II OZ 1005/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.U. i B.U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 355/14 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki rozbudowanej części istniejącego budynku o pomieszczenia o funkcji gospodarczej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 355/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2014 r., nr 460/2014 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki rozbudowanej części istniejącego budynku o pomieszczenia o funkcji gospodarczej. Sąd I instancji wskazał, iż M.K. w skardze na ww. decyzję zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji wywodząc, że jej wykonanie wyrządzi znaczne szkody jak również spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci konieczności rozbiórki części istniejącego budynku. Jego ewentualna odbudowa będzie natomiast procesem czasochłonnym i wymagającym znacznych nakładów pieniężnych. Ponadto, podał, że sporny budynek ma dla niego przede wszystkim wartość kulturową i sentymentalną. Sąd I instancji przywołując treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), uznał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki wywoła trudne do odwrócenia skutki (faktyczne, jak i materialnoprawne). Udzielając ochrony tymczasowej Sąd miał na względzie przede wszystkim to, że rozbiórka każdego obiektu, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty tej czynności, może spowodować trudne do odwrócenia skutki, jak również znaczną szkodą. Rozbiórka wiąże się bowiem zawsze z koniecznością pokrycia kosztów prac rozbiórkowych oraz - w razie stwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji i braku podstaw do dokonania rozbiórki - pokryciem kosztów ponownego odbudowania obiektów. W rezultacie Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i dlatego też wniosek uwzględnił wniosek. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli uczestnicy postępowania M.U. i B.U. reprezentowani przez radcę prawnego. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie ma istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia tj.: - art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez błędną jego wykładnię, co skutkowało niewłaściwym przyjęciem, że skarżący w sposób dostateczny uzasadnił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy w ocenie żalących się, nie zostały przedstawione uzasadnione podstawy warunkujące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które by stanowiły podstawy faktyczne i prawne do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracji publicznej. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz uczestników postępowania kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż uzasadnienie wniosku jest lakoniczne i ogólnikowe, a stwierdzenie że sporny budynek ma dla strony przede wszystkim wartość kulturową i sentymentalną nie może stanowić przesłanek prawnych do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji nie zbadał interesu prawnego uczestników postępowania i ich praw właścicielskich. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wolters Kluwer 2009, s. 206). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w ww. przepisie należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Podzielić należy pogląd zaprezentowany przez Sąd I instancji, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zdaje się być utarty już pogląd, że rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W związku z powyższym wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] zasługuje na uwzględnienie. Wykonanie decyzji o nakazie rozbiórki przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny może łączyć się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć inwestora (skarżącego). Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527.