II OZ 2018/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. A. z siedzibą w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 516/25 o odrzuceniu sprzeciwu w sprawie ze sprzeciwu Z. A. z siedzibą w M. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 6 czerwca 2025 r. nr IF-O.7840.1.368.2024.AS w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzieleniu pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Z. A. z siedzibą w M. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w formie dokumentu elektronicznego, sprzeciw na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 6 czerwca 2025 r., nr IF-O.7840.1.368.2024.AS o odmowie uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania terenu wraz z projektem architektoniczno-budowlanym oraz udzieleniu pozwolenia na budowę. W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 17 lipca 2025 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącego (adwokat) został wezwany do usunięcia braków formalnych sprzeciwu przez: podpisanie sprzeciwu kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, podanie adresu ePUAP pełnomocnika skarżącego, złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącego, tj. statutu związku oraz zaświadczenia o wpisaniu do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych. Jednocześnie oddzielnym zarządzeniem tegoż przewodniczącego z tego samego dnia pełnomocnik skarżącego został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od sprzeciwu w kwocie 100 zł. W obu przypadkach na wykonanie wezwań zakreślono termin siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Powyższe wezwania zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 lipca 2025 r. (potwierdzeniem odbioru. k. 36). W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego nadesłał do Sądu w formie papierowej wydruk sprzeciwu uprzednio przesłany drogą elektroniczną, opatrzony własnoręcznym podpisem oraz pełnomocnictwo procesowe wraz z zaświadczeniem o wpisaniu do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych oraz podał adres ePUAP i uiścił wpis sądowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 516/25, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 64b § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), odrzucił sprzeciw i zwrócił skarżącemu uiszczony wpis sądowy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił braku wniesionego sprzeciwu przez podpisanie sprzeciwu kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Pełnomocnik przedłożył jedynie w formie papierowej podpisany przez siebie wydruk sprzeciwu. Tym samym wezwanie dotyczące właściwego podpisania sprzeciwu wniesionego w formie dokumentu elektronicznego nie zostało wykonane. Sąd powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że nie stanowi usunięcia braku formalnego dokumentu elektronicznego okoliczność nadesłania dokumentu w formie papierowej (postanowienia NSA z: 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OZ 432/23; LEX nr 3592623, 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 743/24; LEX nr 3815107). Skoro bowiem sprzeciw wniesiono w formie elektronicznej, to braki formalne takiego dokumentu mogą zostać skutecznie usunięte wyłącznie w sposób właściwy dla tej formy dokumentu. W zażaleniu na postanowienie Sądu z dnia 7 sierpnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego: tj.: a) art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 64b § 1 P.p.s.a. na skutek błędnego uznania, że skarżący nie uzupełnił w terminie braków sprzeciwu, w sytuacji gdy brak ten został uzupełniony, bowiem do akt sprawy pełnomocnik skarżącego nadesłał w terminie podpisany sprzeciw; b) art. 46 § 1 pkt 4 i art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. na skutek błędnego przyjęcia, że brak formalny pisma złożonego w formie podpisu elektronicznego polegający na braku podpisu może być uzupełniony wyłączenie elektronicznie, gdy tymczasem możliwe jest uzupełnienie tego braku także poprzez przesłanie dokumentu o tej samej treści co elektroniczny wraz z podpisem (inne podejście stanowiłoby wyraz nadmiernego nieuzasadnionego formalizmu). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21 (ONSAiWSA 2022, nr 1, poz. 2) wyjaśnił, że zgodnie z art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a., skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W uchwale tej również wskazano, że do podpisywania dokumentów elektronicznych dedykowane są różne narzędzia: do podpisywania podpisem zaufanym służy tzw. "Podpisywarka", zamieszczona na platformie gov.pl, do podpisu kwalifikowanego służą narzędzia komercyjne, natomiast do podpisu osobistego przeznaczona jest aplikacja "e-dowód". Dokument elektroniczny podpisany przy pomocy tych narzędzi może zostać wysłany do sądu za pośrednictwem platformy ePUAP, która umożliwia załączenie podpisanego dokumentu elektronicznego do formularza pisma ogólnego. Powyższe oznacza, że nie ma technicznych przeszkód, aby korespondencja kierowana do sądu za pomocą platformy ePUAP była podpisana zarówno podpisem zaufanym, jak i podpisem kwalifikowanym lub podpisem osobistym. Uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego ma moc wiążącą. Istota mocy ogólnie wiążącej uchwały sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny ją respektować. Oznacza to, że skład sądu administracyjnego rozpoznający konkretną sprawę administracyjną nie jest uprawniony do samodzielnego przyjęcia wykładni przepisów prawa odmiennej od wykładni wyrażonej w treści sentencji uchwały. NSA w składzie orzekającym nie dostrzega zaś podstaw do niepodzielenia stanowiska zajętego w tej uchwale. W rozpoznawanej sprawie sprzeciw został wniesiony do sądu przez pełnomocnika skarżącego za pomocą środka komunikacji elektronicznej, a sprzeciw nie został przez niego podpisany. Niepodpisanie sprzeciwu przez stronę skarżącą jest brakiem formalnym, który podlega usunięciu na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 i art. 64b § 1 oraz art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. Należy więc w pełni zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że zachodziły podstawy do wezwania skarżącego, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, do usunięcia braku formalnego sprzeciwu przez podpisanie sprzeciwu w siedmiodniowym terminie pod rygorem jego odrzucenia. Pełnomocnik skarżącego po wniesieniu sprzeciwu za pomocą środka komunikacji elektronicznej w toku postępowania nie zrezygnował z doręczania mu pism w tej formie, zatem spełnił jeden z warunków doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 74a § 1 P.p.s.a.). Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji wezwał go do popisania sprzeciwu, stanowiącego załącznik do formularza pisma ogólnego, kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo elektronicznym podpisem osobistym. Stosownie bowiem do art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Odnosząc się do zarzutów zażalenia zauważyć należy, że podpis osobisty wskazany w art. 46 § 2a P.p.s.a. nie jest podpisem własnoręcznym strony umieszczonym na piśmie w formie papierowej przesłanym następnie pocztą do sądu. Podpis osobisty to zaawansowany podpis elektroniczny w rozumieniu art. 3 pkt 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylającego dyrektywę 1999/93/WE, weryfikowany za pomocą certyfikatu podpisu osobistego - art. 2 pkt 9 ustawy z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2021 r. poz. 816). Prawdziwość danych posiadacza podpisu potwierdza certyfikat podpisu osobistego, zawierający imię (imiona), nazwisko, obywatelstwo oraz numer PESEL. Certyfikat podpisu osobistego znajduje się w e-dowodzie. Prawidłowe jest więc stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, że sprzeciw nadesłany przez pełnomocnika skarżącego pocztą tradycyjną, opatrzony własnoręcznym podpisem pełnomocnika, co w sprawie jest bezsporne, nie został podpisany w prawidłowy sposób wskazany w wezwaniu. Tym samym brak formalny nie został usunięty w przepisanej formie. W efekcie zasadnie przyjął, że sprzeciw podlega odrzuceniu, na zasadzie z art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 64b § 1 P.p.s.a. Wbrew zarzutowi zażalenia działania tego Sądu nie mogą być postrzegane jako stanowiące wyraz "nadmiernego nieuzasadnionego formalizmu", skoro Sąd działał na podstawie przywołanych przepisów właściwie je interpretując. Wobec tego, że w zażaleniu pełnomocnik skarżącego nie przedstawił argumentów, które podważałyby zasadność odrzucenia sprzeciwu przez Sąd pierwszej instancji, zażalenie nie mogło odnieść skutku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.