IV SA/Wa 422/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2020 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych oddala skargę

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...], Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania R. W. - Prezesa Zarządu [...] sp. z o.o., od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] orzekającej o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących adresów zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy A. L. - utrzymał ww decyzję w mocy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. W dniu 19 listopada 2019 r. do Prezydenta [...] wpłynął wniosek [...] sp. z o.o., reprezentowanej przez Prezesa Zarządu R. W., o udostępnienie z rejestru PESEL danych dotyczących adresów zameldowania na pobyt stały i na pobyt czasowy A. L. We wniosku wskazano, że Spółka nabyła wierzytelność względem wymienionej osoby, od której zamierza dochodzić należność poprzez złożenie do sądu pozwu o zapłatę. Do wniosku dołączono kopię wezwania A. L. przez [...] sp. z o.o. nr [...] Nr [...] do uiszczenia należności za przejazd bez ważnego dokumentu przewozu oraz kopię umowy sprzedaży wierzytelności nr [...] zawartej pomiędzy [...] sp. z o.o. a [...] sp. z o.o., w skład której wchodzi wierzytelność A. L. Prezydent [...] ww decyzją z [...] listopada 2019 r., orzekł o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących adresów zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy A. L.. Organ I instancji wskazał, iż nie kwestionuje uprawnienia [...] Sp. z o.o. do wniesienia powództwa do sądu powszechnego przeciwko A. L., jednakże w toku prowadzonego postępowania administracyjnego strona nie udokumentowała, iż podjęła kroki zmierzające do zrealizowania swojego zamiaru. Strona nie wykazała w szczególności, że wniosek w tej sprawie został skutecznie złożony do Sądu lub, że została wezwana przez Sąd do wskazania danych adresowych A. L. Nie można natomiast przyjąć, iż uprawnienie wnioskodawcy do uzyskania danych wynika z zamiaru wszczęcia postępowania sądowego w przedmiocie wskazanym przez niego, którego uczestnikiem ma być osoba poszukiwana. Powyższe stanowisko znajduje uzasadnienie w szerokim orzecznictwie sądowoadministarcyjnym, z którego wynika, iż interes prawny powinien być realny, nie zaś przewidywany w przyszłości, polegający na dokonaniu określonej czynności prawnej tj. wystąpienia na drogę sądową w przyszłości. Potwierdza to min. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt. IV SA/Wa 1072/12 - samo powoływanie się przez Wnioskodawcę na zamiar wystąpienia na drogę sądową, celem dochodzenia roszczeń, nie potwierdza rzeczywistego charakteru interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Z decyzją tą nie zgodziła się Spółka [...] sp. z o.o., wnosząc odwołanie do Wojewody [...]. Wskazała, iż organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego poprzez błędne przyjęcie, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych. Wojewoda [...] rozpoznając wniesione zarzuty uznał je za niezasadne. Wskazał, iż zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3 w zw. z art. 50 ust. 2 ww. ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, organ gminy udostępnia dane z rejestru PESEL osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny (ust. 2 pkt 1) oraz innym osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których te dane dotyczą (ust. 2 pkt 3). Ustawa określa więc dwie różne podstawy prawne udostępniania informacji osobowych, a w ich ramach różne przesłanki i tryby tego udostępniania. Przepis art. 46 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy wymaga wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w udostępnieniu mu danych jednostkowych. W obliczu powyższej regulacji, zdaniem Wojewody [...], Prezydent [...] słusznie uznał, że [...] sp. z o.o. nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu danych A. L. Wnioskodawca bowiem jedynie zasygnalizował zamiar wystąpienia do sądu z powództwem o zapłatę wierzytelności przeciwko wymienionemu co nie jest tożsame z istnieniem interesu prawnego. Nie zgadzając się z ww rozstrzygnięciem [...] sp. z o.o. wystąpiła do tut. Sądu Administracyjnego ze skargą wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie: - art. 46 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędna wykładnię i przyjęcie, że wykazanie interesu prawnego wymaga obligatoryjnie przedstawienia przed organem administracyjnym dokumentu w postaci wezwania z sądu do wskazania adresu zamieszkania Pozwanego lub wykazania, że uprzednio wnioskodawca złożył powództwo do sądu; - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącego możliwości skorzystania z zagwarantowanego przez ustawę zasadniczą prawa do sadu w wyniku przyjęcia błędnej interpretacji definicji interesu prawnego przez organy przedstawionej; - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 46 ustawy o ewidencji ludności poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że wnioskodawca nie wykazał w niniejszej sprawie interesu prawnego; - art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego zbadania sprawy, wydania decyzji opartej na pobieżnej lekturze jedynie tez orzecznictwa sądów administracyjnych, bez odniesienia się chociażby do uzasadnień orzecznictwa i dorobku doktryny oraz argumentów skarżącego powołanych w odwołaniu od decyzji i w konsekwencji błędne utożsamienie interesu prawnego z koniecznością wylegitymowania się przed organem dokumentem w postaci wezwania z sądu do wskazania adresu zamieszkania uczestnika. W uzasadnieniu swojego stanowiska Spółka podniosła, iż organy administracyjne błędnie i zbyt formalistycznie podchodzą do pojęcia definicji interesu prawnego, którego nie można - wbrew tezom organów - utożsamiać wyłącznie z koniecznością przedstawienia powołanych przez organy dowodów. Zdaniem skarżącej, interes prawny w rozumieniu art. 46 ustawy o ewidencji ludności jest pojęciem nie do końca zdefiniowanym, tym samym umożliwiając pewną elastyczność w jego stosowaniu przez organy administracyjne. Przy czym jednocześnie powyższe stanowić może niebezpieczną furtkę do przyjmowania przez organy administracyjne zbyt wąskiej wykładni przesłanek uznających, że dany podmiot posiada bądź nie interes prawny w uzyskaniu danych zawartych w ww rejestrze. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie ma miejsce zbyt daleko posunięty, nieuzasadniony niczym rygoryzm w stosowaniu powyższego przepisu o charakterze nieostrym. Natomiast, jak podniosła skarżąca, wbrew stanowisku organów, wykazała ona istnienie istnienie interesu prawnego - stosunku materialnoprawnego względem uczestnika - o charakterze zobowiązaniowym. Nie występuje bowiem o udostępnienie danych jakiejkolwiek osoby, w stosunku do której jedynie zamierza wystąpić do sądu z powództwem, ale wnosi o udostępnienie adresu konkretnego podmiotu, wobec którego przysługuje jej wierzytelność i na którą okoliczność przedstawiła stosowne dowody. A finalnie, celem wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem, jest wytoczenie powództwa. Zgodnie z obowiązującą regulacją prawną już na etapie sporządzania pozwu i kierowania go do sądu, na powodzie ciąży obowiązek wskazania adresu zamieszkania pozwanego. Brak możliwości uzyskania adresu zamieszkania na etapie poprzedzającym wysłanie powództwa do sądu, jak w sprawie niniejszej, jest ograniczeniem w możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2019 r., odmawiającą skarżącej udostępnienia z danych rejestru PESEL, adresów zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy A. L. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 powyższej ustawy, dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Z kolei przepis art. 47 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności stanowi, że organ rozpatrujący wniosek o udostępnienie danych odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46. Istota sporu w sprawie sprawdzała się zatem do oceny, czy Wojewoda zasadnie odmówił skarżącej udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych, celem wystąpienia z powództwem cywilnym, przeciwko osobie, których danych potwierdzenia domaga się, uznając, że skarżąca nie wykazała (nie udokumentowała) interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych. Posiadanie interesu prawnego w postępowaniu jest równoznaczne z ustaleniem przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Co więcej, musi to być taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem. Innymi słowy, o tym, czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny decydują przepisy prawa materialnego. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Gdy chodzi zaś o postępowanie w sprawie o udostępnienie/weryfikację danych z ewidencji PESEL, to o interesie prawnym strony mogą świadczyć tylko takie okoliczności, w których sytuacja prawna strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne wnioskodawcy do zrealizowania jego uprawnień lub poddania się obowiązkom. Wykazać zatem należy bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa, na której oparty jest interes prawny. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że wykazanie interesu prawnego w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy jest tożsame z udowodnieniem (por. wyrok NSA z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16, CBOSA). Najistotniejszą kwestią jest zatem posiadanie owego interesu, aby w dalszej kolejności czy to go wykazać czy udowadniać. Legitymację do uzyskania danych z rejestru PESEL, na podstawie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, można wywodzić z norm prawa materialnego należących do różnych gałęzi prawa, w tym również prawa cywilnego. Sąd w składzie orzekającym podziela jednak pogląd, że organ, badając interes prawny w sytuacji, gdy strona powołuje się na zamiar sądowego dochodzenia roszczeń, powinien ograniczyć swoje działania do ustalenia istnienia sporu sądowego pomiędzy wnioskodawcą a osobą, których danych chce zweryfikować. Podmiot zainteresowany potwierdzeniem danych adresowych ma bowiem interes prawny w uzyskaniu danych osoby, przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym, gdy sąd ten zobowiąże go, jako powoda, do podania adresu zamieszkania pozwanego (por. wyrok NSA z 29 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 417/11). Skarżąca Spółka w toku postępowania nie przedstawiła kopii pozwu przeciwko osobie, o której weryfikacji danych wnosi, z potwierdzeniem jego złożenia w sądzie lub alternatywnie kopii aktualnego wezwania sądowego, obligującego do wskazania np. adresu takiej osoby. Z wniosku inicjującego postępowanie w niniejszej sprawie wynika jednoznacznie, że Spółka ma dopiero zamiar wytoczenia powództwa cywilnego przeciwko Ww. W ocenie Sądu, w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, jak również w toku rozpatrywania sprawy przez Wojewodę, nie istniał obowiązek wskazania przez skarżącą danych adresowych Ww - których żąda weryfikacji - w postępowaniu sądowym. Dążenie do wytoczenia powództwa przeciwko innej osobie nie dowodzi samodzielnie istnienia interesu prawnego po stronie skarżącej (wyrok NSA z 26 lipca 2016 r., II OSK 286/16, Lex 2102258, wyrok WSA w Krakowie z 25 kwietnia 2019 r., III SA/Kr 117/19, CBOSA). Interes prawny musi bowiem mieć charakter realny, a więc musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Co więcej, nie może mieć on charakteru hipotetycznego. Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym stanowisko, że podmiotowi, któremu przysługuje prawo dochodzenia określonych roszczeń, przepisy prawa powinny przyznawać uprawnienia związane z koniecznością nadania temu prawu skuteczności. Interes prawny nie może być uzasadniony zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których wnioskodawca dąży lub zamierza podjąć w przyszłości. W ocenie Sądu, nie można uznać legitymacji prawnej podmiotu, który odwołuje się do zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, czyli okoliczności niepewnej. W kontrolowanym postępowaniu Skarżąca Spółka nie wykazała zaś w sposób obiektywnie sprawdzalny, tj. nie przedstawiła dokumentu, z którego jednoznacznie wynikałoby to, że wszczęła postępowanie przed sądem powszechnym. Innymi słowy, nie udowodniła, że Prezydent [...] był uprawniony do przekazania żądanych danych na potrzeby toczącego się postępowania sądowego. Nie jest udowodnieniem interesu prawnego samo przytoczenie okoliczności złożenia przedmiotowego wniosku, z uwagi na które skarżąca ma zamiar wytoczenie powództwa. Dla uzyskania powyższej informacji z rejestru PESEL, niezbędnym jest bowiem złożenia stosownego pozwu. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Ogólna próba wykazania uprawnień skarżącej Spółki, jako podmiotu zarządzającego wierzytelnościami, przy wnoszeniu pism procesowych jest niewystarczająca. Brak zatem wykazania jakiejkolwiek relacji materialnoprawnej, a ograniczenie się do relacji procesowej uzasadniało podważenie zasadności wyprowadzenia interesu prawnego co do zamiaru zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego. Okoliczności tego rodzaju mają – jak już wcześniej wskazano - charakter przyszły i niepewny. Oznacza to, że wyprowadzenie interesu prawnego z zamiaru w przyszłości złożenia pozwu nie ma usprawiedliwionych podstaw, godząc w konstytucyjną ochronę prawną prywatności jednostki, których dane dotyczą. Niedopuszczalna byłaby bowiem sytuacja, w której to już samo złożenie wniosku, z podaniem przepisu oraz zadeklarowaniem chęci ochrony swych praw na drodze sądowej, skutkowałoby obowiązkiem udostępnienia/weryfikacji tych danych przez jego administratora, którym jest organ. Doprowadziłoby to bowiem do fikcji w obszarze ochrony danych osobowych, co przecież nie może mieć miejsca. Poza tym Spółka nie przedstawiła okoliczności, które by dawały gwarancję, że faktycznie zrealizuje swój zamiar i nie wykorzysta uzyskanych danych w inny sposób. Zadeklarowane zamiary stanowią jedynie hipotetyczne twierdzenia. Odnosząc się okoliczności powołanych w skardze, wypada w tym miejscu przypomnieć, iż zgodnie z art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c. powód w pozwie zobowiązany jest podać adres zamieszkania pozwanego. Brak jego wskazania skutkuje wezwaniem sądu, skierowanym do powoda, do uzupełnienia braków formalnych pozwu poprzez podanie adresu zamieszkania pozwanego pod rygorem zwrotu pozwu (art. 130 § 1 k.p.c.). Nie uzupełnianie w zakreślonym terminie powyższego braku formalnego (7 dni) skutkuje zwrotem pozwu. Jednakże, w takiej sytuacji strona powodowa nie doznaje żadnego uszczerbku finansowego (wpis sądowy, o ile został przez powoda uiszczony, podlega zwrotowi). Natomiast, co istotne, skarżąca otrzymując stosowne wezwanie z sądu, legitymuje się już interesem prawnym umożliwiającym jej uzyskania z rejestru PESEL określonych danych osobowych. Posiadając już żądaną informację, uzyskaną nawet po upływie udzielonego przez sąd ww 7 dniowego terminu do uzupełnia braków formalnych pozwu, nie ma przeszkód do ponownego wystąpienia ze stosownym pozwem i wszczęcia postępowania sądowego. Należy mieć na uwadze, iż dane osobowe znajdujące się w ww rejestrze są danymi chronionymi (ochrona danych osobowych) i to jest nadrzędna zasada, którą organy powinny się kierować. Wbrew twierdzeniu skarżącej, istotną jest ochrona podmiotu, którego danych osobowych domaga się wnioskodawca. Zatem należy bardzo rozważnie analizować wystąpienie przesłanek, jakimi zainteresowany uzasadnia żądanie otrzymania konkretnych informacji, celem ich finalnego udostępnienia. To bardzo istotna okoliczność, nad którą należało się pochylić przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku, czemu organy obu instancji sprostały. W ocenie Sądu także, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są niezasadne. Ustalenia Wojewody są prawidłowe, organ nie uchybił przepisom art. 7 k.p.a., a ocena materiału dowodowego odpowiada wymogom art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę