II OZ 1175/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 212/25 odrzucające sprzeciw W. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. od decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 marca 2025 r., znak: ZOA-XIV.7721.18.2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: 1. sprostować z urzędu postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 212/25, w ten sposób, że w jego komparycji oraz w jego uzasadnieniu na stronie 2 w wersie 4 w miejsce znaku zaskarżonego aktu "ZOA-XIV.7724.2.2025", wpisać "ZOA-XIV.7721.18.2024", 2. oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 212/25, odrzucił sprzeciw W. [...] z siedzibą w W. (skarżąca, Spółka) od decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia 3 marca 2025 r., znak: ZOA-XIV.7721.18.2024 oraz zwrócił skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego i kwotę 400 zł tytułem nadpłaconego wpisu od sprzeciwu. Sąd podał, że WINB ww. decyzją z dnia 3 marca 2025 r., po rozpatrzeniu odwołania Spółki od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 31 grudnia 2024 r., znak: NB.5140.4.2024, nakazującej skarżącej rozbiórkę placu składowego o wymiarach 50,50 m x 101,60 m, usytuowanego na działkach o nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, zwana dalej: "k.p.a."), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie z dnia 18 lipca 2024 r., znak: NB.5140.4.2024, w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Sprzeciw od powyższej decyzji kasacyjnej Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - za pośrednictwem organu odwoławczego - w dniu 2 kwietnia 2025 r. (data nadania - k. 6 akt sądowych). Do sprzeciwu dołączono potwierdzenie wpłaty na rachunek Sądu kwoty 500 zł tytułem wpisu sądowego. Sąd wskazał na art. 64a, art. 64b § 1, art. 64c § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") oraz 40 § 1 i § 2 k.p.a. Podniósł, że z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została przesłana zarówno pełnomocnikowi skarżącej adwokatowi P. J., jak i bezpośrednio skarżącej (na adres jej oddziału wskazany w początkowym etapie postępowania jako adres do doręczeń - pismo z dnia 19 czerwca 2024 r., k. 32 akt adm. I inst.). Korespondencja skierowana do pełnomocnika Spółki została doręczona w dniu 10 marca 2025 r. (potwierdzenie odbioru - k. 38 akt adm. II inst.), natomiast korespondencja skierowana bezpośrednio do Spółki - w dniu 19 marca 2025 r. (potwierdzenie odbioru - k. 39 akt adm. II inst.). Sąd podkreślił, że Spółka przed wydaniem zaskarżonej decyzji skutecznie ustanowiła w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym pełnomocnika w osobie adwokata P. J.. Pełnomocnictwo udzielone przez Spółkę wskazanemu adwokatowi zostało złożone do akt w dniu 12 września 2024 r., tj. w dniu, w którym ustanowiony pełnomocnik stawił się w siedzibie organu drugiej instancji celem zapoznania się z aktami sprawy (k. 12-13 akt adm. II inst.). Treść złożonego pełnomocnictwa w żaden sposób nie wskazuje, by z jego zakresu wyłączone było umocowanie do odbioru pism. Jednocześnie wskazano w nim adres ustanowionego pełnomocnika, zaś podany w pełnomocnictwie znak (numer) sprawy, nie pozostawia wątpliwości, że dotyczy ono postępowania administracyjnego, w którym wydano zaskarżoną decyzję. W aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dowodu, iż pełnomocnictwo to zostało w późniejszym toku postępowania cofnięte. W związku z powyższym, od momentu złożenia powyższego pełnomocnictwa organy - zgodnie z zasadą określoną w art. 40 § 2 k.p.a. - zobowiązane były kierować pisma do Spółki na adres jej pełnomocnika, a nie bezpośrednio do Spółki na wcześniej podany przez nią adres do doręczeń. Dotyczy to również zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wydanej w dniu 3 marca 2025 r. Skoro zaś organ odwoławczy zaskarżoną decyzję przesłał zarówno pełnomocnikowi Spółki, jaki i samej Spółce, jako właściwą datę doręczenia skarżącej przedmiotowej decyzji, będącą początkiem biegu terminu do wniesienia sprzeciwu, należy przyjąć datę doręczenia wskazanej korespondencji ustanowionemu pełnomocnikowi. Z kolei co do późniejszego doręczenia korespondencji zawierającej decyzję organu odwoławczego bezpośrednio Spółce, a więc doręczenia dokonanego z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a., uznać trzeba, że czynność ta nie wywołała żadnego skutku procesowego. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie, przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, nie może zaś być w ogóle uznane za dokonane. Dla strony, która ustanowiła pełnomocnika, skutki prawne doręczenia powstają z chwilą odbioru korespondencji przez jej pełnomocnika. Skoro zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona Spółce w dniu 10 marca 2025r., tj. w dacie doręczenia korespondencji zawierającej tę decyzję pełnomocnikowi ustanowionemu przez Spółkę w postępowaniu administracyjnym, zaś jej późniejsze doręczenie bezpośrednio Spółce nie wywołało skutków procesowych, to w konsekwencji uznać należy, że czternastodniowy termin do wniesienia sprzeciwu od tej decyzji, określony w 64c § 1 p.p.s.a., upływał w dniu 24 marca 2025 r. Tymczasem sprzeciw został złożony dopiero w dniu 2 kwietnia 2025 r., a zatem z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Okoliczność ta uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, czyniąc koniecznym jego odrzucenie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64b § 1 oraz art. 232 § 1 pkt 1 i art. 225 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka zarzucając naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a., poprzez odrzucenie sprzeciwu jako rzekomo wniesionego przez stronę po upływie terminu do jego wniesienia, mimo zastosowania się przez stronę do treści pouczenia ujętego w zakresie decyzji organu II instancji, a także wniesienie sprzeciwu przez stronę w terminie zakreślonym jej na wniesienie sprzeciwu; 2. art. 40 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez nieprawidłową interpretację: prawa strony do samodzielnego wniesienia sprzeciwu niezależnie od czynności pełnomocnika, obliczenie terminu do wniesienia sprzeciwu strony i daty początkowej terminu do wniesienia sprzeciwu, nieuwzględnienia czynności faktycznych i treści pouczenia jakie otrzymała strona wnosząca sprzeciw w decyzji organu II instancji, a nadto wadliwego uznania, że: doręczenie stronie i pełnomocnikowi dwóch decyzji od której przysługuje sprzeciw, skutkuje ograniczeniem terminu dla strony do wniesienia sprzeciwu, poprzez obliczanie tego terminu od daty doręczenia decyzji pełnomocnikowi, a nie stronie; 3. art. 40 § 1 § 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności i czynności ujawnionych w postępowaniu w zakresie doręczeń przedmiotowej decyzji, pouczenia dla strony i następstw takiego pouczenia dla skuteczności samodzielnego sprzeciwu strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, którą organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania (taka też została wydana w niniejszej sprawie) skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści tej decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1 p.p.s.a.). Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, jego rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Nie ma potrzeby ponownego przytaczania okoliczności sprawy, zostały one przedstawione powyżej. W niniejszej sprawie nie ma zasadniczego sporu co do tego komu i w jakich terminach została doręczona decyzja WINB z dnia 3 marca 2025 r. Spółka kwestionuje natomiast stanowisko Sądu oparte o dyspozycję art. 40 § 1 i 2 k.p.a., który przyjął, że termin na wniesienie sprzeciwu, o którym mowa w art. 64c § 1 p.p.s.a., biegnie, w sytuacji doręczenia decyzji zarówno pełnomocnikowi, jak i stronie, od dnia doręczenia decyzji ustanowionemu pełnomocnikowi. Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie w pełni aprobuje stanowisko Sądu Wojewódzkiego. Strona, zgodnie z art. 32 k.p.a., może działać przez pełnomocnika, o ustanowieniu którego organ administracji publicznej powinien być powiadomiony. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, a wobec tego również wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. "nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracji publicznej prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie" (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024). Zauważyć należy, że przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie zakazuje doręczeń pod adresem strony, która ustanowiła pełnomocnika, lecz jedynie nakazuje doręczanie pism temu pełnomocnikowi. Oznacza to, że w sytuacji, gdy pismo zostało jednocześnie doręczone stronie i jej pełnomocnikowi, doręczenie pisma pełnomocnikowi jest prawnie skuteczne, natomiast strona została w ten sposób jedynie poinformowana o treści pisma. W postanowieniu NSA w Poznaniu z dnia 11 marca 1997 r., sygn. akt I SA/Po 1333/96, przyjęto, że: "Jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma, natomiast bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi". Podobnie wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1739/10 (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 40). Jeszcze raz trzeba zaakcentować, że od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, czego istotnym elementem jest nałożony na organ obowiązek doręczania wszelkich pism adresowanych do tej strony w ramach tego postępowania temu pełnomocnikowi, a nie stronie. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym również orzeczeń (decyzji, postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Relacje między pełnomocnikiem a mocodawcą, a także przyjęty sposób porozumiewania się pozostają poza zakresem zainteresowania organu procesowego. Doręczenie korespondencji pełnomocnikowi strony traktuje się jak doręczenie samej stronie. Oznacza to, że dla strony skutki prawne doręczenia powstają już z chwilą odbioru korespondencji przez jej pełnomocnika. Niestaranne działanie pełnomocnika obciąża stronę postępowania i jest traktowane jako jej zaniedbanie (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, 2023; wyrok NSA z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 2883/20). Tym samym podniesione w zażaleniu zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. Stosownie do art. 156 § 1 i § 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował zaskarżone postanowienie wobec błędnego oznaczenia znaku zaskarżonego aktu organu administracji, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia.