II OZ 479/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. P. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Bk 120/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi W. P. A. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2025 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 12 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Bk 120/26, odmówił W. P. A. wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2025 r., Nr [...], w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji skarżący W. P. A. wniósł skargę na ww. postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 30 października 2025 r., nr [...], w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych prowadzonych przy budowie drewnianej altany, zlokalizowanej na działce nr geod. [...], obręb R., gm. T., wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W skardze zawarto m.in. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia i stwierdzono, że ewentualne jego wykonanie może doprowadzić do automatycznego wydania przez organy nadzoru budowlanego decyzji z art. 49e pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, tj. nakazującej rozbiórkę, w sytuacji gdy skarżący ma uzasadnione wątpliwości odnośnie zarówno zasadności prowadzonego postępowania (działka położona w otulinie parku), jak i podmiotu zobowiązanego do wykonania postanowienia (organy nie wskazały w sentencji, kto jest zobowiązany do wdrożenia procedury legalizacyjnej, w sytuacji, gdy działka objęta jest współwłasnością małżeńską). Wskazanym na wstępie postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zdaniem tego Sądu postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie kończy sprawy i nie załatwia, co do istoty, kwestii legalizacji. Stąd przyjmuje się, że jego wstrzymanie nie jest możliwe na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", ponieważ wydanie takiego postanowienia dopiero uruchamia tryb postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. W konsekwencji, wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Działanie takie stałoby w sprzeczności z regulacją Prawa budowlanego dotyczącą czasowego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych (por. postanowienia NSA: z dnia 17 października 2018 r., sygn. II OZ 1007/18; z dnia 16 października 2019 r., sygn. II OZ 923/19). Oznacza to tym samym, że brak jest podstaw do zastosowania wnioskowanej ochrony tymczasowej. Skutkiem wstrzymania robót budowlanych jest wyłącznie obowiązek powstrzymywania się od wykonywania wszelkich robót budowlanych związanych z budową. Wobec powyższego nie mogła być uwzględniona argumentacja wniosku. Wskazywanie przez skarżącego, że będzie on zobligowany do rozbiórki, nie dowodzi zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Skutki nie wynikają w sposób bezpośredni z zaskarżonego postanowienia, są to zdarzenia przyszłe, a więc nie wynikają z aktualnej sytuacji skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. P. A., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez jego błędne niezastosowanie i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia, którego wykonanie naraża skarżącego na znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki, gdyż wydane przez organ rozstrzygnięcie zapadło na tle niewyjaśnionego stanu faktycznego i dalsze wykonanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych będzie wiązało się dla skarżącego z trudnymi do odwrócenia skutkami, gdyż PINB w Białymstoku prowadzi postępowanie legalizacyjne, które może zakończyć się nawet decyzją rozbiórkową, co narazi stronę skarżącą na ryzyko trudnych do odwrócenia skutków w postaci przysłonięcia działki i swobody korzystania z własnej nieruchomości. W oparciu o powyższe, skarżący wniósł o: - uznanie na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a. zażalenia za oczywiście uzasadnione i zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie jego wykonania; - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; Ewentualnie na wypadek niezastosowanie w sprawie art. 195 § 2 P.p.s.a., skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Białymstoku i wstrzymanie wykonania postanowienia Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2025 r.; - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia powyższy zarzut dodatkowo umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 61 § 3 P.p.s.a. wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Następuje to w przypadku uprawdopodobnienia przez wnioskującego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zaistnienie przynajmniej jednej z dwóch wymienionych w powołanym na wstępie przepisie przesłanek uzasadnia wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winna być oceniona w okolicznościach konkretnej rozpoznawanej sprawy. Należy więc wziąć pod uwagę cały szereg zagadnień związanych z realizacją decyzji. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że we wniosku strona skarżąca nie przytoczyła okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego postanowienia. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że na obecnym etapie postępowania kwestia kwalifikacji spornego obiektu pozostaje poza obszarem merytorycznej oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonywanej w ramach postępowania zażaleniowego w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie nakazujące wstrzymanie robót budowlanych. Ponadto należy mieć na względzie, że w tej sprawie postanowieniem PINB w Białymstoku z dnia 30 października 2025 r., na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, wstrzymano roboty budowlane prowadzone przy budowie drewnianej altany oraz poinformowano skarżącego (w uzasadnieniu ww. postanowienia) o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Postanowienie to inicjuje zatem postępowanie, które może zakończyć się legalizacją przedmiotowego obiektu lub nakazem jego rozbiórki. Tym samym na etapie wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych co do zasady nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ skarżący może podjąć kroki zmierzające do legalizacji przedmiotowego obiektu. Zaskarżone postanowienie, utrzymujące w mocy ww. postanowienie PINB w Białymstoku, nie wywołuje zatem skutku w postaci nakazu rozbiórki, ponieważ dopiero od działań skarżącego będzie zależało, czy w odrębnej decyzji organ będzie mógł ewentualnie wydać stosowny nakaz lub wydać decyzję o legalizacji. Zaskarżone postanowienie nie ma więc charakteru kończącego postępowanie administracyjne i załatwiającego co do istoty kwestię legalizacji robót budowlanych przy posadowieniu budynku w warunkach samowoli budowlanej. Oznacza to tym samym, że brak jest podstaw do zastosowania wnioskowanej ochrony tymczasowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.