II OZ 1220/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 129/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 129/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) dalej p.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 23 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie M. P. na postanowienie Sądu z dnia 27 maja 2014r. odrzucające zażalenie R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 129/13 odrzucające zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 129/13 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. R. P. będąc pełnomocnikiem skarżącego wniósł zażalenie na wskazane wyżej postanowienie Sądu z dnia 23 czerwca 2015r. oraz o ustanowienie dla strony skarżącej pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. W następstwie doręczenia skarżącemu druku formularza o przyznanie prawa pomocy R. P. działając w imieniu własnym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2015 r. odmówiono R. P. przyznania wnioskowanej pomocy. W wyniku rozpoznania sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że zgodnie z art. 243 § p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Uprawnienie do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy przysługuje każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego. W przedmiotowej sprawie osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy R. P. występuje w postępowaniu przed Sądem jako pełnomocnik skarżącego (k. 35 akt). W związku z tym, jako pełnomocnik działa on wyłącznie w imieniu i na rzecz skarżącego, natomiast sam nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy może więc dotyczyć wyłącznie osoby skarżącego (por. postanowienie NSA z 25 września 2008 r., I OZ 709/08), który może złożyć wniosek w tej sprawie według reguł określonych w art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a. Przy czym jednak nie oznacza to, że wniosek dotyczący strony nie może być podpisany przez jej pełnomocnika (zob. uchwała NSA z 20 maja 2010 r., I OPS 11/09, ONSAiWSA 2010, nr 4, poz. 54). Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, iż skoro z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wniosek złożył pełnomocnik skarżącego w imieniu własnym nie zaś strony postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Skarżący wskazał, że wnosi o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W niniejszej sprawie kluczową kwestią jest zbadanie dopuszczalności złożenia przez pełnomocnika strony wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o udzielenie prawa pomocy może być złożony przez wnioskodawcę, lub jego pełnomocnika, gdy wnioskodawca działa przez pełnomocnika. W kwestii tej Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko w uchwale składu 7 sędziów z dnia 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 11/09 (publ. ONSAiWSA 2010/4/54), podjętej na skutek wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, zgodnie z którą wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu, o jakim mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy może być podpisany także przez pełnomocnika strony. Powyższe oznacza, że pełnomocnik może podpisać w imieniu strony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (a więc może go także wypełnić), nie ma jednak wątpliwości, iż dane zawarte w formularzu muszą dotyczyć wyłącznie strony postępowania, a nie pełnomocnika. Tymczasem w niniejszej sprawie do akt sprawy nie wpłynął urzędowy formularz, który zawierałby dane skarżącego-wnioskodawcy, tj. M. P., a formularz dotyczący sytuacji finansowo majątkowej jego pełnomocnika – R.P. W tej sytuacji powtórzyć należy za sądem I instancji, że skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył pełnomocnik, działający w imieniu własnym, a nie strony postępowania jego żądanie nie mogło z tej przyczyny zostać uwzględnione. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.