II OSK 443/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.), Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, sędzia del. WSA Jan Szuma, , po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. K. i B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 522/24 w sprawie ze skargi D. K. i B. K. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 6 maja 2024 r. nr WOA.7722.17.2023.PP w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 522/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę D. K. i B. K. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 6 maja 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. D. K. i B. K. złożyli skargę kasacyjną, którą zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., przez błędne i wadliwe jurydycznie uznanie, że uchybienie terminowi do zaskarżenia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kamieniu Pomorskim z dnia 17 maja 2023 roku miało charakter zawiniony przez stronę, a pełnomocnik procesowy winien nie tylko udokumentować fakt wystąpienia choroby, ale również dodatkowo wykazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Mając na uwadze powyższe wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 7 maja 2024 roku, 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów według norm przepisanych lub według spisu w razie jego przedłożenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonej w niej podstawy. Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 k.p.a. okazał się niezasadny. Zgodnie z art. art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zasadnie wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że nie jest możliwe przywrócenie terminu gdy strona dopuściła się niedbalstwa chociażby w lekkim stopniu; natomiast o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc w przypadku wystąpienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Wbrew stanowisku strony skarżącej, Sąd Wojewódzki przyjął prawidłowo, iż w sytuacji gdy podaną we wniosku przyczyną uchybienia terminu była choroba pełnomocnika, to należało uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób. Nie ma racji autor skargi kasacyjnej, że Sąd Wojewódzki wyrażając taki pogląd, oparł się na powołanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. I FZ 381/12, nie przystającym do okoliczności niniejszej sprawy. Tymczasem mimo różnych stanów faktycznych obu spraw, argumentacja Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczona w wymienionym postanowieniu miała zastosowanie w niniejszej sprawie. Mianowicie w postanowieniu o sygn. I FZ 381/12 Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wskazał na utrwalone w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie świadczy o tym, że strona (pełnomocnik) dołożyła należytej staranności i nie ponosi winy za niedotrzymanie terminu. Konieczne jest bowiem wykazanie, że rodzaj choroby uniemożliwił dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób (por. wyroki NSA z dnia: 12 lipca 2011 r. II GSK 744/10, 31 stycznia 2012 r. II OSK 2175/10, 22 marca 2013 r. II OSK 2268/11). Przykładowo w wyroku z 4 listopada 1998 r. III SA 1243/97, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że: "Zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez strony (np. sporządzenia odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika". Wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, że nie każda choroba uzasadnia automatycznie uwzględnione prośby o przywrócenie terminu (m.in. wyrok NSA z 17 grudnia 2015 r. II OSK 1004/14). Nie powinno przecież budzić wątpliwości, że samo zwolnienie lekarskie niekoniecznie musi oznaczać niemożność dokonana konkretnej czynności procesowej w terminie. Tym samym niezrozumiałe jest kwestionowanie wnioskowania Sądu Wojewódzkiego, w sytuacji gdy znajduje ono oparcie nie tylko w samej treści art. 58 § 1 k.p.a., ale też w ukształtowanej linii orzeczniczej. W rozpatrywanej sprawie nie bez znaczenia była okoliczność, że wniosek o przywrócenie terminu dotyczył zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie obowiązku złożenia dokumentów legalizacyjnych, a zatem środka zaskarżenia, który nie jest sformalizowany i może być uzupełniony po upływie terminu przewidzianego na jego złożenie. W tym kontekście istotne było ustalenie, czy rzeczywiście choroba profesjonalnego pełnomocnika wykluczała terminowe złożenie zażalenia. Skoro więc pełnomocnik we wniosku ograniczył się do lakonicznego podania faktu "poważnej zakaźnej choroby", ale jednocześnie nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego, lecz tylko wydruk z portalu informacyjnego ZUS, to słusznie Sąd Wojewódzki wywiódł, iż nie zostało wykazane, aby choroba pełnomocnika miała charakter obłożny, całkowicie wykluczający jego funkcjonowanie. Trafnie Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że stosownie do wymogów ustanowionych w art. 25 ust. 3 i art. 37a) ust. 1 Prawa o adwokaturze, pełnomocnik w określonych sytuacjach powinien skorzystać z możliwości zastępstwa, w tym udzielenia substytucji. Trzeba też pamiętać, że jeśli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, to przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Zgodzić się zatem należało z Sądem Wojewódzkim, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że zapadł na chorobę mającą taki charakter i przebieg, iż przy dołożeniu najwyższych starań, nie było możliwe sporządzenie zażalenia w terminie i nadanie go pocztą osobiście lub przez inną osobę, ewentualnie wniesienie go elektronicznie. Zauważyć trzeba, że ustanowionego w art. 58 § 1 k.p.a. obowiązku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, jako przesłanki uwzględnienia wniosku, nie można sprowadzać do przytoczenia twierdzeń niemających żadnego obiektywnego oparcia, czy też wątpliwych w świetle zasad doświadczenia życiowego. Podkreślić trzeba, że to na zainteresowanym spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności potwierdzających brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej jednak sprawie pełnomocnik ani we wniosku, ani też w skardze, nie przedstawił przekonującej argumentacji wskazującej na to, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, nie mógł z powodu choroby wnieść zażalenia osobiście lub przy pomocy innych osób. W rezultacie uprawniona była konstatacja Sądu, że pełnomocnik uprawdopodobnił jedynie, że był chory, co jednak nie jest równoznaczne z brakiem możliwości podejmowania działań w sprawie i nie stanowi uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Ponadto Sąd Wojewódzki słusznie wskazał na częściowo błędne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia podnosząc, że sam fakt planowania przez stronę (pełnomocnika) podjęcia czynności procesowej w ostatnim dniu terminu nie świadczy o braku staranności, tak więc niemożliwa do usunięcia przeszkoda, występująca w ostatnim dniu terminu, może usprawiedliwić uchybienie. Rzecz w tym, że w niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki nie miał podstaw aby uznać, że w ostatnim dniu terminu – przewidzianego na złożenie zażalenia – wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca jego dochowanie. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. ----------------------- 5