II OSK 376/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w 28 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Kr 152/22 w sprawie ze skargi M. B. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego sprawy znak: [...] w przedmiocie wykonania określonych czynności i robót budowlanych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Kr 152/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę M. B. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego sprawy znak: [...] w przedmiocie wykonania określonych czynności i robót budowlanych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 6 czerwca 2022 r. skarżąca złożyła bezpośrednio do Sądu skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowania w wyniku odwołania się (pismem z dnia 9 marca 2020 r. oznaczonym jako "Skarga") przez skarżącą od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie [...] z dnia 3 lutego 2020 r. Skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez przedstawienie dowodu, że przed wniesieniem skargi wyczerpała tryb określony w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), to jest wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 56 § 1 pkt. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r. wskazała, że "wobec braku postępów w załatwieniu sprawy, skarżąca w dacie 15 czerwca 2021 r. wniosła do MWINB w Krakowie o podanie na piśmie na jakim etapie postępowania znajduje się skarga z daty 9 marca 2020 r., a zatem została wypełniona dyspozycja z art. 37 § 1 k.p.a.". Skarżąca ponadto wskazała, że jej pismo "z daty 9 marca 2021 r. zostało potraktowane jako wniesienie skargi z art. 37 k.p.a. na naruszenie art. 35 i 36 k.p.a.". W ocenie Sądu skarżąca przed wniesieniem skargi nie wniosła ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. Stwierdził, że pisma, na które powołuje się skarżąca, to jest pismo z dnia 9 marca 2020r. będące odwołaniem od decyzji PINB w Krakowie oraz pismo z dnia 15 czerwca 2021 r. będące zapytaniem o stan sprawy, nie stanowią ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. W związku natomiast z tym, że złożona w niniejszej sprawie skarga nie została poprzedzona wniesieniem ponaglenia, jest ona niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Skargą kasacyjną M. B. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie na tej podstawie skargi skarżącej, podczas gdy skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia, jakie służyły w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zdaniem skarżącej niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało odrzuceniem skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie sprawy przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i wydaniem postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie przez sąd skargi skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucając skargę wskazał, iż jest ona niedopuszczalna i polega odrzuceniu, bowiem skarżąca przed jej wniesieniem nie wniosła ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a., a zatem w ocenie sądu nie wyczerpała przed wniesieniem skargi dostępnych środków zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ocenie skarżącej zupełnie błędnie przyjął, iż pismo skarżącej z dnia 15.06.2021 r. wniesione w tym samym dniu do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie jest ponagleniem w trybie art. 37 k.p.a., a zatem skarga skarżącej została odrzucona niezasadnie. Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym i przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu z urzędu tytułem kosztów nieopłaconej ani w całości ani w części pomocy prawnej, a także zwrotu poniesionych przez pełnomocnika z urzędu wydatków, powiększonych o podatek VAT. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły stronie w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie natomiast z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W myśl zaś art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. W myśl art. 37 § 3 k.p.a., ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Z powyższych przepisów wynika, że warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej, jest uprzednie wystąpienie przez stronę skarżącą z ponagleniem w trybie art. 37 k.p.a. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, zarządzeniem z dnia 25 lipca 2022 r. wezwano skarżącą do przedstawienia - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) - dowodu, że przed wniesieniem skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez MWINB w Krakowie wyczerpała tryb określony w art. 37 § 1 k.p.a., tj. wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca powołała się na swoje pismo z 15 czerwca 2021 r. skierowane do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w którym zwróciła się do tego organu z prośbą o podanie, na jakim etapie postępowania znajduje się jej sprawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, iż ww. pismo skarżącej nie stawowi ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem, że pismo to w żaden sposób nie odnosiło się do niezałatwienia sprawy a ponadto nie zostało skierowane do organu wyższego stopnia w stosunku do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, tj. do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Nie ulega w tych okolicznościach wątpliwości, że skarżąca przed wniesieniem skargi nie wystosowała do organu wyższego stopnia nad organem, którego bezczynność i przewlekłość skarży, ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a., co w konsekwencji świadczy o prawidłowości zastosowania w sprawie przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnośnie zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.