II OZ 1301/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 948/17 o oddaleniu wniosku w zakresie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi D.A. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 14 września 2017 r., nr 291/2017 w przedmiocie nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 948/17, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ogłoszonego 15 grudnia 2023 r. w sprawie ze skargi D.A. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 14 września 2017 r., nr 291/2017 w przedmiocie nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na rozprawie 15 grudnia 2023 r. ogłosił wyrok, którym oddalił skargę D.A. na wyżej powołaną decyzję. Skarżąca stawiła się na rozprawie, jednak przed zamknięciem rozprawy oświadczyła, że nie stawi się na ogłoszeniu orzeczenia. Istotnie, po naradzie skarżąca nie stawiła się na ogłoszeniu wyroku. Pismem z 15 marca 2024 r. D.A. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyżej omówionego wyroku. Na wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych tego wniosku pismem z 27 sierpnia 2024 r. skarżąca wyjaśniła, że na rozprawę stawiła się pomimo już wówczas złego stanu zdrowia. Podczas referowania stanu sprawy skarżąca doznała gwałtownego skoku ciśnienia tętniczego i w obawie przed udarem uznała, że nie będzie czekać na ogłoszenie wyroku. Wskutek wydania wyroku skarżąca po pięciu dniach udała się na SOR celem zbadania przyczyn problemów ze słuchem, gorączkowaniem i ciśnieniem tętniczym. Do wniosku załączono kartę informacyjną ze szpitala na wskazaną powyżej okoliczność. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż zamierzała wysłać do Ministra Sprawiedliwości pismo przygotowawcze, jednak z uwagi na pogarszający się stan zdrowia 7 stycznia 2024 r. straciła przytomność – "co zostaje potwierdzone kartą informacyjną ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego przy szpitalu im. [...] w Ł. (dokument niniejszy wymieniony w załączniku do wniosku)", z tym, że tego dokumentu do wniosku nie załączono. Do wniosku załączono natomiast kopię skierowania z 8 lutego 2024 r. do poradni kardiologicznej celem konsultacji kardiologicznej i dalszej diagnostyki. Następnie powołując się na kolejne problemy ze zdrowiem wymagające leczenia skarżąca przedstawiła: skierowanie z 12 kwietnia 2024 r. do poradni chirurgii naczyniowej; zaświadczenie lekarskie z 12 kwietnia 2024 r. wystawione przez lekarza POZ wskazujące na pozostawanie skarżącej pod opieką wielu specjalistów z powodu chorób przewlekłych; zaświadczenie lekarskie z 14 czerwca 2024 r. wystawione przez lekarza POZ wskazujące na niezdolność do pracy; skierowanie z 4 lipca 2024 r. na leczenie uzdrowiskowe oraz zaświadczenie lekarskie z 23 sierpnia 2024 r. wystawione przez lekarza POZ wskazujące na pozostawanie skarżącej pod dalszą opieką lekarzy różnych specjalizacji. Biorąc pod uwagę powyższe skarżąca wskazała, że przyczyna uchybienia terminowi nie ustała. Do wniosku powyższego strona dołączyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, określonemu w art. 141 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Skoro bowiem wyrok ogłoszono na rozprawie 15 grudnia 2023 r., to termin ten minął 22 grudnia 2023 r. Następnie potwierdził, że wraz z wnioskiem strona dopełniła czynności, której nie dokonała w terminie oraz przedstawiła liczną dokumentację medyczną wskazujące na przewlekłe problemy ze zdrowiem. Okoliczności podniesione przez skarżącą w motywach wniosku nie dowodzą jednakże o braku winy w uchybieniu terminu i nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu może mieć bowiem miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, jednak taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca przedstawiła kartę odmowy przyjęcia do szpitala z 20 grudnia 2023 r. wobec stwierdzenia przez otolaryngologa, iż podczas wizyty tego dnia na SOR skarżącej udzielono na miejscu pomocy medycznej i zalecono dalsze leczenie po wykupieniu recepty. Zatem wspomniana okoliczność ustąpiła jeszcze przed upływem terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia (22 grudnia 2023 r.) i jako taka nie mogła przesądzić o zasadności wniosku. Z kolei kolejna okoliczność, na którą strona się powołała (utrata przytomności) wedle oświadczenia strony nastąpiła dopiero 7 stycznia 2024 r., a więc dużo później niż upływ omawianego terminu i dodatkowo nie została uprawdopodobniona żadnym dokumentem (do wniosku nie dołączono karty informacyjnej z SOR, pomimo wskazania jej na liście załączników). Także ta okoliczność nie została uznana za usprawiedliwiającą uchybienie terminu, skoro było to zdarzenie następujące po 22 grudnia 2023 r., a więc nie powodujące przerwania biegu terminu ustawowego. Kolejne przedstawione dokumenty nie miały wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, bowiem odnosiły się już do stanów faktycznych zaistniałych po złożeniu wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto Sąd poniósł, że skarżącej doręczono zawiadomienie o terminie rozprawy, w którym zawarto pouczenie o sposobie i terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D.A. złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. przez uznanie, że przedłożone przez skarżącą dokumenty lekarskie jak i zaświadczenia lekarza pierwszego kontaktu o stanie zdrowia, utraty świadomości, nie są dokumentami wystarczającymi dla uznania, że skarżąca nie zachowała należytej staranności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast stosownie do art. 88 p.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o to, czy trafnie Sąd I instancji ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na tak postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi twierdzącej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18.08.2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Z przedstawionych we wniosku oraz zażaleniu okoliczności nie wynika by skarżąca skutecznie uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi. Wprawdzie skarżąca poddawała się leczeniu, nie wykazała jednak, aby stan choroby (pomimo wyjaśnień żalącej) miał nieustannie charakter uniemożliwiający jej dokonanie czynności. Nie można również uznać, że leczenie to było spowodowane przyczyną nagłą. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie w przypadku uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej. Przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu będzie choroba nagła oraz uniemożliwiająca złożenie odwołania osobiście przez stronę lub zlecenie dokonania czynności procesowej przez inną osobę (wyrok NSA z 23.04.2020 r., II OSK 761/19, LEX nr 3030621; tak też m.in. w wyrokach NSA z 31.01.2012 r., II OSK 2175/10, LEX nr 1138097 oraz z 4.10.2022 r., II OSK 1607/21, LEX nr 3439963). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zgodzić się z Sądem I instancji, że przewlekłe problemy ze zdrowiem wnioskującej same w sobie nie dowodzą braku winy w uchybieniu terminu. Nadto żaląca nie przedstawiła okoliczności świadczących o podjęciu, czy niemożliwości podjęcia działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu, co wymagałoby wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, jej przebieg, czy też zalecenia medyczne dotyczące leczenia, uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. wyrok NSA z 30.06.2020 r., I GSK 471/20, LEX nr 3064839.). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.