II OSK 757/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1580/24 w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 26 kwietnia 2024 r., nr DL.WIPO.412.910.2022/MMa w przedmiocie zobowiązanie do powrotu oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 3 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1580/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd wojewódzki, sąd pierwszej instancji) po rozpoznaniu skargi R G. obywatela Federacji Rosyjskiej (dalej: cudzoziemiec, strona, skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) z 26 kwietnia 2024 r. nr DL.WIPO.412.910.2022/MMa w przedmiocie zobowiązania do powrotu - oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 3 sierpnia 2022 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w Bobrownikach (dalej: Komendant, organ pierwszej instancji) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania skarżącego do powrotu. Komendant, decyzją z 10 października 2022 r. nr 03-105/170/D-ZDP/2022 zobowiązał cudzoziemca do powrotu w terminie 30 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz zakazał ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.; dalej: u.o.c.). W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie opuścił terytorium RP w terminie i przypadku, o których mowa w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b u.o.c. mimo, że została wydana w stosunku do niego decyzja o pozbawieniu ochrony uzupełniającej. Jednocześnie wykluczone zostały przesłanki określone w art. 303 ust. 1 u.o.c., gdy decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie wydaje się, w tym przesłanki udzielenia zgody na pobyt humanitarny lub zgody na pobyt tolerowany. Szef Urzędu, zaskarżoną decyzją uchylił decyzję Komendanta w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu, określił termin dobrowolnego powrotu wynoszący 30 dni, od dnia doręczenia decyzji Szefa Urzędu oraz utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części. W ocenie organu w materiale dowodowym brak jest elementów pozwalających uznać skarżącego za osobę, wobec której władze kraju pochodzenia, bądź inne podmioty podejmowały czy też miały zamiar podjąć działania naruszające jego prawa, o których mowa w art. 348 pkt 1 u.o.c., gdyż sytuacja w kraju pochodzenia uległa od czasu udzielenia w Polsce ochrony uzupełniającej znaczącej poprawie. Organ wskazał, że skarżący zdecydował się na dobrowolny powrót do kraju pochodzenia, już po uzyskaniu ochrony uzupełniającej w RP. Podczas pobytu na terytorium Federacji Rosyjskiej korzystał z ochrony w kraju pochodzenia poprzez wyrobienie i posługiwanie się wydanym przez służby migracyjne Rosji rosyjskim paszportem zagranicznym wydanym przez służby migracyjne Rosji. Podano, że członkowie rodziny skarżącego również wyrobili analogiczne dokumenty podróży, jego małżonka uzyskała ponadto w trakcie pobytu w Rosji paszport wewnętrzny. Dalej, że cudzoziemcy korzystali także bez przeszkód z usług miejscowej administracji, wyrabiając powtórne akty urodzenia swoich dzieci. W ocenie Szefa Urzędu "ujawnianie się" federalnym organom właściwym w sprawach migracji oraz organom administracyjnym dowodzi, że skarżący w rzeczywistości nie obawia się o swoje bezpieczeństwo i nie czuje się w żaden sposób zagrożony. Z kolei wydanie mu dokumentów przez władze kraju pochodzenia świadczy o tym, że nie znajduje się on w ich zainteresowaniu, skoro zastrzeżeń nie zgłosił żaden z organów właściwych w sprawach bezpieczeństwa, migracji i w sprawach skarbowych. Na zakończenie wskazano, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej: Konwencja lub EKPCz), w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. WSA w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem nie uwzględnił skargi. W pierwszej kolejności podniesiono, że w realiach sprawy nie stanowi okoliczności spornej zaistnienie pozytywnej przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a u.o.c.). Wyjaśniono, że 17 października 2023 r. skarżący złożył trzeci wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej i decyzją z 17 kwietnia 2024 r. Szef Urzędu stwierdził jego niedopuszczalność. W ocenie sądu wojewódzkiego organ właściwie zebrał i ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a następnie prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Podano, że słusznie organ stwierdził, że analiza akt sprawy wykazała, że w sprawie nie zachodzą jednocześnie okoliczności z art. 303 ust. 1 u.o.c., kiedy decyzji o zobowiązaniu nie wydaje się. Strona nie legitymuje się wizami, czy innymi tytułami pobytowymi uwzględnionymi w art. 303 ust. 1 pkt 1-3 i 5-7 ustawy. Ustalenia faktyczne wskazują także, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o którym mowa w art. 303 ust. 1 pkt 4, 8-13 u.o.c. Ponadto skarżącemu nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (por. art. 303 ust. 1 pkt 2 u.o.c.). Zdaniem sądu pierwszej instancji, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy podzielić stanowisko organu, że skarżący w toku postępowania nie przedstawił nowych istotnych okoliczności, mogących stanowić podstawę do zmiany dotychczasowego stanowiska. Przede wszystkim skarżący nie powołał powodów wskazujących na to, aby władze kraju pochodzenia bądź inne podmioty wymienione w u.o.c. podejmowały wobec niego działania krzywdzące na tle religijnym, rasowym, narodowościowym, przynależności do określonej grupy społecznej czy poglądów politycznych. Wyjaśniono, że skarżący nie deklarował własnych obaw przed powrotem do kraju pochodzenia. Dalej, za prawidłowe uznano stanowisko organu dotyczące ewentualnego wzywania skarżącego przez komisję wojskową w kraju pochodzenia, jak i związanej z tym obawy przed poborem do wojska i skierowaniem do udziału w walkach przeciwko Ukrainie w przypadku przekazania go do Rosji. Wyjaśniono, że z opracowania DPU-WIKP-424/402/2023 z 4 października 2023 r. w sprawie mobilizacji w Rosji, na chwilę obecną prawodawstwo Federacji Rosyjskiej nie zawiera pojęcia "częściowej mobilizacji" oraz nie określa porządku (zasad) jej przeprowadzania. Zdaniem WSA w Warszawie w zaskarżonej decyzji trafnie oceniono przesłanki udzielenia zgody na pobyt humanitarny określone w art. 348 pkt 1 u.o.c. - w oparciu o ustalenie aktualnej sytuacji bezpieczeństwa w kraju pochodzenia skarżącego weryfikację wiarygodności podniesionych przez niego okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia, a także deklarowane zagrożenia związane z powrotem do kraju pochodzenia. W ocenie sądu wojewódzkiego, organ zasadnie uznał również, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa skarżącego do ochrony jego życia prywatnego w rozumieniu Konwencji. Podano, że cała rodzina skarżącego jest zobowiązana do powrotu, tym samym powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia nie doprowadzi do rozdzielenia rodziny oraz naruszenia jego prawa do życia rodzinnego. Uznano również, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że centrum życiowe skarżącego, zostało bezpowrotnie przeniesione do Polski oraz, że istnieją obiektywne trudności uniemożliwiające mu powrót do kraju pochodzenia (silna integracja z Polską, nieznajomość kraju ojczystego czy obiektywne trudności w przeniesieniu centrum życiowego do kraju pochodzenia). Wyjaśniono, że w kraju pochodzenia spędził zdecydowaną większość swojego dotychczasowego życia, wychował się tam i bez wątpienia nawiązane w tym okresie więzy kulturowe są trwalsze niż te powstałe w Polsce, szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że cudzoziemiec pielęgnuje je prowadząc tutaj życie rodzinne z osobami narodowości czeczeńskiej. Podsumowując, sąd wojewódzki uznał, że zarzuty skargi nie dają podstaw do postawienia organowi zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłej w sprawie decyzji, bowiem organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie: I. przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1. art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) poprzez nieprawidłowe uznanie przez sąd pierwszej instancji, że Szef Urzędu nie dopuścił się naruszenia ww. przepisów prawa, w sytuacji gdy organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, co ma przełożenie na uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., i co stało się przyczyną uznania, że zachodzą podstawy do zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia, jak również, że nie ma w jego przypadku podstaw do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, i w konsekwencji oddaleniem skargi przez sąd pierwszej instancji; 2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 2 u.o.c. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez sąd pierwszej instancji, że organ drugiej instancji powinien był przeprowadzić szersze postępowanie dowodowe w odniesieniu do przesłanki z art. 348 pkt 2 u.o.c., co stało się przyczyną uznania, że zachodzą podstawy do zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia, jak również, że nie ma w jego przypadku podstaw do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, i w konsekwencji oddaleniem skargi przez sąd pierwszej instancji; 3. art. 15 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uznanie przez sąd pierwszej instancji, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom w sytuacji, gdy ten ograniczył się do pobieżnej kontroli decyzji organu pierwszej instancji, co stało się przyczyną uznania, że zachodzą podstawy do zobowiązania skarżącego do powrotu, jak również, że nie ma w jego przypadku podstaw do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych; 4. art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów niniejszej sprawy przez sąd pierwszej instancji, w których są wątpliwości, i w których ustalenia organu są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia i skutkowało oddaleniem skargi; II. przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w rozumieniu art. 174 pkt 1, z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.: 1. art. 348 pkt 1 lit. a, b i d w zw. z art. 356 ust. 1 u.o.c. poprzez uznanie, że powrót do kraju pochodzenia nie będzie naruszał praw skarżącego, o których mowa w ww. przepisach prawa, które to stwierdzenie jest wynikiem naruszeń w sferze prawa procesowego (zarzuty powyżej); 2. art. 348 pkt 2 w zw. z art. 356 ust. 1 u.o.c. w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji poprzez uznanie, że w indywidualnej sytuacji skarżącego (prowadzenie w Polsce życia prywatnego i rodzinnego) brak jest podstaw do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, które to stwierdzenie jest wynikiem naruszeń w sferze prawa procesowego (zarzuty powyżej); 3. art. 318 ust. 1 w zw. z art. 319 ust. 1 pkt 1 u.o.c. poprzez określenie wobec skarżącego zakazu wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen, w sytuacji gdy zachodziły podstawy do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Szefa Urzędu w całości; ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Zarzuty naruszenia przepisów procesowych nie zasługiwały na uwzględnienie. Zarzuty te dotykają dwóch zagadnień - niewyjaśnienia w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie podstawy faktycznej zobowiązania do powrotu, a dalej - błędnych ustaleń faktycznych, które wykluczyły udzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Pozbawione trafności są zarzuty skargi kasacyjnej nakierowane na podważenie podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd I instancji dokonując oceny prowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego, zasadnie nie dopatrzył się uchybień w zakresie dotyczącym wymogu wszechstronnego zebrania w sprawie materiału dowodowego, jak i dokonania jego właściwej oceny, zarówno pod kątem wystąpienia podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a u.o.c.), jak i przesłanek ewentualnego udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 pkt 1 i 2 u.o.c.). U podłoża wszczęcia postępowania i wydania decyzji zobowiązującej do powrotu legła decyzja Rady do Spraw Uchodźców z 13 stycznia 2020 r. w przedmiocie pozbawienia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b u.o.c. cudzoziemiec jest zobowiązany opuścić terytorium RP w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o pozbawieniu go ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia - od dnia, w którym decyzja została cudzoziemcowi doręczona. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 23 stycznia 2020 r. Dodatkowo należy podkreślić, że orzeczenie powyższe było przedmiotem kontroli sądowej i ostatecznie NSA wyrokiem z 11 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 1754/21 oddalił skargę kasacyjną, statuując stan prawomocności decyzji pozbawiającej ochrony uzupełniającej. Powiązanie art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b u.o.c. z normą art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a u.o.c. prowadzi do wniosku, że cudzoziemiec nie opuszczając terytorium RP w w/w terminie wyczerpał przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu. Jednocześnie zasadnie organ uznał, że nie wystąpiła okoliczność do wydania decyzji odmawiającej zobowiązania do powrotu ze względu na to, że skarżący spełnia warunki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Jednocześnie zakres dokonanych przez organ odwoławczy ustaleń, których wyrazem jest treść decyzji z 26 kwietnia 2024 r. stoi na przeszkodzie, by uznać, że organ odwoławczy odstąpił w toku instancji od ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Przekonanie skarżącego kasacyjnie, że organ ten z naruszeniem art. 15 w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. ograniczył się tylko do "pobieżnej kontroli" decyzji organu I instancji, nie odpowiada rzeczywistym działaniom procesowym podjętym w sprawie przez Szefa Urzędu. Przede wszystkim ze względu na duże rozbieżności czasowe miedzy wydaniem decyzji przez organ I instancji, a organ odwoławczy (ponad półtora roku) i bardzo dynamiczną sytuację w kraju pochodzenia, do akt dołączono aktualne opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC (WIoKP) z 28 marca 2024 r. i stanowiło ono podstawę ustaleń faktycznych odnośnie uwarunkowań występujących na terenie Czeczenii w kontekście powrotu strony. To samo dotyczy opracowania WIoKP DPU-WIKP-424/402/2023 z 4 października 2023 r. istotnego ze względu na wiek i płeć skarżącego tj.: "Zasady odbywania służby wojskowej". Na podstawie tego ostatniego Szef Urzędu doszedł do wniosku, że choć skarżący ze względu na wiek może kwalifikować się do objęcia mobilizacją co do zasady, to jednak nie jest prawdopodobne, że zostanie zmobilizowany w ramach częściowej mobilizacji w celu wysłania do rejonu objętego konfliktem zbrojnym (nie ma doświadczenia wojskowego, nie posiada specjalności potrzebnych w armii rosyjskiej, nie podpisał kontraktu na przebywanie w mobilizacyjnej rezerwie ludzkiej). W zakresie natomiast instytucji blokującej zobowiązanie cudzoziemca do powrotu tj. wydania zgody na pobyt ze względów humanitarnych, to również nie doszło do naruszenia przepisów procesowych. Skarżący kasacyjnie powiązał te zarzuty z art. 348 pkt 2 u.o.c. stawiając tezę, że postępowanie wyjaśniające powinno być przeprowadzone w "szerszym zakresie", niż podjęły to postępowanie organy. Jak stanowi art. 348 pkt 2 u.o.c. cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium RP, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie pozwala na ustalenie, jakie konkretne wady postępowania dowodowego podważają wniosek, na jakim zdecydowały się oprzeć organy orzekające, że nie wystąpiła w sprawie przesłanka niezbędności pobytu cudzoziemca w Polsce z uwagi na prawo do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego. Organ przeanalizował okresy pobytu cudzoziemca na terenie RP oraz jego sytuację rodzinną oraz powiązania społeczne. Odnośnie więzi rodzinnych, to zaskarżoną decyzją nie zostaną one naruszone bowiem cała rodzina, w tym także żona i pełnoletnie dzieci, otrzymała analogiczne decyzje zobowiązujące do powrotu. Skarżący kasacyjnie eksponuje, że przebywa nieprzerwanie na terenie RP wraz z rodziną od 2018 r., czego nie zakwestionował wszak organ. Jedynie uznał, że czasookres pobytu nie pozwala na stwierdzenie, że nastąpiła integracja cudzoziemca ze społeczeństwem państwa goszczącego. Tymczasem poprzez zarzuty naruszenia przepisów procesowych skarżący kasacyjnie zwalcza w istocie odmowę zastosowania w jego sytuacji art. 348 pkt 2 u.o.c. i udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Wobec prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jako bezzasadne należało ocenić zarzuty naruszenia art. 348 pkt 2 w zw. z art. 356 ust. 1 u.o.c. w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji. Przepisy te stanowią negatywną przesłankę, uniemożliwiają wydanie decyzji zobowiązującej do powrotu. Zdaniem NSA podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia tych przepisów w istocie sprowadza się do twierdzenia, że w ocenie skarżącego zachodziły okoliczności wymienione w art. 348 pkt 2 u.o.c. Zasadność tego zarzutu stanowi zatem wypadkową zasadności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Skoro zaś zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się niezasadne, to niezasadny jest także ww. zarzut naruszenia prawa materialnego. W okolicznościach faktycznych sprawy, ustalonych – jak uznano – zgodnie z prawem, brak było bowiem podstaw faktycznych do zastosowania art. 348 pkt 2 w zw. z art. 356 ust. 1 pkt 1 u.o.c. i udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych z racji naruszenia życia rodzinnego i prywatnego wskutek opuszczenia terytorium RP. Odnośnie naruszenia art. 348 pkt 1 lit. a, b i d w zw. z art. 356 ust. 1 u.o.c. to kluczowym argumentem jest wybuch wojny w Ukrainie i obawy skarżącego, że zostanie skierowany w razie powrotu do kraju pochodzenia do walk przeciwko Ukrainie. Na potwierdzenie tej tezy przedstawia fragmenty opracowań i raportów, sporządzonych przez różnorakie instytucje, zamieszone na wskazanych stronach internetowych. Na etapie zatem postępowania kasacyjnego postuluje prowadzenie postępowania dowodowego i poprzez ten zabieg podejmuje próbę zakwestionowania przyjętego stanu faktycznego. Przypomnieć tutaj jedynie trzeba, że zgodnie z art. 356 ust. 1 pkt 1 u.o.c. w przypadku, gdy w postępowaniu w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu wyjdzie na jaw okoliczność, o której mowa w art. 348 - w decyzji odmawiającej zobowiązania do powrotu udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych, chyba że zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 349 u.o.c. W zakresie argumentacji opartej na raportach i opracowaniach wymienionych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, nie dokonuje ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a do tego zmierzają treści (nie są to formalne wnioski dowodowe) zawarte w skardze kasacyjnej. Ocenia natomiast czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym. Stosownie bowiem do art. 106 § 3 p.p.s.a. postępowanie dowodowe może być prowadzone przez sąd administracyjny tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów. Tymczasem skarżący kasacyjnie zmierza do tego, aby na etapie postępowania sądowego dokonywać ustaleń faktycznych, odmiennych od poczynionych w decyzji Szefa Urzędu. Zasada ograniczonego postępowania dowodowego pozostaje kompatybilna z zasadą kontroli aktu administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonego aktu. Reguła ta wynika m. in. z zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), kontrolnej funkcji sądownictwa administracyjnego (art. 184 Konstytucji RP), obowiązku orzekania w oparciu o akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), a także ogólnej zasady prawa tempus regit actum (por. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2470/14; wyrok NSA z 15 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 809/21; wyrok NSA z 8 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 1742/22; wyrok NSA z 20 września 2023 r., sygn. akt II OSK 3234/20). Oznacza to, że dowody, które powstały po dacie wydania decyzji (a takowe zostały przedstawione – raport Fact Finding Mission "Russia Recruitment of Chechens tothe war in Ukraine" z kwietnia 2024 r., Raport Human Rights Watch z 2025 r., artykuł internetowy "Rosja przyspiesza szkolenie rezerwistów. Będzie mobilizacja" z 31 stycznia 2025 r., biuletyn Memorial Human Rights Defence Centere z wiosny 2024 r.) nie mogą skutecznie zakwestionować przyjętych ustaleń na datę orzekania przez Szefa Urzędu. Organ dysponował bowiem aktualnym na datę orzekania opracowaniem WIoKP DPU-WIKP-424/402/2023 z 4 października 2023 r. zatytułowanym: "Zasady odbywania służby wojskowej" i informacje wynikające z tego opracowania prawidłowo zostały wykorzystane, aby ustalić, czy istnieją przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, według kryteriów wynikających z art. 348 pkt 1 lit. a, b i d u.o.c. Przy czym w sprawach dotyczących zobowiązania cudzoziemca do powrotu ustawodawca przewidział odrębny tryb postępowania w przypadku stwierdzenia po wydaniu ostatecznej decyzji okoliczności, o których mowa w art. 348 (lub 351) u.o.c., w tym m.in. faktu, że w kraju pochodzenia zagrożone będzie prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa cudzoziemca zobowiązanego do powrotu. W takim wypadku, zgodnie z art. 356 ust. 2 pkt 1 u.o.c. organ z urzędu wszczyna odrębne postępowanie o udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Przepis ten ma stanowić gwarancję, że cudzoziemiec nie zostanie wydalony do kraju pochodzenia, mimo wydania decyzji zobowiązującej do powrotu – jeśli po wydaniu takiej decyzji wyjdą na jaw okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Odmawiając zatem skutków przytoczonym fragmentom opracowań co do możliwości wysłania skarżącego do walk w Ukrainie, ocenić trzeba, że dysponując opracowaniem DPU-WIKP-424/402/2023 z 4 października 2023 r. zasadnie organ przyjął, że nie występują podstawy do zastosowania art. 348 pkt 1 lit. a, b i d u.o.c. i odmowy zobowiązania do powrotu wobec wystąpienia podstaw faktycznych do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W konsekwencji jako bezzasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 318 ust. 1 w zw. z art. 319 ust. 1 pkt 1 u.o.c. wobec tego, że nie było przesłanek do przyznania zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Mając powyższe na uwadze NSA skargę kasacyjną jako bezzasadną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.