II OZ 507/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K.-Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Lu 467/25 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków fiskalnych i formalnych skargi B. K.-Z. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 13 czerwca 2025 r. znak: ... w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić skarżącej termin do uzupełnienia braków fiskalnych i formalnych skargi; 3. zwrócić skarżącej ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 zł (sto złotych).

Postanowieniem z dnia 4 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Lu 467/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi B. K.-Z. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 13 czerwca 2025 r., znak: ... w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał, że pismem z dnia 12 lipca 2025 r. B. K.-Z. (dalej jako: skarżąca) wniosła skargę na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 13 czerwca 2025 r., znak: ... w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 sierpnia 2025 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych-złożenia odpisu skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało wysłane na adres skarżącej podany w skardze. Pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki w trybie art 73 § 1-4 p.p.s.a., zawierającej wskazane wezwanie, w dniu 2 września 2025 r., nie uzupełniono braków formalnych - nie złożono odpisu skargi dla uczestnika postępowania. Postanowieniem z dnia 30 września 2025 r. tut. Sąd odrzucił skargę w niniejszej sprawie z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych i fiskalnych skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 5 lutego 2026 r. sygn. akt Il OZ 32/26. W dniu 23 lutego 2026 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Skarżąca podkreśliła, że uiściła wpis od skargi, a nieuzupełnienie braku formalnego związane było z niedoręczeniem jej wezwania do uzupełniania braków formalnych. Zdaniem skarżącej Poczta Polska nie doręczyła jej przesyłki ani nie pozostawiła awiza umożliwiającego jego odbiór. O fakcie przyjęcia przez sąd tzw. fikcji doręczenia skarżąca dowiedziała się dopiero po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi. We wniosku podniesiono ponadto, że w dniu 18 lutego 2026 r. złożono reklamację dotyczącą doręczenia przez Pocztę Polską dwóch przesyłek sądowych nadanych w dniu 13 sierpnia 2025 r. Strona podniosła, że brak doręczenia awiza stanowił okoliczność od niej niezależną i pozbawił ją możliwości terminowego uzupełnienia braków formalnych. Skarżąca wyjaśniła, że po uzyskaniu w dniu 20 lutego 2026 r. informacji o możliwości komunikacji z WSA w Lublinie za pośrednictwem skrzynki ePUAP złożyła w tym zakresie stosowny wniosek. Uzasadniając brak winy w uchybieniu terminu skarżąca powołała się ponadto na swoją trudną sytuację zdrowotną oraz konieczność opieki nad niepełnosprawnym mężem i matką, a także na trudną sytuację finansową. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd Wojewódzki wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu musi być złożony do sądu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie nie można uznać, że strona dochowała powyższego terminu. Z wyjaśnień skarżącej zawartych w podaniu o przywrócenie terminu wynika, że o uchybieniu terminu do uzupełnienia braków fiskalnych i formalnych skargi dowiedziała się z uzasadnienia postanowienia tut. Sądu z dnia 30 września 2025 r., które zostało jej doręczone w dniu 20 października 2025 r. Skarżąca w terminie siedmiu dni od podjęcia informacji o uchybieniu terminu nie złożyła wniosku o jego przywrócenia, a jedynie zażalenie do NSA, które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 28 lutego 2025 r. Z faktów powyższych wynika, że pomimo wiedzy strony o uchybieniu terminu i braku innych okoliczności, które uniemożliwiałyby jej działanie w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu 20 lutego 2026 r. Zdaniem Sądu strona niewątpliwie przekroczyła siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. do złożenia wniosku. Za ustanie przyczyny uchybienia terminu należy bowiem uznać dzień doręczenia jej postanowienia tut. Sądu o odrzuceniu skargi (20.10.2025 r.) Jednocześnie nie można uznać, że termin ten zaczął biec dopiero od dnia, w którym strona złożyła wniosek o umożliwienie komunikacji elektronicznych za pośrednictwem ePUAP z tut. Sądem. Fakt ten pozostaje bowiem bez wpływu na możliwość składania do sądu różnego rodzaju wniosków i podań. Skarżąca po dowiedzeniu się o uchybieniu terminu z postanowienie sądu z dnia 30 września 2025 r. skutecznie złożyła zażalenie, a nie skorzystała z możliwości przywrócenia terminu. Nadto Sąd zaznaczył, że warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w jego uchybieniu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu Wojewódzkiego wniosek skarżącej o przywrócenie terminu nie mógł być uwzględniony, ponieważ nie uprawdopodobnia braku winy w uchybieniu tego terminu. Podstawowym argumentem za brakiem winy jest, zdaniem strony, błędne doręczenie, czy też nawet niedoręczenie przez Pocztę Polską przesyłki sądowej z wezwaniem. Skarżąca dokonała reklamacji przesyłki, jednakże nie została ona rozpatrzona. W sprawie nie wykazano, że tryb awizowania trwającego od 19 sierpnia do 3 września 2025 r. dokonany był błędnie. Przyjmując wyjaśnienia skarżącej o niedoręczeniu przesyłki przez Pocztę (nie poparte w zasadzie żadnymi dowodami) należałoby przyjąć, że Poczta Polska w ogóle nie wywiązała się ze swoich obowiązków przy doręczaniu przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie. W aktach znajduje się natomiast koperta stanowiąca dowód dokonywania czynności w ramach doręczania owego wezwania. Wobec dysponowania przez Sąd tym dokumentem urzędowym nie można uznać, że twierdzenia skarżącej co do braku winy w uchybieniu terminu ze względu na niedoręczenie jej przesyłki sądowej są na tyle wiarygodne, aby pominąć dowód w postaci urzędowego potwierdzenia odbioru. Sąd Wojewódzki odnosząc się do powoływanych przez skarżącą problemów zdrowotnych, a także rodzinnych i finansowych, uznał, że we wniosku o przywrócenie terminu w żaden sposób nie wykazano, aby okoliczności te miały wpływ na nieterminowe działanie skarżącej. Do wniosku nie dołączono żadnej dokumentacji odnoszącej się do tych okoliczności. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych jak również przeprowadzenia postępowania dowodowego wskazanego w zażaleniu (zeznań sąsiadki skarżącej na okoliczność błędnego doręczenia korespondencji). Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: -art. 86 § 1 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi, mimo przedstawienia konkretnych okoliczności wskazujących na wadliwe doręczenie korespondencji przez operatora pocztowego; - art. 87 § 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w chwili doręczenia wcześniejszego postanowienia sądu; - art. 45 Konstytucji RP przez nadmiernie formalistyczną wykładnię przepisów procesowych prowadzącą do ograniczenia prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Po pierwsze, Sąd Wojewódzki wadliwie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie dochowała określonego terminu w art. 87 § 1 p.p.s.a. terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Mianowicie błędnie wskazał Sąd Wojewódzki, że termin 7-dniowy rozpoczął bieg po dniu doręczenia skarżącej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi, z którego wynikało, iż brak formalny skargi nie został uzupełniony. Tymczasem należy rozróżnić sytuację, gdy strona przyjmuje bez zastrzeżenia ocenę Sądu co do uchybienia terminu i wnosi tylko wniosek o przywrócenie terminu od sytuacji, gdy strona nie zgadza się z takim stanowiskiem, a w konsekwencji wnosi zażalenie od postanowienia o odrzuceniu skargi. Wówczas nie jest zasadne przyjęcie, że początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznacza data doręczenia nieprawomocnego orzeczenia Sądu pierwszej instancji rozstrzygającego w przedmiocie uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej. Wielokrotnie w orzecznictwie wskazano, że jeżeli od postanowienia o odrzuceniu skargi złożone zostało zażalenie, to termin 7-dniowy z art. art. 87 § 1 p.p.s.a., zaczyna swój bieg od daty doręczenia postanowienia sądu drugiej instancji rozstrzygającego kwestię uchybienia terminu (por. postanowienia NSA z dnia 27 października 2017 II OZ 1267/17, 29 września 2022 r. II OZ 545/22. 14 listopada 2023 r. II OZ 652/23). Po drugie, Sąd Wojewódzki niezasadnie stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu wyznaczonego na uzupełnienie braków formalnych skargi. Zauważyć trzeba, że Sąd Wojewódzki orzekając o odrzuceniu skargi dysponował dokumentami (koperta i druk doręczenia), z których wynika, że przesyłka z wezwaniem sądowym o uzupełnienie braków skargi doręczona została skutecznie w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a. Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 lutego 2026 r. uznał, że zaistniały podstawy do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia wezwania sądowego, po jego uprzedniej awizacji. Rzecz w tym, że domniemane faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Wbrew ocenie Sądu Wojewódzkiego, skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu przedstawiła w sposób wiarygodny okoliczności podważające fakt dwukrotnego awizowania przedmiotowej przesyłki sądowej. Mianowicie skarżąca podała, że w dniu 18 lutego 2026 r. złożyła do Poczty Polskiej reklamację dotyczącą doręczenia dwóch przesyłek sądowych nadanych w dniu 13 sierpnia 2025 r.: przesyłki o nr ... oraz przesyłki o nr ... Jednocześnie stwierdziła, że w tym samym czasie została prawidłowo awizowana i odebrana przez nią inna przesyłka sądowa o nr ... z dnia 14 sierpnia 2025 r. Z kolei z danych zawartych w systemie śledzenia przesyłek wynika, że przesyłka o nr ... została doręczona skarżącej 20 sierpnia 2025 r. Dwie pozostałe przesyłki w tym przesyłka o numerze ... zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków skargi była po raz pierwszy awizowana 19 sierpnia 2025 r., tak więc pozostawała w placówce pocztowej w dniu 20 sierpnia 2025 r. Przytoczone wyżej informacje pozwalały uznać za przekonujące wyjaśnienia skarżącej, co do braku wiedzy o awizowaniu wezwania sądowego. Trudno byłoby założyć, że wskutek zaniedbania skarżąca nie odebrała przedmiotowej przesyłki (awizowanej w dniu 19 sierpnia 2025 r.) w sytuacji gdy w dniu 20 sierpnia 2025 odebrała inną korespondencję. Jeżeli więc skarżąca podważyła skuteczność zastępczego doręczenia wezwania sądowego, to tym samym uprawdopodobniła brak winy w niezachowaniu terminu przewidzianego na uzupełnienie braków skargi. Tym samym należało orzec o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, zgodnie z art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a oraz art. 86 § 1 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.