II OZ 234/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P., I. P., T. W., M. K., A. S., B. S., A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 138/23 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skarg [...] sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, P. P., I. P., T. W., M. K., A. S., A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 2 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 138/23 odmówił P. P., I. P., T. W., M. K., A. S., B. S. oraz A. S. (dalej: "skarżący") sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wskazał, że wyrokiem z 17 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 138/23, wydanym na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie oraz skarżących na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2022 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Odpis tego wyroku, doręczono pełnomocnikowi skarżących [...] grudnia 2023 r. W piśmie z [...] grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżących wniósł o sporządzenie i doręczenie odpisu uzasadnienia ww. wyroku, kierując go na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W dniu [...] grudnia 2023 r. WSA w Krakowie przesłał wniosek, zgodnie z właściwością, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazując na powyższe Sąd zwrócił uwagę, że pełnomocnik skarżących przesłał co prawda wniosek o sporządzenie uzasadnienia [...] grudnia 2023 r., jednakże nadał go do sądu niewłaściwego. W tej sytuacji za datę zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia należy uznać dzień nadania przesyłki zawierającej ten wniosek na adres właściwego sądu, tj. [...] grudnia 2023 r. (data nadania do sądu właściwego). W konsekwencji uznać należy, że został on skutecznie złożony po upływie 7-dniowego terminu określonego w art. 141 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżących złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 141 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 83 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że omyłkowe zaadresowanie do niewłaściwego sądu administracyjnego przesyłki pocztowej zawierającej prawidłowo zaadresowany wniosek o uzasadnienie wyroku oraz prawidłowo uiszczoną opłatą od wniosku, stanowi nieterminowe złożenie wniosku o uzasadnienie w rozumieniu art. 141 § 2 p.p.s.a., w skutek czego doszło do nieuzasadnionej odmowy sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie. W ocenie pełnomocnika skarżących takie podejście razi swoim formalizmem i w sposób nieproporcjonalny ogranicza prawo strony do sądu, stanowiące prawo o charakterze konstytucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że pełnomocnik skarżących otrzymał wyrok [...] grudnia 2023 r., dlatego też termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upływał [...] grudnia 2023 r. Kwestią sporną pozostaje, czy pełnomocnik skarżących złożył wniosek o uzasadnienie w terminie. Z akt niniejszej sprawy wynika, że pełnomocnik skarżących [...] grudnia 2023 r. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednakże skierował go do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a nie bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Dopiero [...] grudnia 2023 r. została nadana prawidłowo korespondencja do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawierająca powyższy wniosek. Zwrócić należy uwagę, że choć przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi utożsamiają z wniesieniem pisma bezpośrednio do sądu oddanie pisma m. in. w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego (por. art. 83 § 3 p.p.s.a.), nie ulega wątpliwości, że pismo to musi być nadane na adres właściwego sądu. Za prawidłowe należy uznać zatem twierdzenie Sądu I instancji, iż za datę zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia należy uznać dzień nadania przesyłki zawierającej ten wniosek na adres właściwego Sądu, tj. [...] grudnia 2023 r. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie, zarówno sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, jak i sądów administracyjnych. Już w postanowieniu z 10 lutego 1975 r., sygn. akt II CZ 13/75, Sąd Najwyższy przyjął, że nie jest istotne, kto złoży w urzędzie pocztowym właściwie zaadresowane pismo, lecz sam fakt nadania w danym dniu przesyłki pod właściwy adres. Również Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zajmował stanowisko w kwestii wadliwego wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, i tak, np. w powołanym przez Sąd I instancji postanowieniu z 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 261/10 stwierdził, że dla zachowania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia należy nadać go przed upływem terminu w polskim urzędzie pocztowym do sądu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 83 § 3 p.p.s.a.), a nie do jakiegokolwiek sądu. Z tych względów dzień, w którym sąd, do którego omyłkowo je wysłano, nada pismo do sądu właściwego, jest równoznaczny z dniem wniesienia pisma do sądu (por. postanowienia NSA z: [...] stycznia 2023 r., II FZ 123/22; 23 lutego 2021 r., III OZ 109/21; 23 stycznia 2018 r., I FZ 365/17; 19 czerwca 2016 r., I OZ 608/15; 16 października 2007 r., I OZ 538/07). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 45 § 1 Konstytucji wyjaśnić należy, że prawo do sądu może podlegać ograniczeniom, m.in. przez ustanowienie terminów, po których upływie uruchomienie procedury sądowej nie będzie możliwe. O znaczeniu i wadze prawa do Sądu świadczy ustanowienie we wszystkich procedurach sądowych instytucji przywrócenia terminu, której celem jest usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminu procesowego, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w jego uchybieniu. W niniejszej sprawie, jako że prawo do sądu, niemające charakteru absolutnego, zostało ograniczone przez złożenie w ustawowo określonym terminem do sądu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, to tym samym nie można uznać, że odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku za brak nadania do [...] grudnia 2023 r. przedmiotowego wniosku bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stanowiło o naruszeniu przez Sąd art. 45 § 1 Konstytucji. Zaznaczyć przy tym należy, że stronie przysługuje wniosek o przywrócenie terminu. We wniosku pełnomocnik skarżących winien jednakże wykazać, że brak nadania w terminie do właściwego Sądu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wynikał z jego winy, tj. nie stanowił zaniedbania czy też nie był konsekwencją nieprawidłowego działania kancelarii. W konsekwencji uznać trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie w niniejszej sprawie zastosował art. 141 § 3 p.p.s.a. i odmówił skarżącym sporządzenia uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.