II OZ 321/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 637/22 o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 stycznia 2022 r. nr 19/22 w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie. M. S. wniósł skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 stycznia 2022 r. Nr 19/22, którą organ utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy Nr II1017250/2021 z dnia 24 maja 2021 r. nakazującą inwestorowi M. S. doprowadzanie ogólnodostępnego korytarza przy lokalu mieszkalnym nr [...] mieszczącym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. Z. [...] w W. do stanu poprzedniego poprzez demontaż zabudowy części korytarza przy lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym na nieruchomości przy ul. Z. [...] w W. W piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2022 r. A. S. złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowym, gdyż jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego wspólnie ze skarżącym M. S. Wnioskodawczyni wskazała, że nie brała udziału w postępowaniu przed organami obu instancji, co powoduje bezwzględną nieważność obu decyzji. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 637/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia A. S. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd wskazał, że przedmiotowe postępowanie dotyczy samowolnie wykonanych robót budowlanych przez inwestora M. Szajdę na ogólnodostępnym korytarzu przy lokalu mieszkalnym nr [...] , mieszczącym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. Z. [...] w W., polegających na zabudowie części korytarza (galeryjki) prowadzącej do lokalu nr [...] . W ocenie Sądu, wnioskodawczyni nie wykazała, że ma interes prawny dający podstawę do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu sądowym w tej sprawie. Do wniosku załączono wydruk prawdopodobnie z księgi wieczystej nr [...], z którego wynika, że A. S. jest współwłaścicielem na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej, lecz z wydruku tego nie wynika co jest przedmiotem współwłasności, nie ma też żadnej daty na tym wydruku. Skarżąca nie wykazała więc odpowiednim dokumentem praw do lokalu nr [...] . Dodać należy, iż w aktach sprawy znajduje się pismo Spółdzielni Mieszkaniowej RSM [...] z dnia 2 lutego 2018 r. (tj. sprzed 4 lat), z którego wynika, że A. S. przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. Z. [...] na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej z M. S. Jeżeli nawet wnioskodawczyni aktualnie prawo takie nadal przysługuje, to i tak - zdaniem Sądu - nie stanowi ono źródła interesu prawnego wnioskodawczyni w tej sprawie. Roboty budowlane będące przedmiotem zaskarżonej decyzji zostały wykonane na części wspólnej budynku (części wspólnej korytarza ogólnodostępnego - galeryjce), a nie w lokalu nr [...] . Zarządcą części wspólnych budynku jest spółdzielnia mieszkaniowa. Inwestorem tych robót był M. S. i na niego zostały nałożone wskazane w decyzji organu I instancji obowiązki. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby A. S. również była inwestorem tych robót i aby nałożono na nią jakiekolwiek obowiązki. Wnioskodawczyni może mieć zatem ewentualnie interes faktyczny w tej sprawie, gdyż sporne roboty budowlane zostały wykonane na częściach wspólnych budynku znajdujących się w pobliżu lokalu nr [...] . Taki interes faktyczny nie daje podstawy do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu sądowym. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. S. wniosła ponownie o przyznanie prawa pomocy i ustanowienie na tej podstawie profesjonalnego pełnomocnika na koszt Skarbu Państwa przed przekazaniem niniejszego zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego W uzasadnieniu wskazała, że nie posiadając ani wykształcenia, ani wiedzy prawnej, złożyła wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika na koszt Skarbu Państwa w celu uzyskania ochrony prawnej, przy argumentowaniu istnienia po jej stronie interesu prawnego wymaganego mocą przepisu art. 33 P.p.s.a., do przyznania jej statusu uczestnika niniejszego postępowania sądowo-administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 33 § 2 P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia. Interes prawny to zatem taki interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, w ramach którego podmiot jakkolwiek pozostaje bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności od organu administracji. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo. Stwierdzenie interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt I FPS 2/17). Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że wniosek A. S. o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu nie zasługiwał na uwzględnienie bowiem wnioskodawczyni nie wykazała interesu prawnego uzasadniającego dopuszczenie jej do udziału w tym postępowaniu. Przede wszystkim wskazać należy, że wnioskodawczyni nie powołała się na żaden przepis prawa, z którego mógłby wynikać jej interes prawny z art. 28 K.p.a. Sama okoliczność posiadania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. Z. [...] na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej z M. S., nie stanowi jeszcze o istnieniu takiego interesu po jej stronie. Zgodnie z art. 33 § 1-2 P.p.s.a., tylko ustalenie, że sprawa dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy mogłoby doprowadzić do pozytywnego załatwienia żądania. Należy jeszcze raz podkreślić, że jedynie przepis prawa materialnego stanowiący podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację do wniesienia wniosku o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu w charakterze uczestnika. Tym samym, legitymacja powyższa nie może opierać się wyłącznie na interesie faktycznym i musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Z interesem prawnym będziemy mieli więc do czynienia w sytuacji, gdy dany akt administracyjny wprost rozstrzyga o prawach lub obowiązkach konkretnego podmiotu. Przy czym zwrócenia uwagi wymaga, że przedmiotowa sprawa dotyczy skierowanego do M. S. nakazu doprowadzenia ogólnodostępnego korytarza przy lokalu mieszkalnym nr [...] mieszczącym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. Z. [...] w W. do stanu poprzedniego poprzez demontaż zabudowy części korytarza przy lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym na nieruchomości przy ul. Z. [...] w W. Za Sądem pierwszej instancji powtórzyć trzeba, że z akt sprawy nie wynika, aby A. S. również była inwestorem tych robót i aby nałożono na nią jakiekolwiek obowiązki. Wnioskodawczyni może mieć zatem ewentualnie interes faktyczny w tej sprawie, gdyż sporne roboty budowlane zostały wykonane na częściach wspólnych budynku znajdujących się w pobliżu lokalu nr [...] , a taki interes faktyczny nie daje podstawy do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu sądowym. Odnosząc się do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazać trzeba, że postanowieniem starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 15 maja 2023 r., sygn. akt VII SPP/Wa 75/23 umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawomocnym postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt VII SPP/Wa 75/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 maja 2023 r., sygn. akt VII SPP/Wa 75/23. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.