II OZ 1350/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 71/08 o odrzuceniu wniosku B. G. i K. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. G., B. G., L. G. i K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 5 lipca 2016 r., sprostowanym postanowieniem z dnia 7 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 71/08, odrzucił wniosek B. G. i K. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M. G., B. G., L. G. i K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. W postanowieniu tym Sąd szczegółowo opisał przebieg sprawy, w szczególności podejmowane przez strony oraz Sąd czynności procesowe. Sąd zwrócił uwagę, że prawo pomocy zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat. Określono tym samym ramy czasowe kiedy ów wniosek może być złożony. Sąd podkreślił, że z regulacji tej wynika, iż dopuszczalny jest wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli z jego treści wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest to właśnie prawomocne orzeczenie, które strona pragnie wzruszyć przez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej czy wniesienie skargi o wznowienie postępowania (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2010 r., s. 561, nb 7). Sąd zaznaczył, że gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy wpływa po zamknięciu terminu na uiszczenie wpisu, to warunkiem dopuszczającym możliwość zwolnienia od takiej opłaty jest istnienie w obrocie prawnym, na dzień rozstrzygania w przedmiocie prawa pomocy, prawomocnego orzeczenia sądu o przywróceniu uchybionego terminu do uiszczenia tej opłaty (wyrok WSA w Olsztynie z 10.6.2010 r., I SA/Ol 278/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd wskazał, iż pod pojęciem toku postępowania o którym stanowi art. 243 § 1 P.p.s.a. należy rozumieć także postępowanie, zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, które ma poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej doprowadzić do wzruszenia tego prawomocnego orzeczenia (postanowienie NSA z: 20.01.2011 r., I GZ 1/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stwierdził, że brak takiego nowego postępowania powoduje, że wniosek złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania jest bezprzedmiotowy i niedopuszczalny (por. np. postanowienie NSA z 23 września 2010 r., sygn. akt II OZ 857/10, postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 745/09, Lex nr 552405). Sąd uznał, że taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego, została oddalona wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., a następnie postanowieniem z dnia 9 lipca 2013 r. stwierdzono prawomocność wydanego orzeczenia w niniejszej sprawie od dnia 4 lipca 2008 r. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy został złożony w postępowaniu prawomocnie zakończonym. Podkreślił, że w toku niniejszego postępowania nie zostały przez stronę zgłoszone wnioski, które miałyby doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia. Brak było podstaw prawnych do przyznania prawa pomocy, bowiem nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 243 § 1 ustawy. Wobec tego Sąd na podstawie art. 64 § 3 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odrzucił wniosek B. G. i K. G. o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. G., wnosząc o jego zmianę poprzez zawieszenie postępowania administracyjnego i uwzględnienie jego wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika z urzędu z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową i rodzinną, spowodowaną przez Sąd w Krakowie przez brak dokonania spisu inwentarza majątku odziedziczonego po ojcu L. G. Kolejny raz zwrócił się o zwolnienie go od wpisu 100 zł (od zażalenia) oraz o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący uzasadniając wnoszone zażalenie opisał sytuację jaka powstała w związku z dziedziczeniem spadku po jego ojcu. Wskazał, że obecnie oczekuje na wznowienie sprawy spadkowej po ojcu, dlatego uważa swój wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego za całkowicie zasadny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności podejmowane w niej czynności procesowe NSA stwierdza, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu wniosku B. G. i K. G. o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nich zakresie było prawidłowe. Jak wynika z akt sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 czerwca 2008 r., którym oddalono skargę wniesioną przez L. G. (zmarłego ojca wnioskujących o prawo pomocy) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego, który to wyrok stał się prawomocny w dniu 4 lipca 2008 r. (postanowienie z dnia 9 lipca 2013 r.), żaden z wniesionych wniosków o prawo pomocy nie był związany z postępowaniem, które prowadziłoby do umożliwienia skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. Zatem kolejny wniosek K. G. o zwolnienie z kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika z urzędu złożony w zażaleniu na postanowienie z dnia 12 maja 2016 r. a także tego rodzaju wniosek B. G. zawarty w zażaleniu na postanowienie z dnia 12 maja 2016 r. jako złożone już po uprawomocnieniu się wyroku należało uznać za niedopuszczalne bo złożone poza tokiem postępowania, które umożliwiałoby podważenie wyroku oddalającego skargę. Słusznie zauważa Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, iż w toku niniejszego postępowania nie zostały przez stronę złożone wnioski, które miałyby doprowadzić do wszczęcia postępowania, które służyłoby wzruszeniu prawomocnego orzeczenia. Skoro składanych wniosków o prawo pomocy nie można wiązać z postępowaniem mającym przeciwdziałać uprawomocnieniu się wyroku np. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej czy przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, to wniosek o prawo pomocy pozbawiony takiego celu jest wnioskiem złożonym już poza postępowaniem sądowoadministracyjnym, które w istocie zakończyło się w momencie uprawomocnienia się wyroku - postanowienie z dnia 9 lipca 2013 r. Zatem w analizowanej sytuacji brak postępowania, które umożliwiałoby uprawomocnienie się wyroku oddalającego skargę prowadzi do tego, że odpada dopuszczalność złożenia wniosku o prawo pomocy w toku postępowania jak stanowi art. 243 § 1 P.p.s.a. W związku z tym wniosek o prawo pomocy złożony już po stwierdzeniu prawomocności wyroku należało uznać za bezprzedmiotowy i niedopuszczalny, w konsekwencji orzec o jego odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Wskazać należy, że skarżący w zażaleniu na postanowienie z dnia 5 lipca 2016 r. nie przedstawił adekwatnej do istoty tego postanowienia argumentacji i nie podważył stanowiska sądu. Niezrozumiałe jest żądanie o zawieszenie postępowania. Skarżący ponawia kolejny raz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych co jest niezwiązane z niniejszą sprawą. Podniesione w uzasadnieniu zażalenia okoliczności, dotyczące dziedziczenia spadku po ojcu skarżącego, nie mają wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia. W tym stanie sprawy uznać należało, że zaskarżone postanowienie było prawidłowe a zażalenia podlegały oddaleniu jako bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.