Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 391/24

II OSK 391/24 - Wyrok NSA z 2026-05-14

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
14 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Anna Szymańska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Michał Petranik po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1108/23 w sprawie ze skargi Z. M. na uchwałę Rady Gminy Izabelin z dnia 20 marca 2013 r. nr XXVI/208/13 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Z. M. na rzecz Gminy Izabelin kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z 10 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1108/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd wojewódzki, sąd pierwszej instancji) po rozpoznaniu skargi Z. M. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na uchwałę Rady Gminy Izabelin z 20 marca 2013 r. nr XXVI/208/13 (dalej: uchwała, plan, plan miejscowy) w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Rada Gminy Izabelin (dalej: Rada, organ) uchwaliła 20 marca 2013 r. zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Truskaw i Truskaw - Helenówek, Etap I. Skarżący, zaskarżył postanowienia § 13 pkt 11 lit. 5 uchwały, w części dotyczącej przeznaczenia pod drogę publiczną części działki 5KD(D) na odcinku pomiędzy granicami działek oznaczonych symbolami 2KD(W) i 7 KD(D) oznaczonej na załączonym planie kolorem czerwonym i opisanej literami A i B. Wniósł o stwierdzenie nieważności opisanych postanowień planu z powodu uchwalenia go z naruszeniem obowiązujących zasad jego sporządzania, w tym zwłaszcza z powodu rażącego nadużycia władztwa planistycznego przy sporządzaniu planu. Zdaniem skarżącego doszło do nadużycia władztwa planistycznego przez organ gminy. Wskazano, że obowiązkiem organu było uwzględnienie uchwały Nr LVII/456/22 Rady z 21 czerwca 2022 r. w sprawie zatwierdzenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Izabelin (dalej: studium z 2022 r.), w załączniku do której, w tym do uchwał wcześniejszych w tym przedmiocie, znajduje się zapis: "W miejscowościach Truskaw, Laski i w południowej części wsi Hornówek, ze względu na położenie w otoczeniu lasów Kampinoskiego Parku Narodowego występuje topoklimat typu polanowego charakteryzujący się gorszym przewietrzaniem, zwiększającą się okresowo wilgotnością powietrza, przegrzewaniem się podczas pogód słonecznych oraz powstawaniem mgieł radiacyjnych i inwersji termicznej w okresach bezwietrznych". W ocenie skarżącego przeznaczenie działki 5KD(D) na odcinku pomiędzy granicami działek oznaczonych symbolami 2KD(W) i 7 KD(D) w całości pod drogę publiczną, umożliwia na opisanym fragmencie tej działki ruch samochodów z rejonu położonego na zachód od działki 2 KD(W), czyli ruch tranzytowy. Skarżone postanowienia planu (umożliwiające opisany ruch tranzytowy) są sprzeczne z zapisem studium z 2022 r. stwierdzającym występowanie w tym rejonie topoklimatu polanowego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. WSA w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem nie uwzględnił skargi. W ocenie sądu wojewódzkiego, skarżący wykazał istniejący bezpośrednio i aktualnie kształtujący interes prawny, który został naruszony postanowieniami zaskarżonej uchwały, która na części działek przylegających do pozostających we współwłasności skarżącego nieruchomości wprowadziła zmiany względem dotychczasowego obowiązującego od 2002 r. przeznaczenia planistycznego. W miejsce dotychczas obowiązującego przeznaczenia ozn. symbolem 6KLg (tereny komunikacyjne, droga lokalna gminna) nieruchomości te w planie przyjętym uchwałą z 20 marca 2013 r. zostały przeznaczone pod drogę publiczną dojazdową gminną ozn. 5KD(D) o minimalnej szerokości w liniach rozgraniczających – 10 m. Następnie zaznaczono, że skarga wywodzi, że do nadużycia władztwa planistycznego doszło wobec nieuwzględnienia studium z 2022 r. Wyjaśniono, że uchwała ta jako późniejsza względem zaskarżonego aktu nie mogła stać się podstawą do przyjęcia pożądanych przez skarżącego postanowień planu miejscowego. Dalej, że Rada była związana ustaleniami Studium obowiązującego w dacie sporządzania projektu planu, którego zgodność z dokonywanymi zmianami potwierdziła w § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze stwierdzono, że nieuzasadnionym jest, że zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem władztwa planistycznego w sposób nadmierny ingerując w obowiązujący układ przestrzenny, który dla swej funkcjonalności nie wymagał zmian w dostępności do drogi publicznej na części terenu oznaczonego symbolem 5KD(D). Podano, że z dokumentów zgromadzonych w toku prowadzonej procedury planistycznej wynika, że dokonana zmiana w układzie komunikacyjnym tej części wsi Truskaw była odpowiedzią na rozwijającą się zabudowę jednorodzinną, do której prowadzi ulica [...]. Fragment drogi, której znaczenie dla układu komunikacyjnego zdaje się kwestionować skarżący, usprawni ruch drogowy w nurcie głównej osi, którą jest ulica [...]. Zapewni również obsługę komunikacyjną dalej położonych działek, do których będą mogły dojechać pojazdy uprzywilejowane. Tak uregulowany układ dróg pozwoli również zapewnić bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Wobec tak ustalonego celu, przy braku uczestnictwa skarżącego na etapie procedowania planu, oczekiwanie w zakresie pozostawienia przeznaczenia tej części drogi jako komunikacji wewnętrznej do usytuowanych tam domów, nie mogło okazać się wystarczające dla przyjęcia innych rozwiązań planistycznych, aktualnie postulowanych przez skarżącego. Wyraźnie przy tym trzeba wskazać, że urządzenie drogi, jej budowa, jak i poszczególne elementy czy parametry nie są treścią postanowień planistycznych. Kwestie te, podlegają odrębnemu rozstrzygnięciu w drodze decyzji organów architektoniczno-budowlanych. Stwierdzono, że nie doszło do podnoszonego w skardze zbyt daleko posuniętego ograniczenia uprawnień właścicielskich do nieruchomości. Powyższe czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 21 w zw. z art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.): 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego polegającego na błędnym odczytaniu skargi i ustaleniu, że jej podstawą było nieuwzględnienie przez organ studium z 2022 r., w sytuacji, gdy skarżący podał, że za podstawę skargi wskazuje także wcześniejsze uchwały Rady Gminy Izabelin w przedmiocie zatwierdzenia studium. Zatem, dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy sąd powinien uwzględnić także uchwały wcześniejsze w przedmiocie studium z 2022 r.. Skarżący miał prawo oczekiwać, że sąd sięgnie do uchwał wcześniejszych wskazanych przez skarżącego i uwzględni tę, która obowiązywała w dacie uchwalenia skarżonego planu miejscowego. Zakładał bowiem, iż Sędzia zna prawo (iura novit curia) i stosuje je z urzędu, bez względu na okoliczność czy strony się na nie powołują i czy wskazały jego treść. Skarżący zakładał, że Sędzia posiadający oczekiwane quantum wiedzy ogólnej wie, że występowanie w określonym rejonie topoklimatu typu polanowego jest zjawiskiem trwającym przynajmniej kilkaset lat. Stąd Sędzia wie, że jeśli topoklimat polanowy występował w roku 2022 to występował także w roku 2013 i fakt ten musiał być powołany w uchwale obowiązującej w dniu uchwalenia skarżonego planu miejscowego, stąd odpowiednie zapisy w obu powołanych uchwałach są tożsame. Uchwała z dnia 21 czerwca 2022 r. została podana przez skarżącego jako przykładowa, co miało ułatwić pracę sądowi. Jej treść jest bowiem dostępna na stronach internetowych Gminy. Natomiast uchwała Nr XVIII/159/08 Rady z 2 lipca 2008 r. w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Izabelin (dalej: studium z 2008 r.) nie jest dostępna w Internecie także z tego powodu, że na stronach organu nie są publikowane, natomiast Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego za okres jej publikacji nie został jeszcze zdigitalizowany; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez naruszenie przepisów art. 32 o zakazie dyskryminowania kogokolwiek bez względu na powód. Zgodnie z art. 101 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm., zwana dalej: u.s.g.) każdy, czyj interes prawny został naruszony uchwałą jednostki samorządu terytorialnego może zaskarżyć tę uchwałę do sądu administracyjnego. Ustawodawca nie wprowadził ograniczenia, mocą którego opisane prawo służy wyłącznie osobom, które w trakcie uchwalania planu podnosiły zastrzeżenia co do jego postanowień. Wprowadzenie przez sąd opisanego dodatkowego kryterium skutkującego oddaleniem skargi narusza konstytucyjny zakaz dyskryminacji określonej osoby w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak jakiegokolwiek merytorycznego rozpoznania każdego z zarzutów zawartych w skardze, a nawet brak opisania choćby w części historycznej uzasadnienia wyroku niektórych zarzutów zawartych w skardze; brak merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów miał istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem sąd I instancji naruszył powyższe przepisy postępowania sądowoadministracyjnego i nie rozpoznał prawidłowo sprawy w wymaganym zakresie, co skutkowało bezpośrednio oddaleniem skargi zamiast jej uwzględnieniem, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy; 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku i brak jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do każdego z zarzutów zawartych w skardze, a nawet brak opisania choćby w części historycznej uzasadnienia wyroku niektórych zarzutów zawartych w skardze oraz przytoczenia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 5. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. i nieskontrolowanie zaskarżonej "decyzji" poza granice zakreślone w skardze; naruszenie powyższych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego przez sąd miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem sąd nie powinien oddalać skargi, a powinien uchylić w całości zaskarżoną "decyzję", w szczególności z uwagi na naruszenia przez organ przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a., co zasługuje na uznanie za rażące naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego; 6. art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu "decyzji" organów administracji "obu instancji", pomimo, iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono w sposób wyczerpujący wpływu na środowisko i topoklimatu typu polanowego w sprawie planowanych zmian w oparciu o treść zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Truskaw i Truskaw-Helenówek, w części dotyczącej przeznaczenia pod drogę publiczną części działki 5KD(D) na odcinku pomiędzy granicami działek oznaczonych symbolami 2KD(W) i 7 KD(D), co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem skarżącemu w uzasadnieniach obu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na sprawę. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Pismem z 16 lutego 2024 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W zakresie zarzutów postawionych w pkt 5. i 6. petitum skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że mogły one zostać jedynie rozpatrzone z ograniczeniem do art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. Przywołane bowiem przepisy k.p.a. i argumenty odnoszące się do nierozważenia materiału dowodowego nie miały żadnej doniosłości prawnej. Przepisów tych nie stosuje się bowiem zarówno w procesie uchwalania planu miejscowego, jak również sądowej kontroli planu miejscowego. Co do tej ostatniej kwestii - w razie uwzględnienia skargi na plan sąd stosuje art. 147 § 1 p.p.s.a., natomiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ma zastosowanie w sytuacji kontroli decyzji administracyjnej. Z kolei przepisy u.p.z.p., akty wykonawcze do tej ustawy, a także przepisy ustawy u.s.g. stanowią podstawy prawne działalności planistycznej właściwej rady gminy. Procedura uchwalenia planu miejscowego jest odrębnym od administracyjnej procedury postępowaniem, w którym, co do zasady nie stosuje się przepisów k.p.a., za wyjątkiem ściśle określonym (art. 24 ust. 1 u.p.z.p.). Tryb uchwalenia planu jest odrębnie i kompleksowo uregulowany w u.p.z.p. ze względu na specyfikę tej materii. Z tego względu nie mogły zostać naruszone powołane w skardze kasacyjnej przepisy, zarówno k.p.a., jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c (zob. wyroki NSA: z 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt II OSK 668/23; z 13 grudnia 2023 r. sygn. akt II OSK 690/21; z 21 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 2809/18). Nie został także naruszony art. 151 p.p.s.a. bowiem w rezultacie WSA w Warszawie prawidłowo oddalił skargę pomimo niepełnego uzasadnienia. W zakresie natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. należy podnieść, że sąd wojewódzki orzekał w granicach sprawy, którą jest plan miejscowy z ograniczeniem wynikającym z art. 101 ust. 1 u.s.g. tj. w granicach naruszenia interesu prawnego strony. Skarżący kasacyjnie kwestionuje ustalenie przebiegu drogi publicznej dojazdowej 5KD(D) w całej długości jej przebiegu. Tymczasem posiada interes prawny i został on naruszony jedynie w zakresie przebiegu tej drogi poprzez działki, których pozostaje współwłaścicielem. Przeprowadzona kontrola legalności planu w w/w zakreślonych ramach prawnych doprowadziła do prawidłowego rezultatu, że nie naruszono zarówno trybu, jak i zasad uchwalenia planu. Jednocześnie trzeba uznać zarzut kasacyjny, że art. 101 ust. 1 u.s.g. nie wprowadza uzależnienia wniesienia skargi na uchwałę rady gminy od złożenia czy to wniosków czy uwag do projektu planu miejscowego. Jedynym warunkiem odnośnie tej uchwały (data jej podjęcia) było uprzednie wezwanie Gminy do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast zarzut opierający się na naruszeniu art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. odnosi się w istocie do kwestii pomięcia okoliczności kluczowej dla skarżącego, tj. występowania w tym rejonie topoklimatu typu polanowego. Nie można przy tym odmówić zasadności stanowisku sądu wojewódzkiego, że powołane w skardze studium z 2022 r. nie mogło stanowić wzorca dla ustaleń planu, bowiem zaskarżona zmiana planu pochodzi z okresu wcześniejszego, tj. z 2013 r. Tym samym właściwym dokumentem planistycznym, który wymagał implementacji w planie było studium obowiązujące w chwili podjęcia uchwały w sprawie planu. Jednocześnie nie było obowiązkiem sądu wojewódzkiego odczytywanie intencji skarżącego, poza tymi wynikającymi ze skargi. Poza wszystkim sprawą kluczową w świetle zarzutu sformułowanego w skardze jest nie tyle zgodność ze studium, co fakt występowania topoklimatu typu polanowego. Z tej okoliczności skarżący wywodzi niemożność ustalenia w planie przebiegu drogi dojazdowej 5KD(D) jak wynika to z rysunku planu oraz o parametrze ustalonym w § 13 ust. 11 pkt 1 planu, czyli o minimalnej szerokości w liniach rozgraniczających 10 m. Występowanie tego zjawiska przyrodniczego powoduje nadmierne ograniczenia i tym samym droga przelotowa, jaką proponuje plan zwiększy zanieczyszczenia powietrza oraz spowoduje nadmierny hałas. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że sąd wojewódzki nie ustosunkował się do zarzutu skargi stawiającego fakt występowania topoklimatu typu polanowego oraz negatywnego oddziaływania tego zjawiska na środowisko, co będzie potęgowane poprzez eksploatację projektowanej drogi. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji do błędnego rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odnosi się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze tj. przede wszystkim wpływu topoklimatu typu polanowego na uwarunkowania środowiskowo. WSA w Warszawie jedynie skrótowo stwierdził, że stwierdzono ograniczony wpływ planu na obszar Natura 2000 wobec zanieczyszczeń powietrza i hałasu. Jest to wadliwość uzasadnienia, jednak pozostaje ostatecznie bez wpływu na wynik sprawy. A przypomnieć wszak trzeba, że skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast powyższe uchybienie w zawartości merytorycznej uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.z.p. w brzmieniu wedle stanu na dzień podjęcia uchwały w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza: wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych (pkt 3), wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób niepełnosprawnych (pkt 5) oraz potrzeby interesu publicznego (pkt 9), potrzeby w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej, w szczególności sieci szerokopasmowych (pkt 10). Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w planie miejscowym obowiązkowo określa się zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji. Rozwija tę normę § 4 pkt 9 rozporządzenia przewidujący obowiązek określenia układu komunikacyjnego wraz z parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych. Zapewnienie tego układu należy do obowiązków gminy i mieści się w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty (art. 7 ust. 1 u.s.g.). Fakt, że w obszarze planu występuje topoklimat typu polanowego był znany w toku procedury planistycznej. W opracowaniu ekofizjograficznym wskazano, że w miejscach obniżeń terenowych (tereny podmokłe) spodziewać się można niekorzystnych warunków gruntowo-wodnych i mało korzystnych warunków topoklimatycznych (zaleganie chłodnego, wilgotnego powietrza, duże wahania dobowe temperatur, przymrozków wczesnowiosennych) – str. 54 tego dokumentu. Równocześnie w prognozie oddziaływania na środowisko (art. 17 pkt 4 u.p.z.p.) nie wskazano, aby planowana droga publiczna stanowiła zagrożenie dla występującego w tym rejonie topoklimatu typu polanowego, albo odwrotnie – aby zjawisko stwierdzone w tym rejonie uniemożliwiało realizację drogi o parametrach podanych w planie. Ponadto projekt planu został uzgodniony w zakresie ochrony środowiska przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska postanowieniem z 6 sierpnia 2012 r. W tej sytuacji ważenie różnorakich wartości takich jak: ochrona środowiska, zdrowia ludzkiego oraz potrzeby w zakresie rozwoju układu komunikacyjnego, podyktowane dobrem publicznym (kwestia ta w zakresie uwarunkowań faktycznych została opisana w zaskarżonym wyroku) doprowadziło do prawidłowego wyniku tj. zaplanowania przebiegu drogi o przyjętych parametrach. Sporna droga o szerokości 10 m była projektowana już w pierwotnej wersji planu z 2002 r. i skarżący dokonując w 2009 r. zakupu działki dysponował wiedzą odnośnie do lokalnych norm prawa, które oddziaływają na jego sytuację jako współwłaściciela działek. Jak słusznie przy tym zauważył w skardze kasacyjnej - zjawisko przyrodnicze jak topoklimat typu polanowego nie ma charakteru nagłego i krótkotrwałego. Bezspornie występowało ono w dacie uchwalenia zmiany planu. Niemniej skonfrontowanie tego zjawiska z obowiązkiem zapewnienia przez Gminę racjonalnego układu komunikacyjnego, w pierwszej kolejności przez system dróg publicznych, nie mogło skutkować wyłączeniem przebiegu takiej drogi, jeśli chodzi o uwarunkowania środowiskowe. Słusznie przy tym Gmina twierdzi, że czy i w jaki sposób inwestycja polegająca na budowie drogi będzie oddziaływała na środowisko, będzie badane w toku całej procedury inwestycyjnej, nie zaś na etapie uchwalenia planu. Na tym etapie nie stwierdzono, aby występowanie topoklimatu typu polanowego wykluczało wyznaczenie w planie spornej drogi publicznej. Z tego względu, choć miało miejsce naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie niepełnego uzasadnienia, niemniej uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Nie jest natomiast wiadomym jakiego aktu prawnego dotyczy zarzut naruszenia: "art. 32 o zakazie dyskryminowania kogokolwiek bez względu na powód". Nie jest rolą NSA domyślanie się czy też poszukiwanie przepisów, których naruszenie stawia skarga kasacyjna. Jedynie można postawić tezę, że zarzut ten odnosi się do art. 32 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej postawiono także zarzut naruszenia art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w powiązaniu z ochroną prawa własności. Przepis art. 21 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 grudnia 2008 r. (K61/07, Dz. U. Nr 223, poz. 1475) wywłaszczenie jest wyjątkową, szczególną formą ingerencji w sferę własności, dopuszczalną w wypadkach, gdy w grę wchodzi cel publiczny. Zgodnie z art. 3 u.p.z.p. gmina dysponuje zespołem uprawnień, doktrynalnie określonym władztwem planistycznym. Gmina sprawując władztwo planistyczne, musi mieć jednak na uwadze, że wprowadzone ograniczenia prawa własności muszą być konieczne ze względu na wartości wyżej cenione np. potrzebę interesu publicznego. Określenie w planie statusu planistycznego nieruchomości musi być dokonane przede wszystkim zgodnie z wymogami art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Rolą organu planistycznego jest zatem wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych tak, aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, jednak w jak najmniejszym naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem. Na taką konieczność wskazuje również w swoim orzecznictwie dotyczącym ochrony własności Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu podkreślając, że każde ograniczenie własności musi być legitymowane publicznym interesem (Terazzi S.r.l. przeciwko Włochom, skarga nr 27265/95, § 85, 17 października 2002, i Elia S.r.l. przeciwko Włochom, skarga nr 37710/97, § 77, ECHR 2001-IX, Svitlana Ilchenko przeciw Ukrainie wyrok 4 lipca 2019 r., ECHR 47166/09). W przypadku wadliwego wykorzystania władztwa planistycznego, naruszającego wyżej opisane ramy, dochodzi do jego nadużycia. Szczególną formą wykonywania władztwa planistycznego jest przeznaczenie prywatnej nieruchomości na cel publiczny i zmiana jej statusu urbanistycznego na przestrzeń publiczną. Ma to miejsce wówczas, gdy prywatna nieruchomość jest przeznaczona np. pod urządzenie czy poszerzenie drogi publicznej. Ingerencja w prawo własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP) polegająca na wyznaczeniu drogi gminnej na działkach skarżącego niewątpliwie stanowi zapowiedź wywłaszczenia (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP), niemniej w tym wypadku mieści się w kompetencji Gminy, bowiem odbywa się to w granicach proporcjonalności i niezbędności pod cele publiczne, a takowymi celami jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne (art. 6 pkt 1 u.g.n.). Gmina ma obowiązek zapewnić możliwość obsługi komunikacyjnej określonych terenów (art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p.). Plan miejscowy powinien zawierać linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu, a do takich terenów należy zaliczyć drogi gminne. Istota określenia zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej polega m.in. na określeniu układu komunikacyjnego wraz z ich parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych. Przebieg kwestionowanej drogi został utrwalony w kolejnych planach miejscowych i był znany skarżącemu w chwili nabywania nieruchomości. Na konieczność przebiegu przez m.in. działki skarżącego wskazuje także opracowanie, na które powołał się sąd wojewódzki tj. Opracowanie na potrzeby analizy możliwości dopuszczenia mniejszej szerokości pasa drogowego ul. [...] w granicach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Truskaw i Truskaw - Helenówek, Etap I (w aktach planistycznych dokument). Należy podkreślić, że podmioty, których nieruchomości są przeznaczone albo wykorzystywane na cele mieszkaniowe lub usługowe, muszą się liczyć z tym, że rozwiązania komunikacyjne, które mają na celu zapewnienie obsługi komunikacyjnej tych nieruchomości, mogą zostać wyznaczone kosztem tych nieruchomości. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Z tych względów zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły skutkować jej uwzględnieniem i na podstawie art. 184 p.p.s.a. została ona oddalona. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 lutego 2024
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Gminy
Sędziowie
Anna Szymańska /sprawozdawca/ Małgorzata Miron /przewodniczący/ Marzenna Linska - Wawrzon

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny