II OSK 3263/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 422/20 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych oddala skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 422/20 oddalił skargę D. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca) na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2019 r. nr [...] o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących adresów zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy A.Ł. Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r., poz.1397 ze zm.; dalej uel), dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Z kolei przepis art. 47 ust. 3 uel stanowi, że organ rozpatrujący wniosek o udostępnienie danych odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46 uel. Legitymację do uzyskania danych z rejestru PESEL, na podstawie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, można wywodzić z norm prawa materialnego należących do różnych gałęzi prawa, w tym również prawa cywilnego. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego organ, badając interes prawny w sytuacji, gdy strona powołuje się na zamiar sądowego dochodzenia roszczeń, powinien ograniczyć swoje działania do ustalenia istnienia sporu sądowego pomiędzy wnioskodawcą a osobą, których dane chce zweryfikować. Podmiot zainteresowany potwierdzeniem danych adresowych ma bowiem interes prawny w uzyskaniu danych osoby, przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym, gdy sąd ten zobowiąże go, jako powoda, do podania adresu zamieszkania pozwanego. Skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła kopii pozwu przeciwko osobie, o której weryfikację danych wnosi, z potwierdzeniem jego złożenia w sądzie lub alternatywnie kopii aktualnego wezwania sądowego, obligującego do wskazania np. adresu takiej osoby. Z wniosku inicjującego postępowanie w niniejszej sprawie wynika jednoznacznie, że skarżąca ma dopiero zamiar wytoczenia powództwa cywilnego, a zatem odmowa udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących adresów zameldowania była zgodna z prawem. 2. Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 46 uel poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że wykazanie interesu prawnego wymaga obligatoryjnie uprzedniego złożenia powództwa i przedstawienia przed organem administracji dokumentu w postaci wezwania z sądu do wskazania adresu zamieszkania pozwanego, podczas gdy żaden przepis prawa nie przewiduje takich warunków, a wykazanie interesu prawnego wymaga udowodnienia posiadania realnego roszczenia materialnoprawnego (relacji skarżącej i osoby, o której dane wnioskodawca występuje na gruncie materialnoprawnym), a art. 46 uel, jak również żaden inny przepis prawa, nie wyklucza możliwości uzyskania danych uczestnika jeszcze przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sadowego, zwłaszcza w sytuacji gdy - jak wykazała skarżąca - nie posiada ona żadnego adresu przyszłego pozwanego z uwagi na fakt, że w protokole będącym podstawą roszczenia dane uczestnika spisano na podstawie dowodu osobistego, niezawierającego adresu. W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie decyzji organów obu instancji i nakazanie udostępnienia danych adresowych uczestnika skarżącej; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zwrot kosztów postępowania. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. 3.2. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta sytuacja jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji. Wobec tego, że strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 182 § 2 Ppsa skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. 3.3. Skarżący nie sprecyzował, której jednostki redakcyjnej tego przepisu konkretnie dotyczy skarga kasacyjna, jednakże z uzasadnienia środka odwoławczego wynika, że zarzut dotyczy art. 46 ust. 2 pkt 1 uel. Rozpoznając zarzut naruszenia tego przepisu, należy wskazać, że zgodnie z jego brzemieniem dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców udostępnia się w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań podmiotom wskazanym w ust. 1, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Przy tym interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 10/17; z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 9/17; z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16 oraz z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2644/14). Wskazane powyżej cechy interesu prawnego prowadzą do wniosku, że powinien on być interesem rzeczywistym, a nie hipotetycznym. Tylko bowiem interes rzeczywisty jest interesem indywidualnym, aktualnym i konkretnym, a także nadaje się do obiektywnego sprawdzenia. 3.4. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca jako uzasadnienie interesu prawnego w uzyskaniu danych z rejestru PESEL wskazała jedynie zamiar posłużenia się tymi danymi w celu dochodzenia należności. Protokół stwierdzający przejazd komunikacją miejską bez ważnego biletu, sporządzono bowiem w oparciu o dowód osobisty niezawierający żadnych danych adresowych. Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej istnienie stosunku materialnoprawnego względem uczestnika o charakterze zobowiązaniowym i realna konieczność złożenia pozwu, nie oznacza wykazania interesu prawnego. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania postępowania sądowego przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 10/17 oraz z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16). 3.5 Wobec powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ wydając decyzję o odmowie udostępnienia danych, nie naruszył obowiązujących przepisów, a skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W związku z powyższym zarzut dokonania błędnej wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 uel jest niezasadny. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił.