II OZ 239/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. [...] w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1452/23 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi W. [...] w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr 502/23 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego obiektu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji w części w jakiej utrzymuje w mocy punkt 5 decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st Warszawy z dnia 8 marca 2023 r., nr IOT/75/2023.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1452/23, po rozpoznaniu wniosku W. [...] w Warszawie (W.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st Warszawy (PINB) z dnia 8 marca 2023 r., nr IOT/75/2023, w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego obiektu. Sąd podał, że W. wskazała, że wykonanie nałożonych obowiązków w zakresie robót budowlanych, przed skontrolowaniem decyzji organów nadzoru budowlanego, może doprowadzić do zagrożenia chronionym dobrom skarżącej "w sytuacji braku legitymacji do przeznaczenia przez nią środków pieniężnych właścicieli, przekazanych jej do rozliczenia się, nie zgodnie z przeznaczeniem (na cudzą nieruchomość)". Sąd podkreślił, że argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zwana dalej: "p.p.s.a."). Stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie W. nie przedstawiła argumentów, które uzasadniałyby uznanie za wiarygodne twierdzeń, że w razie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji PINB, poniesie ona znaczną szkodę, czy też zajdą w stosunku do niej trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem Sądu, twierdzenia strony, niepoparte żadnymi szczegółowymi wyliczeniami, czy dokumentacją nie mogły być uznane za uzasadniające wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła W., wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie wykonania punktu 5 decyzji PINB. Strona skarżąca wniosła nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: 1. informacji inspektora nadzoru J. W. na fakt wstępnej kalkulacji wykonania przez W. robót budowlanych wskazanych w punkcie 5 decyzji PINB w granicach kwoty 1.900.000,00 zł, bez ujęcia zakresu prac poniżej ziemi, czasu realizacji prac od wyboru projektanta do ukończenia realizacji minimum 24 miesiące, a w konsekwencji pogorszenia kondycji finansowej W. i jej członków wobec konieczności obciążenia członków W. proporcjonalnie do udziału w nieruchomości wspólnej kosztem wykonania robót budowlanych wskazanych w decyzji PINB; 2) protokołu końcowego z dnia 4 kwietnia 2023 r., kosztorysu powykonawczego, faktury nr 85/2023 z dnia 4 kwietnia 2023 r. wystawionej przez Zakład [...], potwierdzenia płatności ww. faktury, na fakt wykonania przez W. robót budowlanych wskazanych w punkcie 1-4 decyzji PINB, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji PINB, poniesienia przez W. dodatkowych - nieprzewidzianych w Planie gospodarczym na rok 2023 - wydatków na ich wykonanie w wysokości 13.582,81 zł, a w konsekwencji pogorszenia kondycji finansowej W. i jej członków wobec konieczności obciążenia członków W. proporcjonalnie do udziału w nieruchomości wspólnej tym kosztem; 3) faktury VAT nr 62/2022 z dnia 8 września 2022 r., potwierdzenia płatności ww. faktury, na fakt poniesienia przez W. kosztu wykonania, na podstawie postanowienia PINB z dnia 29 kwietnia 2021 r., znak: PINB.IOT.5162.80.2020, ekspertyzy stanu technicznego tarasu budynku przy ul. [...] w W. w wysokości 9.040,50 zł; 4) umowy kredytu inwestorskiego "." z dnia 22 marca 2016 r. z aneksem nr 2 z dnia 25 kwietnia 2018 r., zawiadomienia o zmianie oprocentowania i wysokości spłat z dnia 17 maja, 19 czerwca, 19 lipca 2023 r. wraz z potwierdzeniem zapłaty wskazanych w nich spłat, na fakt zawarcia przez W. umowy kredytu na kwotę 500.000,00 zł na remont elewacji, remont dachu, obróbek blacharskich i ocieplenie stropu, z terminem spłaty do dnia 15 marca 2026 r., wysokości rat miesięcznych w okresie od dnia 15 czerwca 2023 r. (7.248,28 zł) do dnia 15 sierpnia 2023 r. (7.246,73 zł), stanu zadłużenia z tego tytułu na dzień 15 sierpnia 2023 r. w wysokości 199.401,59 zł, a w konsekwencji posiadania już przez W. i jej członków ponadnormatywnych obciążeń, braku dalszej zdolności kredytowej W., braku zdolności do poniesienia obecnie bez uszczerbku majątkowego kosztu wykonania robót budowlanych. W uzasadnieniu środka zaskarżenia W. podała, że w dniu 5 marca 2023 r. wykonała roboty budowlane wskazane w punkcie 1-4 decyzji PINB, polegające na: usunięciu odspojonych i luźnych fragmentów tynku na ścianach zewnętrznych pod tarasem; skuciu wszystkich luźnych elementów balustrad (tralki i pokrywa); usunięciu wszystkich luźnych fragmentów gzymsu zewnętrznego tarasu w poziomie posadzki tarasu oraz udrożnieniu korytek odwodnienia liniowego i wpustów dachowych na tarasie, którym nadano na podstawie art. 108 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji PINB. W związku z powyższym pozostaje aktualny wniosek W. o wstrzymanie zaskarżonej decyzji oraz "wstrzymanie wykonania jedynie w zakresie punktu 5" decyzji PINB, zgodnie z którym W. zobowiązana jest wykonać roboty budowlane polegające na remoncie izolacji przeciwwilgociowej tarasu obejmującej wymianę wszystkich istniejących warstw na tarasie wraz z naprawą widocznych spękań o dużej rozwartości, tralek, gzymsów i pokrywy balustrady oraz uzupełnienia ubytków w miejscach wgłębnej degradacji cegły ścian zewnętrznych, w terminie 24 miesięcy od dnia, kiedy decyzja PINB stała się ostateczna (27 kwietnia 2023 r.). W. wyjaśniła, że wykonanie decyzji doprowadzi nie tylko do utraty płynności finansowej W., ale w jej konsekwencji do utraty tej płynności także przez jej członków, wobec konieczności obciążenia ich proporcjonalnie do udziału w nieruchomości wspólnej kosztem tych robót. W., wskazując na szacunkowy koszt wykonania robót budowlanych wraz z dokumentacją projektową, nieprzewidzianymi dodatkowymi pracami, a także inflacją, na kwotę 2.500.000 zł - 3.000.000 zł, dokonała następnie wstępnych obliczeń, jak będą się kształtowały koszty wykonania robót budowlanych dla członków W. Stwierdziła następnie, że oznacza to dla emeryta wpłacanie połowy (statystycznej) emerytury, a dla mieszkańca, który zaciągnął kredyt hipoteczny na kupno mieszkania w budynku W., obciążenie dodatkową opłatą w wysokości raty kredytu, a w konsekwencji brak realnej możliwości finansowej poniesienia bez uszczerbku dla bieżącego utrzymania kosztów robót budowlanych przez znaczną część członków W. Dla części właścicieli lokali będzie to także oznaczało zmuszenie do przekazania W posiadanych oszczędności, odkładanych latami na spokojną starość, zapewnienie opieki medycznej, czy na swoje życiowe potrzeby. Dodała także, że istotne w niniejszej sprawie jest to, że członkowie W mają ponieść tak znaczne wydatki wykonania robót budowlanych, kosztem własnych wyrzeczeń, w budynku nie należącym do majątku ich W., bowiem zgodnie z decyzją jego właściciela - Miasta Stołecznego Warszawy wyrażoną w akcie w 1976 r. wyodrębniającym pierwszy lokal mieszkalny W., nie został on uwzględniony jako wchodzący do majątku W. W konsekwencji tego Miasto Stołeczne Warszawa jako właściciel budynku zabudowanego spornym tarasem i lokali w nim się znajdujących, z racji tego, że nie wchodzi on w skład W., nie będzie w zakresie tej powierzchni partycypowało w kosztach wykonania robót budowlanych, mimo że to ono będzie bezpośrednim ich beneficjentem i że za stan techniczny tarasu jest wyłącznie odpowiedzialne. W piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2023 r. W. wniosła o przeprowadzenie dowodu z wydruku elektronicznej treści księgi wieczystej nr [...], na fakt zamieszczenia wzmianki o złożonej skardze i wyłączenia rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Okoliczność ta, zdaniem strony, ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego ustalenia adresata decyzji PINB. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Warunkiem udzielenia stronie skarżącej ochrony tymczasowej jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa zasadniczo na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu (zob. postanowienia NSA: z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II OZ 664/23; z dnia 4 listopada 2020 r., sygn. akt II OZ 929/20). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie zaszły podstawy, aby udzielić stronie skarżącej ochronę tymczasową poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części w jakiej utrzymuje w mocy punkt 5 decyzji PINB z dnia 8 marca 2023 r., nr IOT/75/2023. Skład orzekający uznał, z uwagi na stanowisko prezentowane w zażaleniu, że wystarczające jest orzeczenie jak w sentencji postanowienia aby odnieść skutek wstrzymania wykonania punktu 5 decyzji PINB. Podejmując rozstrzygnięcie tutejszy Sąd miał na względzie argumentację zawartą w zażaleniu i załączone do niego dokumenty. W. uprawdopodobniła, że wykonanie decyzji może narazić ją na niebezpieczeństwo, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedstawiła wstępną kalkulację kosztów koniecznych do wykonania prac na tle swojej kondycji finansowej, posiadanego obciążenia z tytułu udzielonego już kredytu. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił oświadczenie strony skarżącej, iż nie ma możliwości zaciągnięcia kolejnego kredytu, celem sfinansowania robót budowlanych nakazanych punktem 5 decyzji PINB oraz stanowisko, co do ewentualnej konieczności poniesienia kosztów z zaliczek na poczet kosztów zarządu i eksploatacji uiszczanych przez współwłaścicieli lokali, co może się przełożyć na utratę płynności finansowej W. i brak realizacji zobowiązań związanych z zapewnieniem prawidłowego zarządu nieruchomością wspólną, a także, co do ewentualnej konieczności obciążenia kosztami wykonania prac budowlanych właścicieli lokali proporcjonalnie do udziału w nieruchomości wspólnej. Wszystkie te okoliczności razem wzięte przemawiają za udzieleniem ochrony tymczasowej. Końcowo, zauważyć trzeba, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, sąd nie dokonuje oceny zasadności złożonej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma na celu tymczasową ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków prawnych lub znacznej szkody przed zbadaniem prawidłowości kontrolowanego przez sąd administracyjny aktu. Także okoliczności odnoszące się do prawidłowego ustalenia adresata decyzji PINB pozostawały irrelewantne z punktu widzenia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2, art. 61 § 3 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.