósł skargę kasacyjną, którą zaskarżył pkt 2 sentencji ww. wyroku. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2016 r., które zostało doręczone skarżącemu [...] w dniu 23 grudnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił niniejszą skargę kasacyjną uznając, że jest niedopuszczalna. Zażalenie M. S. na ww. postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie II OZ 637/11. W dniu 30 grudnia 2016 r. [...] wystąpiło do Sądu z zażaleniem na pkt 2 sentencji wskazanego na wstępie wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu tego wniosku skarżące [...] wskazało na niepełne pouczenie, jakie zostało przesłane organizacji wraz z doręczeniem jej odpisu tego wyroku. Pouczenie to informowało bowiem jedynie o prawie wniesienia skargi kasacyjnej, brak było natomiast pouczenia o możliwości zaskarżenia pkt 2 sentencji poprzez wniesienie zażalenia. Według pełnomocnika [...], przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 23 grudnia 2016 r., tj. w dacie doręczenia temu pełnomocnikowi odpisu postanowienia z dnia 5 grudnia 2016 r. W jego ocenie, dopiero w uzasadnieniu tego postanowienia Sąd dokonał niejako pouczenia [...] wskazując na przysługujący środek zaskarżenia w sprawie orzeczenia zwrotu kosztów postępowania w wyroku oraz tryb i termin do jego wniesienia. Uczestnik postępowania [...] w B. wniósł o oddalenie bądź ewentualnie odrzucenie ww. wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r., odrzucił przedmiotowy wniosek uznając, że został on wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2018 r., w sprawie sygn. akt II OZ 106/18, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie z 27 listopada 2017 r. W treści uzasadnienia NSA stwierdził, że w jego ocenie przyjąć należało, że przyczyna uchybienia terminowi ustała nie wcześniej niż w dacie doręczenia [...] postanowienia Sądu I instancji z 5 grudnia 2016 r. Dlatego też uznać należało, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został złożony w terminie o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając przywrócenie [...] terminu do złożenia przedmiotowego zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w pierwszej kolejności (będąc związany rozstrzygnięciem Naczelnego Sądu Administracyjnego) przyjął, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został złożony w terminie. Odnosząc się natomiast merytorycznie do wniosku uznał, że jest on zasadny, bowiem w chwili otrzymania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem [...] nie było reprezentowane przez fachowego pełnomocnika, a pouczenie nie zawierało informacji o treści art. 194 § 1 pkt 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zażaleniem M. S., Z. S., W. W. i M. G. zaskarżyli powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że [...] nie złożyło w terminie zażalenia na pkt 2 sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 września 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 246/16, bez swojej winy. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w przedmiotowej sprawie brak wniesienia w ustawowym terminie zażalenia przez [...] nie może być uznane za niezawinione - okoliczność, że kwestionowane rozstrzygnięcie sądu w zakresie kosztów postępowania następuje w drodze zażalenia jest bowiem oczywista i nie wymaga specjalistycznej wiedzy prawniczej. Ponadto sporządzając skargę kasacyjną profesjonalny pełnomocnik powinien się zorientować, że zakres skargi kasacyjnej dotyczy w istocie kwestii, które wymagają wniesienia zażalenia. Tym samym nie sposób uznać, że brak wniesienia zażalenia nastąpił bez winy [...], a następnie bez winy jego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, że [...] z siedzibą w W., pomimo iż nie było reprezentowane w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zostało pouczone o możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 września 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 246/16. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wadliwe pouczenie strony działającej samodzielnie w postępowaniu sądowym (bez fachowego pełnomocnika) o środkach zaskarżenia stanowi o braku zawinienia w dochowaniu terminu, a co za tym idzie Sąd I instancji wniosek [...] o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia słusznie uznał za skuteczny. Wadliwe pouczenie strony w postępowaniu sądowym powoduje szereg nieodwracalnych konsekwencji, strona zaś działa w zaufaniu do Sądu, że informacje, które uzyskuje są wiarygodne. W przedmiotowej sprawie, strona miała prawo pozostawać w przekonaniu o tym, że uzyskana pisemna informacja jest prawidłowa. Błąd Sądu I instancji mógłby w przedmiotowej sprawie wpłynąć na brak urzeczywistnienia się prawa strony do sądu, rozumianego jako prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury (zob. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 409/17). Sąd miał obowiązek prawidłowo wskazać stronie właściwy środek zaskarżenia od postanowienia z dnia 5 września 2016 r. oraz termin do jego wniesienia. Konsekwencją niewywiązania się przez Sąd z tego obowiązku w sposób niepozostawiający wątpliwości jest konieczność przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.