II OZ 423/18

Dnia 27 kwietnia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1969/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1969/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] oraz poprzedzającego go postanowienia tego organu z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...], nakazującej skarżącemu rozbiórkę wybudowanego budynku. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący w piśmie z dnia 28 grudnia 2017 r. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia GINB z dnia [...] maja 2017 r. W uzasadnieniu podniósł, że nakaz rozbiórki budynku, w którym trzymane jest bydło hodowlane, może w każdej chwili wykonany, co pozbawi zwierzęta dachu nad głową. Skarżący podał, że podjął działania zmierzające do zalegalizowania stwierdzonej samowoli budowlanej. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że objęte rozpoznawanym wnioskiem postanowienia ze swej istoty nie podlegają wykonaniu, gdyż nie nakładają na stronę żadnego obowiązku, jak również nie przyznają jej żadnego uprawienia, są one rozstrzygnięciem stricte procesowym. Nie powodują więc bezpośrednich skutków, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - Ppsa). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. B., zaskarżając je w całości i zarzucając mu: 1) obrazę art. 135 Ppsa w zw. z art. 61 § 3 Ppsa przez nieskorzystanie przez sąd z uprawnień rozpatrzenia nierozpoznanego przez sąd wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (nakazu rozbiórki) objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności; 2) naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 61 § 3 zd. 2 i 3 Ppsa poprzez potraktowanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wprost, gdy na zasadzie falsa demonstratio non nocet należało ten wniosek potraktować według znaczenia oświadczenia woli i rozpoznać żądanie wstrzymania ostatecznej i prawomocnej decyzji nakazującej rozbiórkę, przez co wydane orzeczenie jest nie na temat i materialnie nie istnieje, co pozbawia możności wniesienia skutecznego zażalenia. Z uwagi na powyższe skarżąca wnosi o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrócenie sprawy do ponownego rozpoznania lub ewentualnie jego zmianę przez wstrzymanie wykonania decyzji PWINB z dnia [...] lutego 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sokółce z dnia [...] grudnia 2013 r., 2. dopuszczenie dowodu z akt WSA w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 2389/17, 3. zapoznanie się z treścią uzasadnienia niniejszego zażalenia. Zdaniem skarżącego niewątpliwie nawet, gdy dojdzie do wyeliminowania przez Sąd postanowień odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji i wznowienia postępowania administracyjnego, to i tak wykonanie nakazu rozbiórki zniweczy prawo strony do ochrony własności oraz prawo do zalegalizowania samowoli budowlanej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 Ppsa po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazując na powyższe, stwierdzić trzeba, co równie słusznie eksponował sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś (red.). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 295; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1997 r. sygn. SA/Rz 1382/96, OSP 1998, z. 3, poz. 54, t. 1). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy przy tym rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Objęte skargą w niniejszej sprawie postanowienia GINB do takich aktów nie należą. Z tych też względów nie może strona skarżąca skutecznie wywodzić naruszenia w warunkach przedmiotowej sprawy art. 61 § 3 Ppsa, gdyż co do zasady cechy wykonalności nie mają akty odmowne. Trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, że skarżone postanowienia z uwagi na ich charakter nie uzasadniają ich wstrzymania. W postanowieniach takich nie można, bowiem odnaleźć takich praw i obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu, a tym samym nie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 Ppsa. Zainicjowane przez skarżącego postępowanie sądowe dotyczy bowiem wyłącznie kontroli legalności postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku. A zatem w postępowaniu tym sąd władny jest ocenić wyłącznie kwestię, czy organy administracyjne zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Są one więc rozstrzygnięciem stricte procesowym. Stwierdzić również trzeba, że co prawda konstrukcja art. 61 § 3 Ppsa daje sądowi administracyjnemu uprawnienie do wstrzymania wykonania nie tylko zaskarżonego postanowienia, ale także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, a więc i tych wydanych w postępowaniu zwykłym, jednak wymaga to złożenia przez skarżącego stosownego wniosku (czego wbrew twierdzeniom zawartym w rozpatrywanym zażaleniu w niniejszej sprawie nie uczyniono) i uprawdopodobnienia wystąpienia ww. niebezpieczeństw. Orzekanie w tym przedmiocie jest również możliwe tylko, gdy zaistnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a to w niniejszej sprawie słusznie wykluczono w pierwszej kolejności. Ponieważ prawidłowość oceny zaprezentowanej przez sąd pierwszej instancji nie została skutecznie podważona w rozpoznawanym zażaleniu, środek ten jako bezzasadny podlegał oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.