II OZ 1266/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 495/14 o odmowie sporządzenia uzasadnienia na wniosek J. K. T. w sprawie ze skargi A. W. i L. W. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania postanawia I. odrzucić zażalenie z dnia 3 września 2014 r.; II. zwrócić J. K. T. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia

Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 495/14 (dalej wyrok z 6 sierpnia 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. W. i L. W. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania (k. 171 akt sądowych). Wnioskiem z 13 sierpnia 2014 r. o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku zwrócił się J. K. T. (k. 178, 179 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 495/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił J. K. T. sporządzenia uzasadnienia w sprawie ze skargi A. W. i L. W. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania. Sąd I instancji odmawiając J. K. T. sporządzenia uzasadnienia wyroku z 6 sierpnia 2014 r. wskazał, że stronami niniejszego postępowania są: A. W., L. W. i Rada Gminy [...]. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 6 sierpnia 2004 r. wniósł J. K. T., który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, ani nie zgłosił udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa; k. 194-195 akt sądowych). Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł J. K. T., w którym wskazał, że reprezentuje Kółko Rolnicze, które reprezentuje A. i L. W. Zaznaczył, że reprezentant Kółka Rolniczego jako pełnomocnik skarżących został zgłoszony organom Gminy [...] i przebywał wielokrotnie oraz zabierał głos w imieniu skarżących na niektórych posiedzeniach Komisji oraz Rady Gminy. Wskazując na powyższe żalący się wniósł o: - uchylenie przedmiotowego postanowienia; - dopuszczenie do udziału Organizacji Społeczno–Zawodowej Rolników pod nazwą Kółko Rolnicze w [...] do obrony i reprezentowania skarżących; - przyznanie prawa pomocy celem złożenia profesjonalnego zażalenia w przedmiotowej sprawie jak również ewentualnej skargi kasacyjnej; - pozytywne uwzględnienie wniosków Organizacji Społeczno–Zawodowej Rolników składanych przez skarżących oraz "nasz Związek" (k. 214-217 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z art. 34 ppsa, strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Stosownie do art. 35 § 1 ppsa pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, nadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Wśród podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony w postępowaniu nie ma społeczno-zawodowych organizacji rolników. Osoby niewymienione w tym przepisie nie mogą występować w charakterze pełnomocnika strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, choćby nawet udzielone im zostało pełnomocnictwo do działania za mocodawcę. Zgodnie z art. 9 ppsa organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w ppsa. W wypadkach gdy jest to uzasadnione celami i zadaniami określonymi w niniejszej ustawie i statutach poszczególnych organizacji rolników, organizacje te mogą występować, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, do właściwych organów administracji państwowej z żądaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego bądź o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym w określonej sprawie indywidualnej. Przedstawiciel organizacji rolników może być pełnomocnikiem rolnika w sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa (art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. nr 32, poz. 217 ze zm.). W postępowaniu przed sądami powszechnymi, w sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego pełnomocnikiem rolnika może być również przedstawiciel organizacji zrzeszającej rolników indywidualnych, której rolnik jest członkiem (art. 87 § 4 kpc; H. Ciepła w: red. A. Marciniak, K. Piasecki, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, C.H. Beck 2014, t. I, s. 359, nb 34, lit. a). Ustawa o społeczno-zawodowych organizacjach rolników nie daje możliwości organizacjom rolników reprezentowania rolników w postępowaniu sądowoadministacyjnym. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odpowiednika art. 87 § 4 kpc. Osoby nie wymienione w art. 35 ppsa nie mogą występować w charakterze pełnomocnika strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd z urzędu obowiązany jest czuwać nad prawidłowością zastępstwa procesowego strony. Dopuszczenie do działania w charakterze pełnomocnika strony osoby, która nie może być pełnomocnikiem, jest przyczyną nieważności postępowania (art. 183 § 1 pkt 2 w zw. z art. 217 pkt 2 ppsa; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 124, uw. 1; s. 126, uw. 4). Podpisanie skargi z 11 lutego 2014 r., osobiście podpisanej przez A. W. i L. W., także przez J. K. T., określającego się jako "Pełnomocnik", nie rodziło po stronie J. K. T. jakichkolwiek praw procesowych do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym (k. 5-14 akt sądowych). Sąd I instancji, po złożeniu pełnomocnictwa z dnia 3 lutego 2014 r., informował skarżących, że Kółko Rolnicze reprezentowane przez J. K. T. nie może być pełnomocnikiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 35 ppsa (k. 99, 104, 105, 107, 108, 169 akt sądowych). Udzielenie pełnomocnictwa osobie, która nie została wymieniona w art. 35 ppsa, jest procesowo bezskuteczne. Ppsa nie umożliwia udziału J. K. T. reprezentującemu Kółko Rolnicze w [...], jak i Kółku Rolniczemu w [...], w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze pełnomocnika skarżących. Sąd I instancji na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2014 r. postanowieniem oddalił wniosek skarżących z 3 sierpnia 2014 r. o dopuszczeniu do udziału jako pełnomocnika Kółka Rolniczego w [...], na które nie przysługuje zażalenie (k. 169 akt sądowych; J.P. Tarno – op. cit., s. 123, uw. 5). Zarządzeniem z dnia 22 października 2014 r., IV SA/Po 495/14, Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu omyłkowo wezwał J. K. T. jako "pełnomocnika skarżących A. W., L. W." do uiszczenia 100 zł wpisu od zażalenia A. W. i L. W. na postanowienie z 26 sierpnia 2014 r., IV SA/Po 495/14 (k. 291-292, 294, 295 akt sądowych). Dnia 30 października 2014 r. J. K. T. uiścił 100 zł wpisu od zażalenia "IV SA/Po wpłata warunkowa przed rozpatrzeniem zażalenia" (k. 300 akt sądowych). Zarządzenie z 22 października 2014 r., IV SA/Po 495/14 jest przedmiotem kontroli w odrębnym postępowaniu zażaleniowym w sprawie II OZ 1267/14). Dnia 6 sierpnia 2014 r. wniosek o doręczenie wyroku z 6 sierpnia 2014 r. złożył L. W. Odpis wyroku z 6 sierpnia 2014 r. z uzasadnieniem doręczono L. W. do rąk A. W. dnia 25 sierpnia 2014 r. Dnia 22 września 2014 r. w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego skargę kasacyjną od wyroku z 6 sierpnia 2014 r. wniósł L. W., reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata R. M. (k. 171, 173, 181-187, 193, 261-268 akt sądowych). Wskazuje to na pełną ochronę interesów skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zaskarżone postanowienie, wbrew ocenie żalącego się, nie narusza: Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), Kodeksu cywilnego (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. Dz.U. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r., nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r., nr 200, poz. 1471, z 2009 r., nr 114, poz. 946) ani art. 13 bądź art. 6 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 ppsa, odrzucił zażalenie jako pochodzące od nieuprawnionego podmiotu. Podstawę do dokonania zwrotu uiszczonego wpisu od zażalenia stanowił art. 232 § 1 ppsa (k. 300 akt sądowych).